Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
  () bis balladus (Bd. 1, Sp. 185 bis 208)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis  () I. Markierungspunkt in Mensuren II. Tonbezeichnung III. Vortragsbezeichnung IV. Kennbuchstabe für den deuterus der Dasia-Notation V. Mensurzeichen in der italienischen Notation des 14. und 15. Jahrhunderts für eine binäre (imperfekte) Mensur VI. Kennbuchstabe für die erste Differenz einer jeden Kirchentonart VII. Vorzeichen VIII. Bezeichnung für ein Hexachord IX. Kennbuchstabe für die zweite Kirchentonart X. Bezeichnung für leiterfremde Halbtöne XI. SchlüsselbuchstabeI. letter that designates a specific point in measurements II. letter that designates a note III. letter that indicates manner of performance IV. letter that identifies the deuterus in dasia notation V. mensural sign for a binaria (imperfect) mensuration in Italian notation of the fourteenth and fifteenth centuries VI. letter that identifies the first difference in each mode VII. accidental VIII. letter that designates a hexachord IX. letter that identifies the second mode X. symbol that designates an altered halfstep XI. clef sign
I Markierungspunkt in Mensurenletter that designates a specific point in measurements
1 im System A - LLin the system A - LL (B = hypate hypaton, BB = paranete diezeugmenon chromatica)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 8 p. 326, 9: paranete diezeugmenon chromatica BB geminatis litteris adnotata (inde Iac. Leod. spec. 5, 32, 9). Boeth. mus. 4, 11 p. 332, 13: B hypate hypaton. Boeth. mus. 4, 11 p. 334 descr. al.
2 im System: Aˢ B C Dˢ E F G Hˢ I K Lˢ M N O (für die parhypate hypaton)in the system Aˢ B C Dˢ E F G Hˢ I K Lˢ M N O (for the parhypate hypaton)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 14 p. 338, 4: B parhypate hypaton /Bd. 1, Sp. 186/ (cf. Iac. Leod. spec. 6, 2, 8 - 6, 3, 15). Boeth. mus. 4, 14 p. 338, 20: diatessaron consonantiae species sunt tres ... tertia ab E ad B. al.
3 im System: A B Cˢ D E F Gˢ H I Kˢ L M N Oˢ P (Z)in the system: A B Cˢ D E F Gˢ H I Kˢ L M N Oˢ P (Z)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 17 p. 347, 20 descr. al. (ex errore ut videtur, cf. Bower, Boethius p. 159 adn. 90) (inde Guido Aug. 211 descr. Hier. Mor. 20 p. 155, 14 sqq. Iac. Leod. spec. 6, 14, 1-2. Guill. Pod. 4, 2. Guill. Pod. 5, 7).
[s.IX]
Scol. ench. 3, 543: dempta nona parte AZ spatii erit B Z tonus, dempta nona parte B Z spatii erit CZ tonus et DZ semitonium. Scol. ench. 3 descr. 5. Hucbald. 27: per tonum, tonum et semitonium, rursus tres tonos continuos et semitonium usque ad octo voces scandatur, et ab ipsa rursus octava incipiendo ordo superior per eosdem similiter metiatur gradus, ad hunc modum. A t B t C s D t E t F t G s H t I t K s L t M t N t O s P. Mon. Hoc mon. p. 204, 5-6.
4 im System: A Bˢ C D E Fˢ G H I Kˢ L M N Oˢ P Q R Sin the system: A Bˢ C D E Fˢ G H I Kˢ L M N Oˢ P Q R S Mon. Prima corda I 34: Primae IIIIor cordae dicuntur graves A B C D. Item IIIIor dicuntur finales E F G H. Aliae IIIIor dicuntur superiores I K L M, et IIIIor aliae excellentes N O P Q et <super> has sunt duae positae R S. Primae igitur IIIIor notantur per hos caracteres   (ed.: )   (sim. Mon. Prima corda II). al.
5 im System: A Bˢ C D Eˢ F G Hˢ / (Z, SM)ˢ Iˢ K L Mˢ N O P (für die hypate hypaton)in the system: A Bˢ C D Eˢ F G Hˢ / (Z, SM)ˢ Iˢ K L Mˢ N O P (for the hypate hypaton)
[s.XI]
Berno mon. 12, 2 descr.: B hypate hypaton, princeps principalium. Quaest. mus. 1, 24 p. 67. Mon. Designata p. 70, 7. Mon. Divide mon. p. 3, 13. Mon. Mon. compos. I p. 68, 35 (sim. Mon. Mon. compos. II p. 68, 45). al. Mon. Partire totum p. 50, 41 descr. al. Mon. Prius dividenda 18: B, cuius corda vocatur ypate ypaton. Mon. Totam tabulam p. 11, 13. al. Cymb. Omne instr. 3, 7: Et sicut per A inventum est H, ita per B invenies I, pro quo moderni ponunt . al.
6 im System: Aˢ B C Dˢ E F Gˢ h (= trite synemmenon) ˢ H (= paramese) ˢ K L Mˢ N X O (für die parhypate hypaton)in the system: Aˢ B C Dˢ E F Gˢ h (= trite synemmenon) ˢ H (= paramese) ˢ K L Mˢ N X O (for the parhypate hypaton)
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 2, 8 sqq. (cf. Boeth. mus. 4, 14) Iac. Leod. spec. 6, 3, 18 descr.
7 im System: A B Cˢ D E Fˢ Sˢ G (A H)in the system: A B Cˢ D E Fˢ Sˢ G (A H) Mon. In superiori p. 204, 4-5. Mon. Organalis p. 45. Fist. Quicumque cupit 2 p. 114. al. Cymb. Dimidium 18, 3. Cymb. G habeat 20 (?). Cymb. Quicumque vult 19, 6: Deinde det tantum cerae B litterae, quantum est in summa C et octavam eius partem. Item tantum cerae det litterae A quantum habet B et octavam partem eius. Cymb. Si volueris 1, 2: accipe totum A et eius VIIIam partem, et fac B, et tonum habes. Postea sume B et eius VIIIam partem, et fac C, et iterum tonum habes. al. Cymb. Sonitum 2, 3.
8 im System: A ˢ C D Eˢ F G (primi - sexti ordinis) (für ein in Mikrointervallen versetztes Tonsystem)in the system: A ˢ C D Eˢ F G (primi - sexti ordinis) (for a system transposed according to microtones) Mon. Iste p. 238, 34: notare debes, quod ⋅⋅ 2i et ⋅C⋅ primi (sc. ordinis) cadunt supra unum et eundem punctum. al. cf. Meyer Chr., Mensura, p. LXVII
II Tonbezeichnungletter that designates a note
1 im System: Aˢ G F E Dˢ C B A Gˢ F E D Cˢ B A (aufsteigend)in the system: Aˢ G F E Dˢ C B A Gˢ F E D Cˢ B A (ascending)
[s.IX]
Mus. ench. 10 descr. 4.
2 im System: A Bˢ C D Eˢ F G H (ˢ Q = trite synemmenon) /Bd. 1, Sp. 187/ I (= paramese)ˢ K L Mˢ N O P (für die hypate hypaton)in the system: A Bˢ C D Eˢ F G H (ˢ Q = trite synemmenon) I (= paramese)ˢ K L Mˢ N O P (for the hypate hypaton)
[s.IX]
Scol. ench. 2 descr. 1 (cf. app. crit.).
[s.XI]
Odor. Sen. p. 152: ⋅B⋅ Hypate hypaton, id est principalis principalium. Odor. Sen. p. 213 sqq. (sim. Adam Fuld. 2, 9 descr.) Mon. Mensurus p. 66, 7. cf. I, 5 col. 186, 26-36 cf. Browne, System
3 im System: a bˢ c e hˢ i m o xˢ y cc ddˢ ff nn ii (für die hypate hypaton)in the system: a bˢ c e hˢ i m o xˢ y cc ddˢ ff nn ii (for the hypate hypaton) (cf. Boeth. mus. 4, 6 p. 332,13) [s.IX-X] Alia mus. p. 181 descr.: ⋅B⋅ hypate hypaton. Alia mus. 137 p. 198: omnes species diapason et superius et inferius inchoari possunt, v. g. prima ab ⋅o⋅ in ⋅a⋅ vel ab ⋅a⋅ in ⋅o⋅ ; secunda ab ⋅x⋅ in ⋅b⋅ vel a ⋅b⋅ in ⋅ x ⋅ (inde Anon. Bernh. 2, 83-84). cf. Santosuosso, Notations p. 56 sqq.
4 im System: F (g) (= B rotundum)ˢ Gˢ A B Cˢ D E Fˢ G (H) (= trite synemmenon)ˢ G (= paramese)ˢ A B Cˢ D E F (für lichanos hypaton und paranete diezeugmenon diatonos (= nete synemmenon))in the system: F (g) (= B rotundum)ˢ Gˢ A B Cˢ D E Fˢ G (H) (= trite synemmenon)ˢ G (= paramese)ˢ A B Cˢ D E F (for the lichanos hypaton and the paranete diezeugmenon diatonos (= nete synemmenon))
[s.IX-X]
Hucbald. 47 descr. (traditio posterior). Mon. A dextra parte p. 59, 5. Mon. Divide in p. 61, 1. al. Mon. Divide in quatuor p. 54, 4-5. Mon. In primis 3: ⋅B⋅ lychanos ypaton. Mon. In primis 11: ⋅B⋅, id est nete sinemenon. al. Mon. In primo 15 (inde Anon. Bernh. 2, 11-21). al. Mon. Mon. a magada 5-6. Mon. Per tres p. 59, 2-3. Mon. Primum dividas I p. 60, 7 (sim. Mon. Primum dividas II p. 60, 9). al. Mon. Primum divide p. 24, 11. al. Mon. Si mon. I p. 28, 22 (sim. Mon. Si mon. II p. 28, 23. Mon. Si mon. III p. 35, 9). al. Mon. Si mon. Boetii p. 33, 10. Mon. Si regularis 7: ⋅B⋅, quod a ⋅ C ⋅ tono convenit distare. al. Mon. Studiosis p. 22, 3. al. Mon. Totum mon. 1. al. Fist. Prima per 5 p. 83. Fist. Rogatus 17 p. 62 sqq. descr. al. Fist. Si numeri p. 78 descr. cf. Notker Labeo, De octo tonis, GS1, p. 96.
[s.XI]
Frut. brev. 4 p. 43: septem dumtaxat sunt vocum distantiae, videlicet proslambanomenos, hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, quae notantur literis his: ⋅ A ⋅B⋅ C ⋅D⋅ E ⋅F⋅ G ⋅ vel secundum quorumdam annotationem ⋅ F ⋅G⋅ A ⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ .
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 9, 1: Hic enim ipsi proslambanomeno iungitur ⋅F⋅, ipsi hypate hypaton ⋅G⋅, ipsi parhypate hypaton ⋅A⋅, ipsi lichano hypaton in genere diatonico ⋅B⋅. ... ipsi paranete diezeugmenon generis diatonici ⋅b⋅. Iac. Leod. spec. 6, 9, 4 descr.
5 im System: (FF) Γ A Bˢ C D Eˢ F G aˢ bˢ ˢ c d eˢ f g  (    )in the system: (FF) Γ A Bˢ C D Eˢ F G aˢ bˢ ˢ c d eˢ f g  (    )
a generellgeneral
[s.X]
Odo Aret. I p. 250a. Odo Aret. II p. 93b: modus tertius abiecit sororculam ⋅♮⋅, ne vicinam amitteret ⋅c⋅ . Hinc apparet nullius esse modi illam vocem ⋅b⋅, quam quidam addiderunt in monocordo. al. Ps.-Odo mus. p. 266a: a prima voce, ubi inscribitur ⋅A⋅ usque ad secundam, ubi inscribitur ⋅B⋅, tonus est primus. Ps.-Odo mus. p. 268a: ab octava chorda usque in decimam duos semitonios vides, numquam continuatim iungere debes; quorum signa haec sunt: octavum ⋅a⋅, nonum ⋅b⋅, decimum ⋅ ⋅, undecimum vero ⋅c⋅, quibus ita utendum est, ut quando ⋅a⋅ et ⋅b⋅ semitonium iungunt, a⋅b⋅ ad ⋅ c ⋅ intelligas tonum, et quando ⋅b⋅ cum ⋅ c ⋅ semitonium velit, ab ⋅ a ⋅ usque ad ⋅ ⋅ tonum esse non dubites: quorum primus ideo positus, ne a sexta voce ⋅ F ⋅ usque ad nonam ⋅ ⋅ tres continui toni invenirentur. Ps.-Odo mus. p. 273a: Propterea /Bd. 1, Sp. 188/ eaedem litterae, quae sunt a prima in septimam, eaedem fiunt a septima in ultimam, et ipsae litterae, quae fiunt ab octava in undecimam, sequuntur post ultimam, ut sint tres ordines similium litterarum. Primus enim versus maioribus notatur litteris ... Secundus vero versus minoribus litteris et alia figura formatis ... describitur. Tertius vero versus, quia superfluus creditur, Graecarum potius litterarum forma notatur, habens voces quinque ... Primus versus: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅. Secundus versus: ⋅G⋅ a ⋅b⋅ c ⋅d⋅ e ⋅f⋅ g ⋅. Tertius versus: ⋅ g ⋅⋅ ⋅  ⋅Λ⋅ . (forma litterarum secundum cod. Firenze BN Conv. Soppr. F.III.565). al. Ps.-Odo dial. p. 253b: Figurae autem et voces et litterae per ordinem ita ponuntur: ⋅Γ⋅ I ⋅A⋅ II ⋅B⋅ III ⋅ C ⋅ IIII ⋅ D ⋅ V ⋅ E ⋅ VI ⋅ F ⋅ VII ⋅ G ⋅ VIII ⋅ a ⋅ IX I ⋅b⋅ IX II ⋅ ⋅ X ⋅ c⋅ XI ⋅d⋅ XII ⋅ e⋅ XIII ⋅f⋅ XIIII ⋅ g⋅ XV ⋅⋅. Ps.-Odo dial. p. 261 descr. al.
[s.XI]
Berno prol. p. 70b (H 13 p. 34): [continens inter ⋅B⋅ et ⋅ ⋅ secundam diapason formam]. al. Guido prol. 70 descr. (sim. Guido reg. 141, ex. 2). Guido micr. 2, 4: In primis ponitur ⋅Γ⋅ Graecum a modernis adiunctum. Sequuntur septem alphabeti litterae graves ideoque maioribus litteris insignitae hoc modo: ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅. Post has eaedem septem litterae acutae repetuntur, sed minoribus litteris describuntur, in quibus tamen inter ⋅a⋅ et ⋅ ⋅ aliam ⋅b⋅ ponimus, quam rotundam facimus, alteram vero quadravimus, ita: ⋅a⋅b⋅ c ⋅d⋅ e ⋅f⋅ g ⋅. Addimus his eisdem litteris, sed variis figuris tetrachordum superacutarum, in quo ⋅b⋅ similiter duplicamus, ita: ⋅⋅ ⋅  ⋅⋅. Hae a multis superfluae dicuntur; nos autem maluimus abundare quam deficere (inde Metrol. 26 p. 69). al. Guido reg. 12, ex. 1. Guido ep. p. 46a. al. Hermann. mus. p. 49 (p. 141a): Quia omnis diatesseron species duobus tonis constat et semitonio, ⋅F⋅ ⋅, quia e contra tritono continuo continetur, diatesseron non reputatur. al. Heinr. Aug. 104: D: Quibus litteris chordae notantur? M: ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅ a ⋅b⋅c⋅ d ⋅e⋅ f ⋅g⋅ a ⋅. Heinr. Aug. 109: D: Quae voces sunt in vice planetarum? M: ⋅E⋅ lunae, ⋅F⋅ Mercurii, ⋅G⋅ Veneris, ⋅a⋅, id est mese, solis, ⋅b⋅ Martis, ⋅ c ⋅ Iovis, ⋅ d ⋅ Saturni (cf. col. 189, 51). Willeh. Hirs. 15 (c. 14) descr. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 22: in ⋅ ⋅ extremitas triti. al. Aribo 55 p. 17: tonus, qui est ab ⋅a⋅ in ⋅ ⋅ cum illo tono, qui est a ⋅b⋅ in ⋅ c ⋅ participat spacium, quod est a ⋅b⋅ in ⋅ ⋅, quod est maius toni spacium, quod apotome dicitur. al. Comm. Guid. 40 p. 102: duplicavimus duo ⋅ ⋅ similiter sicut in acutis. Comm. Guid. 45 p. 128: ⋅ ⋅ neque inferius per diatessaron neque superius per diapente habet affinitatem. al. Lib. argum. 30 p. 21. al. Lib. spec. 78 p. 40. al. Anon. Lips. p. 156. al. Org. Montep. 7. Org. Berol. 29. al. Vers. Ars est 31. al. Vers. Quisquis velis 5. al. Ps.-Guido arithm. p. 56b. al. Theophil. 3, 86 p. 159. Frut. brev. 4 p. 43. Frut. brev. 16 p. 108: Tunc dabis ⋅ ⋅ litterae tantum cerae, quantum est in tota summa ⋅E⋅ literae, et insuper eius tertiam partem, ex qua faciens cymbalum septimum habebis iterum semitonium atque septem symphonias diversas ab ⋅ a ⋅ litera usque ⋅ ⋅ dispositas. al. Frut. ton. p. 128. al. Ps.-Osbern. 41: Ex eisdem vocibus sunt quattuordecim regulares et naturales, septem additae et formales. Hae sunt naturales: ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅ a ⋅ ⋅ c ⋅d⋅ e ⋅f⋅ g ⋅, hae vero formales: ⋅Γ⋅b⋅⋅ ⋅  ⋅⋅, quia nihil operantur ad componendas naturales consonantias octo modorum. Anon. Wolf p. 217. al. Quaest. mus. 1, 9 p. 19: libet perpendere ⋅b⋅ utile, ⋅ ⋅ vero multo utilius esse. al. Theog. Mett. 3, 6 (p. 184a). al. Ioh. Cott. mus. 5, 10. al. Trad. Guid. 1. al.
[s.XII]
Guido Aug. 48: In gravibus secunda littera simpliciter ⋅b⋅ vocatur. In acutis autem et superacutis non simpliciter sed ⋅  ⋅ quadratum, propter interpositionem ⋅ b ⋅ rotundum, quod non quadratum. al. Ton. Gratianop. p. 23. al. Ton. Parkm. p. 108. Ton. Cist. p. 271b. al. Anon. Cist. II c. 1151B. Anon. La Fage I 3, 11. al. Theinr. Dov. tab. 3-2. al. Anon. Pannain p. 112. /Bd. 1, Sp. 189/ al. Ton. Nivern. f. 144r p. 123. Ton. Vatic. 12, 3 p. 192. al. Anon. Lovan. p. 484a. al.
[s.XIII]
Disc. Quicumque II 1, 9: ponere signum quadratum sic formatum ⋅♮⋅. al. Mus. man. 10, 3. al. Metrol. 44 p. 72. al. Ioh. Garl. plan. p. 158a. Ioh. Garl. plan. p. 163b: Unde ait Boetius, quia due voces non plenum sonum facientes figurantur uno modo, tantum mi fa, ascendendo et descendendo, et invenitur inter ⋅ ♮ ⋅ et ⋅ C ⋅, et inter ⋅ E ⋅ et ⋅ F ⋅, inter ⋅ A ⋅ et ⋅B⋅ gravibus, acutis et superacutis litteris. al. Ton. Franc. p. 149b. Ioh. Aegid. 12, 19. al. Amerus 8, 13. al. Elias Sal. 1 p. 18a. al. Lambertus p. 254a. al. Trad. Lamb. 2, 2a, 2. al. Hier. Mor. 10 p. 45, 17. al. Anon. Ratisb. 2, 2. al. Anon. Hailspr. 4 p. 69: In primo et secundo tono non inconvenienter admittitur ⋅b⋅ quoque propter asperitatem. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. al. Ps.-Thomas Aqu. II p. 30. al. Anon. Couss. IV p. 72, 26. al. Interv. Sit -O 1. al. Vers. Postquam pro 52. al. Ioh. Groch. 100: Moderni vero propter descriptionem consonantiarum et stantipedum et ductiarum aliud addiderunt, quod falsam musicam vocaverunt, quia illa duo signa, scilicet ⋅b⋅ et ⋅ ♮ ⋅, quae in ⋅ b ⋅ fa ⋅ b ⋅ mi tonum et semitonum designabant, in omnibus aliis faciunt hoc designare, ita quod, ubi erat semitonus, per ⋅ ♮ ⋅ illum ad tonum ampliant, ut bona concordantia vel consonantia fiat, et similiter, ubi tonus inveniebatur, illum per ⋅b⋅ ad semitonum restringunt. Ps.-Mur. summa 805. al. Engelb. Adm. 1, 13. al. Walt. Odingt. 5, 1, 15. al.
[s.XIV]
March. luc. 2, 7, 7: ab ⋅a⋅ acuto ad primum ⋅b⋅, scilicet rotundum est semitonium enarmonicum, quod, ut predicitur, minus est; a primo ⋅b⋅ ad secundum ⋅ ⋅, scilicet quadratum est semitonium dyatonicum, quod dicitur maius. March. luc. 8, 2, 22: videntur esse sub una littera, quia ⋅b⋅ et ⋅ ⋅ utraque dicitur. March. luc. 11, 4, 148: ut cantetur per secundum ⋅ ⋅. al. Phil. Vitr. 9, 4: Natura dicitur cantus sumptus sine ⋅b⋅, id est sine differentia. al. Ps.-Phil. lib. mus. p. 36a: septem sunt littere Latine, ex quibus voces exprimuntur, videlicet ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅, que etiam claves vocantur. Tab. Basil. Iac. Leod. comp. 1, 5, 14. al. Iac. Leod. spec. 2, 14, 27. Iac. Leod. spec. 6, 46, 9: Non enim continetur diapason inter ⋅B⋅ et ⋅b⋅, sed inter ⋅B⋅ et ⋅ ♮ ⋅. al. Hugo Spechtsh. 86. al. Petr. Palm. p. 515. al. Summ. Guid. comm. 2, 39. al. Ioh. Boen ars 2, 19, 6. al. Ioh. Boen mus. pr. 6. al. Quat. princ. 2, 4 p. 207b: Sunt namque septem litterae Latinae, videlicet ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅, quae etiam claves vocantur, quia sicut per clavem reseratur, ita per has litteras totius musicae reseratur melodia. al. Vers. Iam post p. 53. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Anon. Michaelb. II p. 48. Willelm. 2, 8. al. Goscalc. 1, 1 p. 34, 2. al. Heinr. Eger 2 p. 36: dividas eam ab ⋅A⋅ re in novem partes aequales et ponas in termino primae partis ⋅B⋅ pro ⋅B⋅ mi. al. Trad. Holl. I p. 164. al. Compil. Ticin. p. 20 (sim. Trad. Holl. VI 14, 1). al. Anon. Ellsworth 4 p. 224, 3. Ars org. p. 101. Anon. Grac. p. 18: In terra namque si ⋅Γ⋅ gamma, in luna ⋅A⋅, in Mercurio ⋅B⋅, in Venere ⋅ C ⋅, in sole ⋅ D ⋅, in Marte ⋅ E ⋅, in Iove ⋅ F ⋅, in Saturno ⋅ G ⋅ ponitur (cf. col. 188, 33). Henr. Zel. p. 114a. al. Ps.-Mur. mod. p. 100a. Cart. plan. 3. Interv. Diatessaron p. 151. Anon. Erford. p. 161. Compil. Lips. p. 135: concordant tamen sibi invicem ⋅B ⋅. al. Anon. Carthus. p. 446b. al. Anon. Seay p. 21. al. Anon. Monac. II 47. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 2 p. 5. al. Ioh. Cicon. mus. 1, 17 p. 78, 11. al. Iac. Twing. p. 126, 21. Prosd. mon. 3, 4. al. Iac. Theat. 1: Post ⋅Γ⋅ autem secuntur septem alfabeti lictere graves, immo que maioribus licteris insignite hoc modo: ⋅A⋅B⋅ C ⋅D⋅ E ⋅F⋅ G ⋅. al. Nicol. Cap. p. 311. al. Gob. Pers. p. 181b. al. Ioh. Floess 16: Quot sunt litterae clavium in manu? Septem. Quae? ⋅A⋅B⋅C⋅ D ⋅E⋅ F ⋅G⋅ et ⋅Γ⋅ Graecum. al. Anon. Claudifor. 1, 3, 3. al. Ugol. Urb. 1, 7, 6. Ugol. Urb. 1, 67, 4: ad ⋅A⋅ secundum ascendit, tum /Bd. 1, Sp. 190/ ad ⋅B⋅, tum ad ⋅C⋅ . Tact. Concordanciarum p. 167, 22. al. Georg. Ans. 3, 11. al. Ps.-Guido corr. p. 54b. Anon. Philad. 39. al. Arn. Zwoll. p. 26. al. Ioh. Keck 3 p. 326a. Trad. March. p. 928. al. Petr. Talh. p. 7 descr. al. Trad. Holl. II 40 p. 6 (p. 418a). al. Vers. Primus habet 28 p. 160 (p. 471a). Ton. Trev. p. 162 (p. 471b). Trad. Holl. III 3 p. 24. al. Ioh. Legr. rit. 1, 1, 3, 38. al. Trad. Holl. VI 24, 7. al. Conr. Zab. tract. DD 6: oportet utrumque ⋅b⋅ in numero clavium totali computari propter moduli dualitatem. al. Ioh. Tinct. diff. 2. Ioh. Legr. tac. p. 418b. al. Tab. Catan. p. 146. Fr. Gafur. extr. 4, 1, 4. al. Ioh. Tinct. exp. 3, 26: Secunda (sc. clavis) ⋅♮⋅ pro ⋅♮⋅ mi et utriusque ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi, dum ibi canitur mi, quod dicitur quadrum a sua forma eo, quod sit inferius quadra. Sunt autem plerique clavem hanc figurantes taliter ♯, sed male, hoc enim signum est semitonii cromatici proprium. al. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 9. al. Ioh. Hoth. exc. p. 46. al. Ioh. Hoth. dial. p. 64. al. Nicol. Burt. 1, 16, 94. al. Guil. mon. 5 p. 30. al. Bonav. Brix. 7, 2. al. Adam Fuld. 2, 9 descr. al. Lad. Zalk. A 29. al. Fr. Gafur. theor. 5, 6. Guill. Pod. 5, 7. al. Mich. Keinsp. 3, 73. al. Compend. mus. 18. al. Anon. Couss. I p. 434 descr. al. Anon. La Fage III p. 243: Nota quod quatuor sunt litterae, in quibus semper incipitur ficta musica, videlicet ⋅a⋅b⋅d⋅ e ⋅. al. Szydlov. 2 p. 12. al. Contr. Et primo I 20 p. 140 (p. 463b): quum tenor habet fa in ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi, tunc contrapunctus non debet habere perfectam in mi, nisi sustinentur ⋅b⋅ duraliter. Contr. Quatuor sunt p. 410a. al. Mon. Ad inveniendum p. 223, 2. al. Mon. Cum primum 2. Mon. Divide gamma p. 141, 6. al. Mon. Dividitur p. 178, 5. al. Mon. Esto linea p. 144, 16. Mon. Figure p. 174, 3. al. Mon. Gamma novem p. 109. ibid. al. Mon. In primis ad levam p. 172, 3. al. Mon. Iste p. 237, 11. al. Mon. Mon. disparat. 2. al. Mon. Partire gamma p. 140, 4. al. Mon. Qui desideras p. 92. Mon. Si vis facere p. 173, 7. al. Fist. ad secundum 1 p. 135. Fist. Cuprum pur. 33 p. 58.
b auf die Stellung im System bezogenwith reference to a position in the system: b supremum
[s.X]
Odo Aret. II p. 107b: in secundam acutam, que est ⋅♮⋅ ; et vox acuta prima, que est ⋅a⋅, semper habet longam, nisi cum ⋅♮⋅ secunda acutarum distinctionis acceperit ascendens ab imo. ibid. al. Ps.-Odo mus. p. 268a: pro prima voce ⋅b⋅ et ⋅ ⋅ accipi debent, id est nona, quamvis divisa in nonam primam et in nonam secundam. al. Ps.-Odo dial. p. 254a: a prima ⋅A⋅ in secundam ⋅B⋅. ... Prima vero nona ⋅b⋅ et secunda nona ⋅ ⋅. al.
[s.XI]
Guido ep. p. 47a: Secundus modus est in secunda ⋅B⋅ et in quinta ⋅ E ⋅. Cant. In defect. p. 89: in nonam primam, quam nos ⋅b⋅ rotundam vocitamus. Quaest. mus. 1, 19 p. 46: secundam nonam ⋅ ⋅. Quaest. mus. 1, 19 p. 50: prima nona ⋅b⋅.
[s.XII]
Ton. Gratianop. p. 27. al. Ton. Nivern. f. 145r p. 124. al.
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 173a: nonam secundam ⋅♮⋅. Amerus 15, 2. Engelb. Adm. 4, 26.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 2, 69, 2: Ibi enim apotome reperitur, ubi toni maior pars, hoc est inter fa et mi de ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi, sive inter ⋅b⋅ nonam primam et ⋅ ♮ ⋅ nonam secundam et inter ⋅b⋅ sextamdecimam primam et ⋅ ♮ ⋅ sextamdecimam secundam. al. Heinr. Eger 2 p. 37: ⋅b⋅ rotundum seu molle supremum. ibid. al.
[s.XV]
Trad. March. p. 927. Bonav. Brix. 15, 58. Guill. Pod. 5, 23: prima ⋅b⋅ nona et secunda ⋅ ⋅ nona. al.
c auf das griechische System bezogen (für hypate hypaton - trite synemmenon (= b) / paramese (= ))with reference to the Greek system (for hypate hypaton - trite synemmenon (= b) / paramese(= )): b synemmenon
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 22, 138b: ⋅B⋅ Hypate hypaton principalis principalium. ... ⋅ B⋅ Trite synemmenon tertia coniunctarum. ... ⋅B⋅ Trite hyperboleon tertia excellentium /Bd. 1, Sp. 191/ (ex errore). Berno prol. p. 70a (H 2 p. 34): [⋅B⋅, quae est hypate hypaton]. Berno prol. p. 70a (H 3 p. 34): [ad ⋅b⋅ vel ⋅ ⋅, id est ad trite synemmenon vel paramese]. al. Hermann. mus. p. 50 (p. 141b): Restat ergo ut hoc in loco tercia species formaliter per ⋅F⋅ et per ⋅b⋅ synemenon quamvis extraordinariam rationem fiat. Heinr. Aug. 108: D: Quare quidam in primis ⋅Γ⋅ gamma Graecum et post ⋅a⋅ ⋅b⋅ molle, quod synemmenon vocant, ponunt? M: Eo more, quo quaedam in omnibus artibus usurpantur, quae tamen auctoritate non donantur ... Synemmenon vero antiqui non melodiae causa posuerunt, sed ut ablato de tribus tonis continuis diatessaron apotome demonstrarent. Willeh. Hirs. 21 (c. 20), 18: Moderni vero adhuc in principio sonum ⋅Γ⋅ unum et grave synemmenon ⋅B⋅ propter quasdam, quas postmodum dicemus utilitates adiecerunt. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 14: in ⋅b⋅ rotundum, id est synemmenon. Ton. Aug. p. 83: Trite enim sinemenon ⋅b⋅, quae semitonium faciens post mesen ⋅ a ⋅. Ton. Aug. p. 127b: paramese ⋅ ⋅. al. Cant. In defect. p. 88. Frut. brev. 5 p. 46: Secunda (sc. species diapason) a ⋅B⋅ usque ⋅ ⋅, id est ab hypate hypaton usque paramesen. al. Frut. ton. p. 140. al. Anon. Wolf p. 197: ascendit in paramese ⋅ ⋅. al. Quaest. mus. 1, 26 p. 70: Sinemmenon autem fit, id est ⋅b⋅. Theog. Mett. 32, 8 (p. 193a): inchoare in ⋅B⋅ inferioris synemeni. Theog. Mett. 38, 10 (p. 194b): Inchoat etiam aliquando in ⋅b⋅ synemeni superioris. al. Ioh. Cott. mus. 5, 3: ⋅b⋅, quod nos molle vel rotundum dicimus, a quibusdam Graeco nomine synemmenon, id est adiunctum, appellatur. Ioh. Cott. mus. 13, 32 descr. al.
[s.XII]
Guido Aug. 60. al. Anon. La Fage I 13, 7: Vocatur apud Graecos ⋅b⋅ rotundum sinemenon.
[s.XIV]
March. luc. 15, 1, 3-13. Iac. Leod. spec. 5, 18, 4: ⋅B⋅ littera, quae est hypate hypaton secundum Graecos. Heinr. Eger 2 p. 38. Anon. Ellsworth 3 p. 202 sqq. (cf. Boeth. mus. 1, 20).
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 1, 19 p. 84, 2: ⋅b⋅ synemenon sub se tonum et diapente et diapason non habet. al. Gob. Pers. p. 183a. Ugol. Urb. 1, 6, 5. al. Ioh. Legr. rit. 1, 3, 3, 8-10. Tab. Catan. p. 142: <⋅ ⋅>mi peranete hyperboleon ... ⋅b⋅ fa <trite> hyperboleon (ex errore). al. Fr. Gafur. extr. 3, 8, 2. Bart. Ram. 1, 1, 5 p. 15: Coruph appellat (sc. Rogerus Caperon) gamma, quia addita, synemmenon ⋅b⋅, apotome vero ⋅ ♮ ⋅. ibid. al. Ioh. Hoth. exc. p. 44. Adam Fuld. 2, 6: Plato idipsum (sc. semitonium) limma vocare voluit, et Graeci synemmenon ⋅b⋅ rotundum, id est adiunctum. Adam Fuld. 2, 9 descr. al. Fr. Gafur. theor. 5, 6. Guill. Pod. 5, 10. al. Compend. mus. 33: Vocatur enim apud Graecos ⋅B⋅ rotundum sinemenon (ed.: sive menon), hoc est accidens vel accidentale. Mon. A gamma p. 138, 5. al. Mon. In mon. mensura p. 135, 42. Mon. Mon. disparat. 6: ⋅ ⋅ synnemmenon modernum. Mon. Qui desideras p. 92: Tunc ab eodem ⋅F⋅ per summam usque ad magdam bis bipartito binis des ⋅b⋅ synemenon et ⋅ f ⋅ trite yperboleon. Sic eisdem verso circino ab ⋅F⋅ gravi passibus duobus invenitur ⋅B⋅ inferioris synemeni locus. Organistr. Volens I p. 206, 10 (sim. Organistr. Volens II p. 206, 11). Fist. Ad fistulas 8 p. 132: ⋅b⋅ synemmenon, quod est ⋅ b ⋅ molle. Fist. Primae ergo 6b 1 p. 88: ⋅b⋅ synemmenon. Cymb. Arbitror 5, 12. Cymb. De repond. 6, 5.
d auf die Schreibweise bezogenwith reference to the character of script:
α b rotunda (-um) - quadrata (-um) (quadrum)
[s.X-XI]
Ps.-Odo dial. p. 253b: a voce sexta ⋅F⋅ per quatuor divide, et retro ⋅⋅ aliam ⋅b⋅ rotundam pone: quae ambae pro una voce accipiuntur, et una dicitur nona secunda, et utraque in eodem cantu regulariter non invenietur. Ps.-Odo dial. p. 255a: de ⋅G⋅ ad ⋅a⋅ est unus tonus, ad ⋅ ⋅ quadratam tonus et tonus, ad ⋅c⋅ diatessaron. Guido micr. 3, 23 app. crit.: A ⋅b⋅ rotunda vero quattuor passuum in secundo invenies ⋅ /Bd. 1, Sp. 192/ . Guido micr. 8, 10: ⋅b⋅ vero rotundum, quod minus est regulare, quod adiunctum vel molle dicunt, cum ⋅ F ⋅ habet concordiam; et ideo additum est, quia ⋅ F ⋅ cum quarta a se ⋅ ⋅ tritono differente nequibat habere concordiam; utramque autem ⋅b⋅ in eadem neuma non iungas. Guido micr. 18, 42: praeter ⋅ ⋅ quadratam singulis vocibus diatessaron subest. al. Hermann. mus. p. 54 (p. 143b): a ⋅ ⋅ quadrata in ⋅B⋅ gravem. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 14: in ⋅b⋅ rotundum, id est synemmenon. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 23: In ⋅ ⋅ rotundo. Aribo 77 p. 34: utrum molle ⋅b⋅ rotundumque sit magis necessarium munusve quam quadratum ⋅ ⋅. al. Comm. Guid. 18 p. 100: Ipsum ⋅b⋅ rotundum non ita fixum et dignum in natura artis ostenderet, quia non est regulare sed usurpativum, necessitate illa, quia ⋅ F ⋅ non haberet concordiam per diatessaron in superioribus nisi per ⋅b⋅ molle. ⋅ ⋅ vero quadravit, quia quadrum est, fixum et stabile est, ipsum ⋅ ⋅ fixum in natura artis et permanens ostenditur (sim. Anon. Lips. p. 154). al. Lib. argum. 44 p. 22. Ton. Aug. p. 82. Org. Mediol. rhythm. 97. Vers. Ars est 22: has duas quadratas ⋅ ⋅. al. Vers. Quisquis velis 12. Cant. In defect. p. 89: in nonam primam, quam nos ⋅b⋅ rotundam vocitamus. Ps.-Guido arithm. p. 59b. Frut. brev. 5 p. 45: inter ⋅F⋅ et ⋅ ⋅ quadratam et inter ⋅b⋅ rotundam et ⋅ e ⋅. Frut. brev. 5 p. 46: inter ⋅E⋅ et ⋅b⋅ rotundum et inter ⋅ ⋅ quadratum et ⋅ f ⋅. al. Quaest. mus. 1, 9 p. 18. al. Ioh. Cott. mus. 5, 14: de ⋅b⋅ molli et de ⋅ ⋅ quadrato. Trad. Guid. 1. al.
[s.XII]
Guido Aug. 49: In gravibus secunda littera simpliciter ⋅b⋅ vocatur. In acutis autem et superacutis non simpliciter, sed ⋅ ⋅ quadratum propter interpositionem ⋅b⋅ rotundum, quod non quadratum, id est naturale et solidum, sed molle, id est debile vocatur et accidentale. Guido Aug. 501: non propter hoc inventum est ⋅b⋅ rotundum, ut finales confunderet, sed ut euphoniam servaret. al. Ton. Cist. p. 266a: ⋅ ⋅ quadrum. al. Anon. Cist. I 90 p. 32: sterilitatem ⋅B⋅ quadrati et habilitatem. al. Anon. Cist. II c. 1151C. al. Anon. La Fage I 13, 1: De ⋅b⋅ rotundo. al. Theinr. Dov. 3, 19, 4. al. Anon. Pannain p. 110. al. Ton. Nivern. f. 144r p. 123. Ton. Vatic. 12, 9 p. 222. Mut. Γ ma ut 7. al.
[s.XIII]
Org. Vatic. p. 185. Anon. Lovan. p. 484b: in primo ⋅♮⋅ quadrato; dicitur enim quadratum per quadre forme huius proprietatem retinentis, sicut in predicta figura apparet, quia quidquid quadratum est quodam modo firmum et solidum. Sic sonus in ⋅ ♮ ⋅ quadro firmus et solidus est. Rotundum ⋅b⋅ similiter dicitur a rotunditate figure huius modi proprietatem demonstrans. Quecunque enim est vox in ⋅b⋅ rotundum, infirmitatem et debilitatem demonstrat, quia quidquid rotundum est, mobile est (sim. Ps.-Thomas Aqu. II p. 33). al. Disc. Quicumque II 1, 16. Mus. man. 2, 21: ⋅b⋅ mollis et ⋅ ⋅ quadrata. al. Metrol. 34 p. 71. al. Ioh. Garl. plan. p. 158b: infra ⋅♮⋅ quadrum et ⋅b⋅ molle. al. Ton. Franc. p. 149b. Ioh. Aegid. 8, 12: re ut pro ascensu per ⋅B⋅ quadratum, ut re vero pro ascensu per ⋅ B ⋅ molle. al. Amerus 18, 1: nota, quod ⋅b⋅ rotundum inventum fuit propter varietatem faciendam, cum quasi in medio collocetur ⋅ ♮ ⋅ quadrati, et multociens per illud fit transitus propter idemptitatem et frequentem repeticionem eiusdem soni, ne fastidium audientibus inferret. Fuit etiam alia de causa inventum, scilicet ut duriciem tritoni, que est ab ⋅f⋅ gravi usque ad ⋅♮⋅ quadratum, temperaret; et dicitur ⋅b⋅ rotundum et ⋅ ♮ ⋅ quadratum propter talem formam. Amerus 21, 1: Prima distinctio vocum per ⋅♮⋅ gravium quadratum. al. Elias Sal. 19 p. 41ab. Anon. Couss. VII 12, 16. Lambertus p. 255b: ⋅b⋅ durum dicitur esse tonus ante ⋅♮⋅ quadratum; ⋅b⋅ molle dicitur esse semitonium ante ⋅b⋅ rotundum (inde Trad. Lamb. 2, 3, 2). al. Trad. Lamb. 2, 4, 4: ⋅b⋅ molle et ⋅ ⋅ quadratum. al. Anon. Emmeram. 4 p. 262, 22: a ⋅H⋅ (?) gravi in ⋅b⋅ rotundum acutum, et a ⋅b⋅ rotundo acuto in ⋅ ⋅ quadratum superacutum. /Bd. 1, Sp. 193/ al. Hier. Mor. 12 p. 52, 36: Quae quidem clavis dupliciter nominatur, aliquando enim ⋅b⋅ rotundum et aliquando dicitur ⋅ b ⋅ molle. Hier. Mor. 12 p. 53, 9: unam scilicet rotundam facientes, sic videlicet ⋅b⋅, propter quam et ⋅b⋅ rotundum clavis dicitur, et aliam quadratam, sic videlicet ⋅ ♮ ⋅, a qua et ⋅ ♮ ⋅ quadrum clavis dicitur. Hier. Mor. 12 p. 53, 15: ⋅♮⋅ durum vero, quod et ⋅♮⋅ quadrum. Hier. Mor. 23 p. 172, 22: ⋅b⋅ rotundum ad differentiam ⋅ ♮ ⋅ quadrati. al. Anon. Hailspr. 4 p. 69: In naturali ordine sonorum non computatur ⋅b⋅ rotundum. Ps.-Thomas Aqu. II p. 33. al. Ton. Lips. p. 106. al. Trad. Franc. I p. 28: per signum ⋅♮⋅ quadrati vel ⋅b⋅ rotundi. Trad. Franc. I p. 32: ⋅b⋅ molle vel ⋅♮⋅ quadrum. al. Anon. Couss. IV p. 77, 22. Interv. Sit -O 5: inter ⋅ ⋅ et ⋅b⋅ rotundum parva. al. Anon. Paris. III 71: ⋅B⋅ quadratum magnum. al. Vers. Postquam pro 64. al. Ioh. Groch. 231. Ps.-Mur. summa 742: per ⋅b⋅ rotundum figuratur fa et per ⋅ ♮ ⋅ quadratum figuratur mi. al. Engelb. Adm. 2, 25: quadratum ⋅♮⋅ mi. ibid. : quadratum ⋅♮⋅ fa (ex errore ut videtur). Engelb. Adm. 4, 25: ⋅b⋅ mi rotundum (ex errore ut videtur). al. Walt. Odingt. 5, 4, 32: Ipsas autem duplices voces super ⋅b⋅ accidere manifestum est, et duplex vox uno signo non potest exprimi. Ideo graviorem vocem ⋅b⋅ rotunda signat, acutiorem ⋅♮⋅ quadrata. Et sic ulterius distinguunt omnes voces monochordi secundum has litteras, scilicet ⋅♮⋅ quadratam et ⋅b⋅ rotundam seu mollem, tertiam differentiam adicientes, scilicet neutram earum. Ut scilicet totus cantus sex notarum, qui ⋅♮⋅ quadratam habuerit, dicatur cantus ⋅ ♮⋅ quadratae. Qui (ms. et ed. add.: habet) ⋅b⋅ mollem habu<er>it, dicatur ⋅b⋅ mollis. al.
[s.XIV]
March. luc. 2, 7, 6: Semitonium dyatonicum est, quando fit permutatio ⋅b⋅ rotundi in ⋅ ⋅ quadrum vel e converso (inde Bonav. Brix. 24, 88). March. pom. 17, 1. Phil. Vitr. 6, 8: primum ⋅B⋅, cuius medietas est ⋅ ⋅ quadratum et eius medietatis medietas secundum ⋅ ⋅ quadratum. al. Ps.-Phil. lib. mus. p. 45b: Notandum, ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi habet duas claves, videlicet ⋅b⋅ molle et ⋅♮⋅ quadratum. al. Iac. Leod. comp. 1, 5, 12: ⋅b⋅ rotundum et ⋅ ⋅ quadratum. Iac. Leod. comp. 2, 5, 25: ⋅ ⋅ quadrata. al. Iac. Leod. spec. 5, 18, 5: cum ⋅F⋅ invenies ⋅b⋅ rotundum. Ad habendum autem ⋅ ♮ ⋅ quadratum vel caudatum aliasque consequentes litteras, claves vel chordas, medietate utendum est. al. Hugo Spechtsh. 106. al. Ps.-Mur. interv. p. 312a. al. Summ. Guid. 237. al. Ioh. Boen ars 2, 19, 12. Ioh. Boen mus. 3, 6. Quat. princ. 2, 16 p. 215a: Capitulum XVI. Qua ratione ⋅b⋅ rotunda cum ⋅ ♮ ⋅ quadrata in monocordo ponitur. Quat. princ. 3, 4 p. 220a: ⋅a⋅ vero et ⋅b⋅ rotunda et ⋅ ♮ ⋅ quadrata superacutae. al. Vers. Iam post p. 53. Anon. Michaelb. I p. 47. Anon. Michaelb. II p. 48. Willelm. 2, 12: Item quantum spatium est de ⋅b⋅ acuto usque in finem monochordi, tantum metire retrorsum versus ⋅Γ⋅ ab eodem ⋅b⋅ et in fine illius ponatur ⋅B⋅ rotundum grave. Heinr. Eger 2 p. 37. Trad. Holl. I p. 169: fa signatur per ⋅b⋅ rotundum, ⋅ b ⋅ mi vero per quadrum, quod hodie per modum h scribitur. Trad. Holl. I p. 172: per diacisivum sive per diesim ⋅b⋅ rotunda a ⋅b⋅ quadra, cui coniungitur, differre relinquitur et ita non in cassum sed in grandem fructum ⋅b⋅ rotunda ⋅b⋅ quadratae apponitur. Ars org. p. 101. Henr. Zel. p. 115a: ad ⋅♮⋅ quadrum vel durum acutum. Anon. Erford. p. 161. Anon. Carthus. p. 440b.
[s.XV]
Orig. et eff. 3, 9. Ioh. Olom. 6 p. 22: fa canitur per primum cantum b mollem et regitur per ⋅b⋅ rotundum. al. Iac. Twing. p. 132, 10. Prosd. mon. 3, 12. al. Iac. Theat. 16: ⋅ ⋅ quadratus vel mollis ⋅b⋅ (ed.: mollis, b). al. Nicol. Cap. p. 315. al. Gob. Pers. p. 182a: ⋅b⋅ tibi sit duplex: ⋅b⋅ planum, molle, rotundum / seu ⋅b⋅ quadratum. al. Ioh. Floess 196: Quae est clavis? ⋅ bb ⋅ rotundum duplicatum excellens est clavis fa, ⋅ ♮♮ ⋅ quadratum geminatum excellens est clavis huius vocis mi (cf. Cahn, Floess p. 25). al. /Bd. 1, Sp. 194/ Anon. Claudifor. 2, 9, 2: dicitur b rotundum, quia figuram rotundam seu circularem habet. al. Ugol. Urb. mon. 10, 46: si ... spatium dividas in duas partes, erit pars prima inter ⋅A⋅ secundum et ⋅ ⋅ quadrum secundum prope secundum ⋅B⋅ fictum rotundum. al. Tact. Concordanciarum p. 168, 18. Ps.-Guido corr. p. 54a. Anon. Philad. 42. al. Ioh. Keck 3 p. 323b. al. Trad. Holl. II 88 p. 13 (p. 420b): ⋅b⋅ rotundum mollem sonum representans et ⋅b⋅ quadratum loco cuius ut frequenter ponitur ⋅ h ⋅, durum sonum representans. al. Trad. Holl. III 3 p. 26. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 7, 20: Dulce quidem est ⋅b⋅ rotundum ob quandam minoris semitonii molliciem, sed dulcius est mel, quod nimie sumptum facit dolere ventrem. al. Trad. Holl. VI 6, 13. al. Conr. Zab. tract. S 3. al. Ioh. Tinct. diff. 2: ⋅ ⋅ quadrum est clavis locorum ⋅b⋅ mi et utriusque ⋅b⋅fa⋅b⋅ mi designans ibi per ⋅ ⋅ quadrum mi canendum esse. ⋅B⋅ rotundum est clavis utriusque ⋅b⋅fa⋅ b⋅ mi designans ibi per ⋅b⋅ molle fa canendum esse. ibid. al. Ioh. Legr. tac. p. 418a. al. Fr. Gafur. extr. 6, 11, 10: a primo ⋅b⋅ rotundo ad secundum ⋅ ♮ ⋅ quadrum est semitonium dyatonicum, et a secundo ⋅ ♮ ⋅ quadro ad ⋅ c ⋅ acutum est semitonium enarmonicum. al. Ioh. Tinct. exp. 5, 13: ⋅♮⋅ quadrum et ♮ durum, ⋅b⋅ rotundum et b molle multum differunt, namque ⋅ ♮ ⋅ quadrum et ⋅b⋅ rotundum sunt nomina clavium, sic dicta ab eorum forma, ... sed ♮ durum et b molle nomina sunt proprietatum, sic dicta a qualitate vocum fa et mi in locis praedictarum clavium canendorum. al. Bart. Ram. 1, 2, 2 p. 28: diatessaron magis molle quam tritonus, sicut ⋅f⋅b⋅ molle, ⋅f⋅♮⋅ quadrum durissimum. al. Anon. Tegerns. II p. 114. Ioh. Hoth. exc. p. 48. al. Ioh. Hoth. contr. I 5. Nicol. Burt. 1, 20, 103: in ⋅b⋅ fa ⋅⋅ mi duo sunt ⋅b⋅: unum, quod semitonium mobile significat, scilicet ⋅b⋅ rotundum; alterum vero, quod stabilem demonstrat, scilicet ⋅ ⋅ quadrum. al. Bonav. Brix. 27, 11. al. Adam Fuld. 2, 6: Plato idipsum (sc. semitonium) limma vocare voluit, et Graeci synemmenon ⋅b⋅ rotundum, id est adiunctum. Lad. Zalk. A 68. al. Guill. Pod. 5, 28. al. Fr. Gafur. pract. 1, 1. Mich. Keinsp. 6, 85. Erasm. Hor. p. 90a. Compend. mus. 34. al. Anon. Couss. I p. 440b. Szydlov. 2 p. 14: Sed computando ⋅b⋅ fa ⋅h⋅ mi pro duabus clavibus, tunc accute claves eciam sunt octo, scilicet ⋅a⋅, ⋅b⋅ molle, ⋅h⋅ quadrum, ⋅ c ⋅, ⋅ d ⋅, ⋅ e ⋅, ⋅ f ⋅, ⋅ g ⋅. al. Clavic. Incipiendo p. 228, 2. al. Contr. Volentibus I p. 26a. Mon. A labro p. 209, 5-7. Mon. Cum primum 2. al. Mon. Figure I p. 175, 32 (sim. Mon. Figure II p. 175, 35). al. Mon. In mon. mensura p. 135, 36. al. Mon. In primis ad levam p. 172, 4. al. Mon. Iste p. 237, 25. al. Mon. Longitudinem p. 150, 19: b rotundum et molle. Mon. Mon. disparat. 2. Mon. Mon. regulare p. 180, 34. Mon. Qui desideras p. 92. Mon. Si vis facere p. 173, 7. al. Organistr. A magada p. 209, 7-8. al. Organistr. Omnes p. 207, 8. al. Organistr. Organicam p. 208, 4. Organistr. Si org. p. 213, 15-17. Organistr. Volens I p. 206, 10 (sim. Organistr. Volens II p. 206, 11). al. Fist. Cuprum pur. 16 p. 57. Fist. Si quis 8 p. 140. Cymb. Pone primam 10.
β ⋅B⋅ capitale, ⋅B⋅ magnum (maior, maius) - ⋅b⋅ minutum, ⋅b⋅ parvum (minus) - ⋅⋅ duplex (duplicatum, duplicata, duplum), ⋅⋅ geminatum (geminata, geminum)
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 6, 5: ⋅ ⋅ duplicatum. Ioh. Cott. mus. 6, 10: ⋅ ⋅ rotundum duplicatum.
[s.XIII]
Hier. Mor. 19 p. 151, 21: in ⋅⋅ quadro duplicato. Hier. Mor. 23 p. 171, 12: in ⋅ ⋅ fa duplicatum, quae superacuta dicuntur. Anon. Ratisb. 2, 3. al. Interv. Sit -O 1: ⋅ ⋅ parvum. Interv. Sit -O 5: ⋅A⋅ ⋅ magna sive gravia. Interv. Sit -O 8: ⋅ bb ⋅ rotundum duplex. Anon. Paris. III 65: Item parvum ⋅b⋅ dupletur in longitudine et efficietur magnum ⋅B⋅ non usitata inter ⋅ A ⋅ et ⋅ H ⋅ magnum quadratum. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 61, 9: ⋅B⋅ capitale ab ⋅ ♮ ⋅ quadrato et illud /Bd. 1, Sp. 195/ a ⋅  ⋅ duplicato (sc. distinguitur). Hugo Spechtsh. 190. Anon. Michaelb. I p. 47: ⋅b⋅ est ter positum, <⋅B⋅ grave>, ⋅b⋅ acutum, ⋅ ⋅ (ms.: ⋅b⋅) duplicatum. ibid. al. Trad. Holl. I p. 168: ⋅b⋅ minutum quadrum ... ⋅ bb ⋅ geminum. ibid.:bb ⋅ rotundum geminum.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 186a. Ioh. Floess 196: Quae est clavis? ⋅ bb ⋅ rotundum duplicatum excellens est clavis fa, ⋅ ♮♮ ⋅ quadratum geminatum excellens est clavis huius vocis mi (cf. Cahn, Floess p. 25). Anon. Claudifor. 1, 5 descr.: capitales: ⋅ A B (ms.; ed.: H) C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ ; minutae: ⋅ a b c⋅d⋅ ; duplicatae: ⋅ee⋅ ff⋅gg⋅ aa bb cc⋅dd⋅. Anon. Claudifor. 2, 16, 2. Trad. Holl. III 5 p. 36: a ⋅b⋅ minuto rotundo ad ⋅ f ⋅ minutum acutum. Trad. Holl. III 5 p. 37. al. Trad. Holl. VI 42, 3. al. Adam Fuld. 2, 9. Erasm. Hor. p. 91a: In omni tabulatura instrumentali ponuntur litterae simplices secundum schalam solmisationis Latinorum, ut ⋅Γ⋅G⋅ vel ⋅G⋅ cum punctis ante. Dehinc ⋅ A ⋅ grossum, vel ⋅ a ⋅ parvum cum puncto ante. Dehinc simplices ⋅ c ⋅d⋅ e ⋅f⋅ g ⋅b⋅a⋅ et dehinc ⋅ c⋅ cum titello ⋅ defgb⋅ usque ad ⋅cc⋅ . Dehinc ⋅dd⋅ et ⋅ee⋅ . al. Szydlov. 7 p. 30: secundo ascendendo a ⋅b⋅ rotundo accuto minuto ad ⋅ e ⋅ accutum minutum, tercio ab ⋅ f ⋅ accuto minuto ascendendo ad ⋅ hh ⋅ quadrum geminatum. al. Mon. In mon. mensura p. 135, 36-37. Mon. Si vis facere p. 173, 13.
e auf die Tonqualität (besonders die Konsonanzfähigkeit mit dem Ton F) bezogenwith reference to the character of the note (especially its ability to form a consonance with F) : b mollis (-e), b dulce - dura (-um)
[s.XI]
Guido micr. 8, 10: ⋅b⋅ vero rotundum, quod minus est regulare, quod adiunctum vel molle dicunt, cum ⋅ F ⋅ habet concordiam; et ideo additum est, quia ⋅ F ⋅ cum quarta a se ⋅ ⋅ tritono differente nequibat habere concordiam; utramque autem ⋅b⋅ in eadem neuma non iungas. In eodem vero cantu maxime ⋅b⋅ molli utimur, in quo ⋅F⋅f⋅ amplius continuatur gravis vel acuta. Guido micr. 18, 45: ⋅b⋅ mollis. al. Heinr. Aug. 108: post ⋅a⋅ ⋅b⋅ molle, quod synemmenon vocant. Willeh. Hirs. 39 (c. 38), 8: ⋅b⋅ quoque molle. Aribo 27 p. 28: nunquam ⋅b⋅ molle atque quadratum in unam conveniunt neumam (inde Quaest. mus. 1, 9 p. 19). al. Comm. Guid. 19 p. 100: ideoque ⋅b⋅ molle, id est debile, appellari voluerit, quia arti non est regulariter innatum. Comm. Guid. 66 p. 137: ⋅b⋅ molle dici volunt propter lasciviam et mollitiem dulcis semitonii. al. Lib. argum. 36 p. 22. al. Anon. Lips. p. 155: ⋅b⋅ enim non est regulare, quod dicitur molle. al. Vers. Ars est 44: in gravibus ⋅B⋅ mollis non ponitur. al. Ps.-Osbern. 89. al. Quaest. mus. 1, 9 p. 18: Quare additum sit synemmenon et ⋅b⋅ molle. al. Theog. Mett. 40, 2 (p. 195a). Ioh. Cott. mus. 5, 3: ⋅b⋅, quod nos molle vel rotundum dicimus, a quibusdam Graeco nomine synemmenon, id est adiunctum, appellatur. al. Trad. Guid. 1.
[s.XII]
Guido Aug. 441. Anon. Pannain p. 117. Ton. Vatic. 12, 5 p. 202.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 496b. Disc. Quicumque II 1, 18. Mus. man. 20, 2: ⋅ ⋅ quadrata, quam quidam (ed. : quidem) ⋅ ⋅ duram nuncupant propter eius contrariam ⋅b⋅ mollem. Mus. man. 20, 9: ⋅ ⋅ quadrata seu dura, quam solo ⋅b⋅ mollis genuit differentia. al. Metrol. 34 p. 71: ⋅b⋅ rotundam, quam ⋅b⋅ mollem vocamus. al. Ioh. Garl. plan. p. 158b: infra ⋅♮⋅ quadrum et ⋅b⋅ molle. Ioh. Garl. plan. p. 161b: in ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi sunt duo signa, ⋅b⋅ molle vel rotundum et ⋅ ♮ ⋅ durum sive quadrum. Ioh. Garl. plan. p. 164a: ⋅b⋅ molle in gravibus, acutis et superacutis litteris. al. Ioh. Aegid. 8, 12: re ut pro ascensu per ⋅B⋅ quadratum, ut re vero pro ascensu per ⋅B⋅ molle. al. Amerus 5, 32: la sol ascendendo de ⋅b⋅ molle in ⋅ ♮ ⋅ quadratum. Amerus 18, 2: et dicitur ... ⋅♮⋅ durum et ⋅b⋅ molle propter sonum. al. Elias Sal. 19 p. 41ab. Lambertus p. 255b: ⋅b⋅ durum dicitur esse tonus ante ⋅ ♮ ⋅ quadratum; ⋅b⋅ molle dicitur esse semitonium ante ⋅ /Bd. 1, Sp. 196/ b ⋅ rotundum (inde Trad. Lamb. 2, 3, 2). Lambertus p. 256a: omne ut incipiens in ⋅C⋅ cantatur per naturam cum suis sequentibus; in ⋅F⋅ per ⋅b⋅ molle; in ⋅ G ⋅ per ⋅ ♮ ⋅ durum. al. Trad. Lamb. 2, 4, 4: ⋅b⋅ molle et ⋅ ⋅ quadratum. al. Anon. Emmeram. 5 p. 274, 21. al. Hier. Mor. 12 p. 53, 12: Dicitur et ⋅b⋅ molle ratione harmonici effectus huius vocis fa sibi coniunctae, quae quidem cum sua antecedenti, scilicet cum mi, quod est in ⋅a⋅ acuto, mollem in harmonia reddit sonum, ⋅♮⋅ durum vero, quod et ⋅♮⋅ quadrum, ratione similiter harmonici effectus huius vocis mi sibi coniunctae, quae quidem cum re, quod est in ⋅a⋅ acuto, durum sive asperum reddit sonum. al. Anon. Hailspr. 4 p. 68. al. Ton. Lips. p. 106: ⋅♮⋅ dura. Trad. Franc. I p. 28: ⋅♮⋅ durum. Trad. Franc. I p. 30: a ⋅♮⋅ gravi in ⋅b⋅ molle acutum, vel a ⋅ ♮ ⋅ quadro acuto in ⋅b⋅ molle superacutum. al. Interv. Sit -O 7: ⋅ ⋅ vel ⋅b⋅ durum. ibid. : supra ⋅b⋅ rotundum vel supra ⋅b⋅ molle vel ⋅b⋅ dulce. ibid. : Exemplum patet istius dulcis ⋅b⋅. Vers. Postquam pro 27. al. Ps.-Mur. summa 835: Molle rotundum ⋅b⋅ fa precipit esse futurum, / ⋅ ♮ ⋅ si quadratur, poscit mi, sic quoque durum. al. Engelb. Adm. 1, 9: sunt voces XXI incluso duplici ⋅B⋅ molli et ⋅ ♮ ⋅ duro. al. Walt. Odingt. 5, 4, 35: totus cantus sex notarum, qui ⋅♮⋅ quadratam habuerit, dicatur cantus ⋅♮⋅ quadratae. Qui (ms. et ed. add.: habet) ⋅b⋅ mollem habu<er>it, dicatur ⋅ b ⋅ mollis. al.
[s.XIV]
March. luc. 8, 3, 12: Hec enim figura tritoni, sive coniunctio, quatuor sonos durissime amplectitur, et ob hoc ⋅⋅ quadrum ⋅ ⋅ durum meruit nominari ... ⋅ B ⋅ rotundi cantus dicitur ille, qui propter mutationem nature in ipsum vel e converso nil durum resonat, sed molle et delectabile, et ob hoc ⋅ b ⋅ rotundum ⋅b⋅ molle merito nuncupatur. Ps.-Phil. lib. mus. p. 45b. Interv. Proportionum p. 21. Interv. Sunt autem p. 24. Iac. Leod. spec. 5, 25, 3: ⋅♮⋅ mi, scilicet ⋅♮⋅ durum. Iac. Leod. spec. 6, 55, 2: sub ⋅E⋅ tres reperiuntur toni continui, sicut sub ⋅♮⋅ . Hi igitur in gravibus chordis ponere volunt ⋅B⋅ molle sicut in acutis. al. Hugo Spechtsh. 257. al. Summ. Guid. comm. 1, 40: Tritus sive quintus (sc. tonus) modestus est et letificativus, dulcis etiam multum, eo quod ⋅b⋅ molle potissime sibi deservit. al. Ioh. Boen mus. 3, 7. al. Heinr. Eger 5 p. 59: <cantus> declinat in ⋅b⋅ mollare. Heinr. Eger 5 p. 60: ne videantur rapide cadere, primo tangunt ⋅b⋅ durum et secundo ⋅b⋅ molle, ut descendant sobrie. al. Trad. Holl. I p. 165. al. Compil. Ticin. p. 23. Ars org. p. 101. Henr. Zel. p. 115a: ad ⋅♮⋅ quadrum vel durum acutum. al. Anon. Erford. p. 161. Compil. Lips. p. 135: Bis diapason est eandem litteram utroque habere latere, sed hoc fallit in ⋅B⋅ molli, que non concordant cum ⋅ ⋅ dura. al. Anon. Carthus. p. 448b. Anon. La Fage II p. 424.
[s.XV]
Ioh. Olom. 4 p. 12: Temperat enim b molle, dum necessitas aut commoditas accidit ⋅♮⋅ duri duritiam. al. Iac. Theat. 16: ⋅ ⋅ quadratus vel mollis b (ed.: mollis, b). Nicol. Cap. p. 315. al. Gob. Pers. p. 182a: ⋅b⋅ tibi sit duplex: ⋅b⋅ planum, molle, rotundum / seu ⋅b⋅ quadratum. al. Anon. Claudifor. 2, 9, 2: Vocant autem ideo b molle, quia mollem habet sonum vox ... et vocatur ⋅♮⋅ durum ideo, quia durum sonum habet vox. al. Ugol. Urb. 1, 14, 5. Ugol. Urb. 1, 150, 16: remittens tonum ad ⋅F⋅, ita quod a ⋅B⋅⋅ ad ⋅F⋅ committitur duritia tritoni, quae debet vitari et in diatesseron mutari, et sic in ⋅ B⋅⋅ debet cantari per B molle et esse ⋅B⋅ molle. al. Tact. Concordanciarum p. 173, 37. Tact. Concordanciarum p. 175, 15: ⋅ b i⋅ mol. al. Tact. Reperi 25. Trad. Holl. III 2 p. 21. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 7, 16: Dicunt namque nostri moderni: non cantemus per ⋅b⋅ molle, nisi sit signatum, et alii dicunt: imo cantemus, cum dulce sit magis quam ⋅ ♮ ⋅ quadrum. al. Trad. Holl. VI 8, 6. al. Conr. Zab. tract. S 5: ⋅b⋅ autem durum dicitur, quod respectu sui ⋅ a ⋅ durum sonum reddit et integrum tonum facit, molle vero, quod respectu eiusdem ⋅ a ⋅ mollem sonum facit et /Bd. 1, Sp. 197/ semitonium constituit. al. Clavic. Ad faciendum p. 229, 5-6. al. Ioh. Tinct. diff. 2. Fr. Gafur. extr. 6, 11, 9: ab ⋅a⋅ acuto ad primum ⋅b⋅ molle est semitonium enarmonicum, quod minus est. al. Bart. Ram. 1, 2, 2 p. 29: quando dicunt ⋅♮⋅ quadratum, debent correspondenter dicere ⋅b⋅ rotundum, et quando dicunt ⋅b⋅ molle, debent dicere ⋅ ♮ ⋅ durum et sic relatio recta fiet. al. Anon. Tegerns. II p. 114. Ioh. Hoth. exc. p. 41. al. Nicol. Burt. 1, 20, 100. al. Bonav. Brix. 14, 34. al. Lad. Zalk. A 25. Guill. Pod. 1, 20. al. Szydlov. 2 p. 14. al. Clavic. A1. al. Contr. Quot sunt conc. p. 71b. al. Mon. A labro p. 209, 5. Mon. A primo p. 215, 4. al. Mon. Divide primo p. 224, 1. Mon. In mon. mensura p. 135, 42. Mon. Longitudinem p. 150, 2. al. Mon. Magdarum p. 207, 8-9. Mon. Mon. disparat. 5. Mon. Neumarum p. 219, 7. Mon. Primo accipe p. 220, 17: b mole superacutum. al. Organistr. A C p. 205, 4. Organistr. Pone p. 216, 5. al. Fist. Ad fistulas 9 p. 132: ⋅ ⋅ durum. al. Fist. Formata prima 6 p. 135: ad punctum propinquum de ⋅A⋅ gravi, et in illo puncto erit aliud ⋅B⋅ molle. al. Fist. Incipit mensura 46 p. 139: ⋅b⋅ dur<um> sive ⋅ b ⋅ mi. al. Cymb. Pone primam 10.
f auf das Oktavsystem bezogenwith reference to the octave system: B gravis (-e), B primum, B inferior - acuta (-um), b secundum, b superior (-ius) - superacuta (-um), excellens, tertium
[s.XI]
Guido ep. p. 49b: gravis ⋅B⋅. Hermann. mus. p. 54 (p. 143b): a ⋅⋅ quadrata in ⋅B⋅ gravem. Comm. Guid. 49 p. 103: Medietas enim vocis sibi similis, id est ⋅B⋅ gravis usque ad finem monochordi, est ⋅ ⋅ quadratum in acutis, quia medium locum obtinet a ⋅B⋅ gravi usque ad finem. Lib. argum. 91 p. 27: iunguntur diatessaron et diapente in omni diapason praeter ⋅B⋅ gravem et ⋅ ⋅ acutam. Anon. Lips. p. 157: ad ⋅ ⋅ superacutam. Vers. Ars est 43. al. Quaest. mus. 2, 24 p. 90. Theog. Mett. 3, 12 (p. 184b): ⋅B⋅ grave synemeni. Theog. Mett. 13, 3 (p. 187b): a ⋅ ⋅ acuto. al.
[s.XII]
Guido Aug. 450: ⋅B⋅ autem tam grave quam acutum. al. Ton. Parkm. p. 107.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 485a: ⋅B⋅ grave habet vim ⋅ ♮ ⋅ quadrati. Anon. Lovan. p. 485b: in ⋅♮⋅ acuta et in ⋅b⋅ rotunda. Anon. Lovan. p. 487b: a ⋅b⋅ acuto usque ad ⋅b⋅ rotundum superacutum. al. Disc. Quicumque II 1, 8: in ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi acuto. al. Mus. man. 22, 6: paramese, quam nos dicimus ⋅b⋅ acutam. Mus. man. 23, 7: in ⋅b⋅ acuta et ⋅ ⋅ superacuta. al. Metrol. 78 p. 76: a ⋅B⋅ mi gravi in ⋅  ⋅ quadratam, id est ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi acutam. al. Ioh. Garl. plan. p. 165a: inter ⋅♮⋅ et ⋅F⋅ et inter ⋅e⋅ et ⋅b⋅ gravibus, acutis et superacutis litteris. Ioh. Garl. plan. p. 170b: ascendit usque ad ⋅♮⋅ acutum. al. Ton. Franc. p. 131a. al. Amerus 8, 20. al. Elias Sal. 15 p. 34a: non transcendit secundum ⋅b⋅. al. Lambertus p. 258b: in ⋅♮⋅ acuta quadrata. al. Trad. Lamb. 3, 9, 3: ab ⋅E⋅ gravi ad ⋅b⋅ acutum molle, vel a ⋅ ⋅ acuto quadrato ad ⋅ f ⋅ acutum. al. Anon. Emmeram. 4 p. 262, 22: a ⋅H⋅ (?) gravi in ⋅b⋅ rotundum acutum, et a ⋅b⋅ rotundo acuto in ⋅ ⋅ quadratum superacutum. al. Hier. Mor. 11 p. 48, 19: ⋅b⋅ fa et ⋅♮⋅ mi acutae et ⋅ ⋅ fa ⋅⋅ mi superacutae. al. Anon. Ratisb. 8, 7, 4. Ps.-Thomas Aqu. II p. 32. al. Trad. Franc. I p. 30: a ⋅♮⋅ gravi in ⋅b⋅ molle acutum, vel a ⋅ ♮ ⋅ quadro acuto in ⋅b⋅ molle superacutum. al. Interv. Sit -O 5. al. Vers. Postquam pro 110. al. Ps.-Mur. summa 1032: in ⋅b⋅ molli acuto. al. Engelb. Adm. 4, 13: inter ⋅B⋅ mi inferiorem et ⋅b⋅ mi superiorem. Engelb. Adm. 4, 25: infra ⋅B⋅ mi gravem. al. Walt. Odingt. 5, 4, 44: Duae autem voces mobiles, scilicet ⋅b⋅ acuta et ⋅  ⋅ superacuta, sunt propriae voces monochordi. al.
[s.XIV]
March. luc. 9, 1, 91: per ⋅ ⋅ secundum acutum. March. luc. 9, 1, 105: per dispositionem secundi ⋅ ⋅ superacuti. al. Iac. Leod. cons. 55. al. Interv. Proportionum p. 21. Interv. Sunt autem p. 24. Iac. Leod. comp. /Bd. 1, Sp. 198/ 2, 4, 18: Inter quas autem apotome est, sunt ⋅b⋅ acutae, ⋅ ⋅ superacutae. al. Iac. Leod. spec. 5, 19, 8: ⋅♮⋅ acutam quadratam vel caudatam. Iac. Leod. spec. 6, 55, 8: iuxta ⋅♮⋅ acutam et ⋅♮⋅ superacutam. al. Petr. Palm. p. 515. al. Summ. Guid. comm. 2, 5: ambitus quarti (sc. toni) inter ⋅B⋅ gravem et ⋅ ⋅ acutam. al. Quat. princ. 3, 4 p. 220a: ⋅a⋅ vero et ⋅b⋅ rotunda et ⋅ ♮ ⋅ quadrata superacutae. Quat. princ. 3, 23 p. 230b: Secunda species (sc. diapente) ab ⋅E⋅ gravi in ⋅♮⋅ acutam. al. Anon. Michaelb. I p. 47: ⋅b⋅ est ter positum, <⋅B⋅ grave>, ⋅b⋅ acutum, ⋅ ⋅ (ms.: ⋅b⋅) duplicatum. ibid. al. Willelm. 2, 12: Item quantum spatium est de ⋅b⋅ acuto usque in finem monochordi, tantum metire retrorsum versus ⋅Γ⋅ ab eodem ⋅b⋅ et in fine illius ponatur ⋅B⋅ rotundum grave. al. Goscalc. 1, 4 p. 54, 6. al. Heinr. Eger 3 p. 42. Trad. Holl. I p. 171: ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi acutum vel excellens. Trad. Holl. I p. 180: ab eodem ⋅b⋅ acuto usque ad ⋅b⋅ quadrum superacutum. al. Compil. Ticin. p. 24. Henr. Zel. p. 115a: ad ⋅♮⋅ quadrum vel durum acutum. ibid. al. Ps.-Mur. mod. p. 101a. al. Cart. plan. 8. al. Anon. Carthus. p. 449a. Anon. Seay p. 23. al.
[s.XV]
Orig. et eff. 3, 9. Ioh. Olom. 3 p. 9. al. Ioh. Cicon. mus. 1, 19 p. 82, 9. al. Prosd. contr. II 3, 5. Iac. Theat. 22. al. Nicol. Cap. p. 312. al. Gob. Pers. p. 189a. al. Ioh. Floess 196: Quae est clavis? ⋅ bb ⋅ rotundum duplicatum excellens est clavis fa, ⋅ ♮♮ ⋅ quadratum geminatum excellens est clavis huius vocis mi (cf. Cahn, Floess p. 25). al. Prosd. spec. p. 736: a fa secundi ⋅B⋅ ad mi tercii ⋅B⋅. al. Ugol. Urb. 1, 12, 7. Ugol. Urb. 1, 21, 19. al. Georg. Ans. 3, 92. al. Ps.-Guido corr. p. 54a. Anon. Philad. 25. al. Ioh. Keck 3 p. 324b. al. Ton. Subl. p. 56, 4. al. Trad. March. p. 928. al. Trad. Holl. II 65 p. 24 (p. 425a). al. Trad. Holl. III 5 p. 36. al. Ioh. Legr. rit. 2, 3, 6, 2: ⋅♮⋅ grave cum ⋅♮⋅ gravi nemo nunc dubitet quin sit unisonus. al. Trad. Holl. VI 7, 25. al. Conr. Zab. tract. QQ 8: a ⋅B⋅ mi primo. al. Ioh. Tinct. diff. 4. al. Fr. Gafur. extr. 7, 8, 7. al. Ioh. Tinct. nat. 2, 7. al. Ioh. Tinct. contr. 2, 3, 2. al. Ioh. Tinct. exp. 2, 12. al. Nicol. Burt. 1, 21, 120. al. Guil. mon. 9 p. 57-58. Bonav. Brix. 14, 72. al. Lad. Zalk. A 73. Fr. Gafur. theor. 5, 8. Guill. Pod. 4, 5. al. Fr. Gafur. pract. 1, 3. al. Mich. Keinsp. ton. 74. al. Compend. mus. 101. al. Anon. La Fage III p. 242. al. Szydlov. 7 p. 30. al. Clavic. A1. al. Mon. Ab F p. 182, 11. al. Mon. Cum primum 6: terminabit in excellens rotundum ⋅ ⋅. Mon. Cum primum 8: in rotundum superius ⋅b⋅. Mon. Divide primo p. 224, 1. al. Mon. Fac lineam p. 183, 10-11. Mon. Longitudinem p. 150, 4. al. Mon. Primo accipe p. 220, 13. al. Fist. Formata prima 2 p. 135. al.
g auf das Tetrachordsystem bezogenwith reference to the tetrachord system: B grave - b superior (-ius), b affinalis - b superacuta (-um), b excellens
[s.XI]
Hermann. mus. p. 31 (p. 131b): secunda (sc. species diapason)B⋅ ex secunda gravi et ex secunda superiori. Hermann. mus. p. 50 (p. 141b): cum ⋅ ⋅ secunda superiorum. al. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 17: a secunda superiorum ⋅ ⋅. al. Aribo 3 p. 25: ab ⋅E⋅ finali in ⋅ ⋅ superius. al. Frut. brev. 7 p. 53: a secunda superiorum ⋅ ⋅. Ps.-Osbern. 50. al. Anon. Wolf p. 218: ex secunda gravi ⋅B⋅. al. Quaest. mus. 2, 26 p. 94 descr.: a ⋅B⋅ gravi ad ⋅ e ⋅ excellentem. al. Anon. Pannain p. 409. al.
[s.XIII]
Ioh. Aegid. 14, 5: per remissionem a ⋅⋅ in ⋅F⋅ acutarum et finalium, et <per intensionem> ab ⋅f⋅ in ⋅ ⋅ superacutarum et excellentium. Hier. Mor. 13 p. 57, 28: quintum (sc. tetrachordum) superacutum ab ⋅f⋅ acuto in ⋅ ⋅ fa superacutum, sextum vero et ultimum, quod est a ⋅⋅ mi excellenti in ⋅ ⋅ similiter excellens, tetrachordum excellentium dicitur. Engelb. Adm. 4, 30: convenientiam habet ⋅D⋅ finalis cum ⋅a⋅ lamire et ⋅E⋅ cum ⋅b⋅ mi superiori. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 33, /Bd. 1, Sp. 199/ 1: secunda (sc. species diapason) ex secunda gravium ⋅B⋅ et secunda superiorum ⋅♮⋅ . al. Quat. princ. 3, 23 p. 231a. al.
[s.XV]
Anon. Claudifor. 1, 5 descr.: graves: ⋅Γ⋅ A B (ms.; ed.: H) C⋅ ; finales: ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ ; acutae: ⋅ a b c⋅d⋅ ; superacutae: ⋅ee⋅ ff⋅gg⋅aa⋅ ; excellentes: bb cc⋅dd⋅. al. Trad. Holl. II 58 p. 9 (p. 419a): ⋅a⋅b⋅c⋅ d ⋅, quae dici possunt afinales. Trad. Holl. II 60 p. 9 (p. 419a): ultimae quattuor, scilicet ⋅b⋅c⋅ d ⋅e⋅ dicuntur excelentes. Man. Guid. p. 149 (p. 466) descr. Trad. Holl. III 3 p. 26 descr. Conr. Zab. tract. p. 240 - 241 descr.: graves: ⋅Γ⋅ A B C⋅ ; finales: ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ ; acutae: ⋅a⋅ b⋅ ⋅c⋅d⋅ ; superacutae: ⋅⋅ ⋅ ; excellentes: ⋅ ⋅ <⋅ >⋅e⋅. Lad. Zalk. A 52: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅ dicuntur graves. ... secuntur quatuor, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅ d ⋅, quae dici possunt affinales ... ultimae quatuor, scilicet ⋅b⋅c⋅ d ⋅e⋅ dicuntur excellentes. al. Mich. Keinsp. 3, 29 descr. Szydlov. 9 p. 39: terminantur in ⋅h⋅ duro accuto seu affinali. al. Mon. A gamma p. 138, 11-12. al.
h auf das Solmisationssystem bezogenwith reference to the system of solmisation: B mi - b fa, mi - fa, mi
[s.XI-XII]
Ps.-Osbern. 51 descr. al. (additio posterior?) . Trad. Guid. 1 descr.: ⋅B⋅ mi ... ⋅b⋅ mollis (ed.: mellis) fa ... ⋅ ⋅ quadratum ... ⋅ ⋅ mi. Mut. Γ ma ut 3: ⋅B⋅ mi. ⋅ b ⋅ clavis est, <mi est dictio>. Mut. Γ ma ut 10: ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi. ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi due claves et due dictiones. mi ascendendo et descendendo, fa non invenitur nisi per rotundum ⋅ b ⋅ in ascensu et descensu, mi mutatur in fa per ascensum et descensum.
[s.XIII]
Org. Vatic. p. 185: quando mi canitur in ⋅ b e⋅ fa ⋅b⋅ mi. Anon. Lovan. p. 493b: usque ad quintam ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi. al. Disc. Quicumque II 1, 8: Quintum de ⋅♮⋅ mi est in ⋅F⋅ faut gravi per falsam musycam et duplum suum in ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi acuto. al. Mus. man. 22, 13: Non enim dicitur ⋅ ⋅ mi ⋅b⋅ fa, sed ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi, quia minus est spatium semitonii, quod facit ⋅ a ⋅ cum ⋅ b ⋅ molli, quam toni, quem facit eadem ⋅ a⋅ cum ⋅ ⋅ quadrata. al. Metrol. 47 p. 72: Et si invenitur in aliqua linea talis figura ⋅⋅, tunc etiam erit ipsa linea ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi superacuta et cantetur per ⋅  ⋅ quadratam. al. Ioh. Garl. plan. p. 161b: In ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi non fit mutatio. al. Ioh. Aegid. 5, 2. al. Amerus 5, 23: ⋅B⋅ mi unam notam, nullam mutacionem. Amerus 5, 30: ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi habet duas claves et duas notas: fa in semitonio et mi in pleno tono. al. Lambertus p. 254b. al. Trad. Lamb. 2, 4, 4: in ⋅b⋅ fami sint duae voces diversae. al. Anon. Emmeram. 5 p. 274, 21. Hier. Mor. 10 p. 47, 10. Hier. Mor. 12 p. 52, 34: ⋅b⋅ fa est una clavis per se et habet unam vocem fa per ⋅ b ⋅ molle ad usum ⋅ F ⋅ faut et nullam mutationem. Hier. Mor. 12 p. 53, 22: Non est igitur una clavis ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi, sed duae, una scilicet ⋅b⋅ fa et alia est ⋅♮⋅ mi. al. Anon. Ratisb. 2, 22. al. Ps.-Thomas Aqu. II p. 37: Gamaut, ⋅a⋅ re, ⋅ b e⋅ mi, ⋅ce⋅ faut. Trad. Franc. I p. 28. Vers. Postquam pro 36. al. Ioh. Groch. 85: gammaut, ⋅a⋅ re, ⋅ b e⋅ mi. al. Ps.-Mur. summa 716: in radice pollicis positum est ⋅B⋅ mi. Ps.-Mur. summa 835: Molle rotundum ⋅b⋅ fa. al. Engelb. Adm. 1, 9. Engelb. Adm. 3, 6: ascensus ad ipsam per ⋅♮⋅ fa durum (ex errore ut videtur). Engelb. Adm. 3, 8: ascensus per ⋅b⋅ mi molle (ex errore ut videtur). al.
[s.XIV]
March. luc. 8, 2, 4. al. Phil. Vitr. 10, 5. al. Ps.-Phil. lib. mus. p. 45b. Iac. Leod. cons. 50: ita mi de ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi fa de ⋅b⋅ fa ⋅ ⋅ mi superat in semitonio maiore. al. Interv. Sunt autem p. 24. Iac. Leod. inton. 10, 2. Iac. Leod. spec. 2, 69, 13: maius tamen semitonium, ut per se sumitur, nunquam fit nisi de fa in mi ascendendo vel de mi in fa descendendo, et solum inter voces ipsius ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi exclusa semper falsa musica. Iac. Leod. spec. 2, 70, 8: non dicitur ⋅b⋅ fami sed ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi ad denotandam scilicet inaequalitatem illarum vocum. Iac. Leod. spec. 2, 119, 4: si in ⋅B⋅ mi per falsam musicam ponere velimus fa, ut ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi ter in gammate sit. al. Hugo Spechtsh. 32. al. Petr. Palm. p. 515. al. Ioh. Boen ars 2, 19, 2. al. Ioh. Boen mus. 3, 6. Ioh. Boen mus. 3, 177: non liceat poni ♮ /Bd. 1, Sp. 200/ mi litteram in clave ⋅♮⋅ mi. al. Quat. princ. 3, 2 p. 219b. al. Goscalc. 1, 4 p. 54, 12: Ego autem, incipiens manum seu palmam secundum artem, videlicet in ⋅F⋅ gravi inferiori, dico in ⋅B⋅ gravi non esse coniunctam; nam ubi usus dicit ⋅B⋅ mi, ego dico ⋅B⋅ fa ⋅B⋅ mi. al. Heinr. Eger 5 p. 53: inter ⋅B⋅ mi et ⋅b⋅ fami durum. al. Trad. Holl. I p. 165. Trad. Holl. I p. 169: fa signatur per ⋅b⋅ rotundum, ⋅b⋅ mi vero per quadrum, quod hodie per modum h scribitur. Trad. Holl. I p. 171: nec in ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi fa mutatur in mi vel e converso. Sic enim diceretur potius ⋅b⋅ fami, et non ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi, si quippe fa mutaretur in mi. al. Compil. Ticin. p. 21. al. Anon. Ellsworth 4 p. 224, 16. al. Interv. Tonus div. p. 242, 5. al. Henr. Zel. p. 114a. Ps.-Mur. mod. p. 101b. Compil. Lips. p. 130. al. Anon. Carthus. p. 437a. al. Anon. Seay p. 22. al. Anon. Monac. II 3. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 2 p. 6. al. Iac. Twing. p. 128, 4. al. Prosd. contr. 3, 2. al. Iac. Theat. 1. al. Nicol. Cap. p. 314. al. Nicol. Cos. p. 22: ⋅ b e⋅ fa ⋅ b e⋅ mi. al. Gob. Pers. p. 181b: Etiam addiderunt ⋅b⋅ molle, quod prius non habebant, unde, ubi nunc dicimus ⋅b⋅ fa ⋅ ♮ ⋅ mi, ipsi antiqui dicebant ⋅ ♮ ⋅ mi. al. Ioh. Floess 65. al. Anon. Claudifor. 1, 1, 5. al. Ugol. Urb. 1, 6, 7. al. Phil. Cas. contr. 38. al. Tact. Concordanciarum p. 169, 14: ⋅b⋅ fa ⋅ b e⋅ mi. al. Georg. Ans. 3, 11. Anon. Philad. 20. al. Arn. Zwoll. p. 11: my de ⋅ b e⋅ famy. ibid. al. Petr. Talh. p. 11. Trad. Holl. II 65 p. 10 (p. 419b). al. Man. Guid. p. 151 (p. 467). Trad. Holl. III 1 p. 17. al. Trad. Holl. VI 15, 4. al. Conr. Zab. tract. DD 7. al. Ioh. Tinct. diff. 2: ⋅B⋅ est clavis locorum ⋅b⋅ mi et utriusque ⋅b⋅fa⋅ ⋅ mi. al. Tab. Catan. p. 142. al. Fr. Gafur. extr. 3, 8, 5. al. Ioh. Tinct. nat. 2, 7. al. Ioh. Tinct. contr. 2, 2, 6. al. Ioh. Tinct. exp. 2, 31. Ioh. Tinct. exp. 3, 46: ⋅♮⋅ quadrum est clavis ⋅♮⋅ mi et utriusque ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi designans ibi per ♮ durum mi esse canendum. al. Bart. Ram. 1, 1, 4 p. 11. al. Nicol. Burt. 1, 18, 98. al. Guil. mon. 5 p. 32. al. Diff. mus. 44. Bonav. Brix. 26, 19. al. Adam Fuld. 2, 6. al. Lad. Zalk. A 28. al. Fr. Gafur. theor. 5, 6. al. Guill. Pod. 3, 32. al. Fr. Gafur. pract. 1, 4. al. Mich. Keinsp. 3, 47. al. Erasm. Hor. p. 84b. al. Compend. mus. 51. al. Anon. Couss. I p. 447b. al. Szydlov. 2 p. 12. al. Clavic. A1: ⋅b⋅ my. al. Contr. Et primo I 20 p. 140 (p. 463b). Contr. Notandum est p. 47. Contr. Sex s. spec. I p. 306a. al. Mon. Ab F p. 182, 7. al. Mon. Compendiosam p. 181, 13-14. Mon. Dividitur p. 178, 5: in <⋅⋅>mi (ed. om.). al. Mon. Esto linea p. 144, 12. al. Mon. Fac lineam p. 183, 7. al. Mon. Longitudinem p. 150, 2. al. Mon. Medietas p. 143, 5. al. Mon. Neumarum p. 219, 8. al. Mon. Quatuor p. 146, 3. Fist. ad secundum 5 p. 135. Fist. Incipit mensura 46 p. 139: ⋅b⋅ dur<um> sive ⋅b⋅ mi. al. Fist. Si quis 6 p. 140. al.
i auf die Funktion im Tonartensystem bezogenwith reference to function in the system of modes: initialis (littera) B - mediatrix (littera) b , socialis , affinalis
[s.XI-XII]
Ps.-Osbern. 96: non potest finiri neque in sociali ⋅ ⋅. Quaest. mus. 1, 20 p. 55: ab ⋅E⋅ finali in ⋅ ⋅ sotiali.
[s.XIII]
Mus. man. 41, 19 descr. Mus. man. 41, 38: Habes rursus in quarta linea tertium tonum iuxta mediatricem ⋅E⋅ et quartum secundum intialem ⋅B⋅. Habes iterum in quinta linea quartum tonum iuxta mediatricem ⋅ ⋅. Mus. man. 43, 4. Amerus 22, 22: ⋅a⋅b⋅c⋅ d ⋅ confinales et affinales vel consociales sunt. Petr. Cruc. 1, 13.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 41, 6-9. Iac. Leod. spec. 6, 41, 11: transfertur tunc ad affinalem ⋅♮⋅.
[s.XV]
Trad. Holl. II 58 p. 9 (p. 419a): ⋅a⋅b⋅c⋅ d ⋅, quae dici possunt afinales. Man. Guid. p. 149 (p. 466) descr. Lad. Zalk. A 52: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅ dicuntur graves. ... secuntur quatuor, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅ d ⋅, quae dici possunt affinales ... ultimae quatuor, scilicet ⋅b⋅c⋅ d ⋅e⋅ dicuntur excellentes. al. Szydlov. 9 p. 39: terminantur in ⋅h⋅ duro accuto seu affinali. /Bd. 1, Sp. 201/ al.
j im Skalenausschnitt (H) C -  (c - ff) (auch chromatisch erweitert) in Mensuren (vor allem von Tasteninstrumenten und Glocken) in the segment of scale (H) C -  (c) (sometimes chromatically further subdivided) in measurements (especially of keyboard instruments and bells)
[s.XV]
Iac. Theat. 17: Per ⋅f⋅ quoque quartam nolam similiter facies ⋅b⋅ (ed.: ), que est septima; sed octava nola, que est ⋅ ⋅ (ed.: b), fit mensurabilis: sume terciam ⋅ e ⋅ et eius pondus equaliter secta in tres partes, quarum tercia subtracta due similiter in se confuse constituunt ⋅ ⋅ (ed.: b). Clavic. Primo p. 148, 2. al. Clavic. A - D. Mon. A labro p. 209, 5. al. Mon. A magada p. 208, 5. Mon. A primo p. 215, 4. al. Mon. Fiat corpus p. 221, 26. al. Mon. Magdarum p. 207, 8-9. Mon. Metire p. 214. ibid. al. Mon. Mon. tuum 6. al. Mon. Neumarum p. 219, 7. al. Mon. Primo accipe p. 220, 13. al. Mon. Quatuor p. 146, 3: Incipe in prima clave, hoc est in ⋅ b e⋅ mi. al. Organistr. A C p. 205, 4-5. Organistr. A magada p. 209, 7. al. Organistr. A magada in p. 205, 6-7. Organistr. In primis 6. Organistr. Omnes p. 207, 8. al. Organistr. Organicam p. 208, 4. al. Organistr. Pone p. 216, 5. al. Organistr. Si org. p. 213, 15-17. Organistr. Volens I p. 206, 10 (sim. Organistr. Volens II p. 206, 11). al. Fist. Ad fistulas 8 p. 132. al. Fist. In mensuris 1 p. 132. al. Fist. Incipit mensura 40 p. 139. al. Fist. Si quis 10 p. 140. al. Cymb. Arbitror 5, 11-12. Cymb. De repond. 6, 5. Cymb. Pone primam 10. Cymb. Si vis 7, 7-8.
k mit chromatischen Systemerweiterungenwith additional chromatic divisions Clavic. Ad faciendum p. 229, 5. al. Mon. Ab F p. 182, 7. al. Mon. Ad inveniendum p. 223, 2. al. Mon. Divide primo p. 224, 1. al. Mon. Fac lineam p. 183, 7. al. Mon. Longitudinem p. 150, 2. al. Mon. Quatuor p. 146, 3. al. cf. I, 8 col. 186, 54-60
6 im System: A Bˢ C D E ˢ F G Hˢ I K L (H-L = tetrach. synemm.) Mˢ N O P (M-P = tetrach. diezeugm.)ˢ Q R S (für die hypate hypaton)in the system: A Bˢ C D E ˢ F G Hˢ I K L (H-L = tetrach. synemm.) Mˢ N O P (M-P = tetrach. diezeugm.)ˢ Q R S (for the hypate hypaton)
[s.XI]
Berno mon. 4, 2: ⋅B⋅ hypate hypaton. Berno mon. 10, 1: Secundus magister ascendit ad ⋅Q⋅ et remittitur ad ⋅B⋅. al.
7 im System: A Bˢ C D Eˢ F G H Iˢ K L M (= trite synemmenon) N (= nete synemmenon)ˢ O P Qin the system: A Bˢ C D Eˢ F G H Iˢ K L M (= trite synemmenon) N (= nete synemmenon)ˢ O P Q
[s.XI]
Compil. Casin. 1, 24 descr.: ⋅B⋅ - corda benu - simphonia sitte - metrum ypate ypaton - vox canora.
8 im System: A B Cˢ D E F Gˢ H I Kˢ L M N Oˢ Pin the system: A B Cˢ D E F Gˢ H I Kˢ L M N Oˢ P
[s.XI]
Anon. Prag. 181: ⋅A⋅t⋅B⋅t⋅ C ⋅s⋅ D ⋅t⋅ E ⋅t⋅ F ⋅t⋅ G ⋅s⋅ H ⋅t⋅ I ⋅t⋅ K ⋅. al.
9 im System: Γ aˢ y ˢ bˢ c d ˢ sˢ eˢ fˢ rˢ g hˢ iˢ kˢ l m nˢ o pin the system: Γ aˢ y ˢ bˢ c d ˢ sˢ eˢ fˢ rˢ g hˢ iˢ kˢ l m nˢ o p
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2. Theinr. Dov. 3, 6, 13.
10 im System: aˢ bˢ ˢ c dˢ eˢ Eˢ fˢ Fˢ g a ˢ bˢ ˢ c d eˢ f g ain the system: aˢ bˢ ˢ c dˢ eˢ Eˢ fˢ Fˢ g a ˢ bˢ ˢ c d eˢ f g a
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2. Theinr. Dov. 3, 6, 19. Theinr. Dov. 3, 19, 4. al.
11 im System: Γ A Bˢ C D Eˢ F G H Iˢ K L (I-M = tetrach. synemm.) Mˢ N O P (M-P = tetrach. diezeugm.) Qˢ R Sin the system: Γ A Bˢ C D Eˢ F G H Iˢ K L (I-M = tetrach. synemm.) Mˢ N O P (M-P = tetrach. diezeugm.) Qˢ R S
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 3, 4, 32 descr. Walt. Odingt. 5, 4, 45 descr. al.
12 im System: a bˢ c d eˢ f g hˢ iˢ ♮ˢ k l mˢ n o p (q)in /Bd. 1, Sp. 202/ the system: a bˢ c d eˢ f g hˢ iˢ ♮ˢ k l mˢ n o p (q)
[s.XV]
Bart. Ram. 1, 1, 2 p. 5 descr. (inde Ioh. Hoth. exc. p. 21. al.) Bart. Ram. 1 ,2, 5 p. 36 descr. al.
III Vortragsbezeichnung (littera significativa, ‚Romanusbuchstabe‘)letter that indicates manner of performance (littera significativa‚ ‘Romanian letter') [s.IX/X] Notk. Balb. p. 69: B secundum litteras, quibus adiungitur, ut bene, id est multum extollatur vel gravetur sive teneatur belgicat (inde Frut. brev. 14 p. 102: B secundum literas, quibus adiungitur, ut bene vel blande extollatur vel gravetur vel teneatur belingat (ms.: belingat man. altera corr. in: belonat; ed.: baligat (balonat); glossa: id est sonat. Anon. Wolf p. 205. Quaest. mus. 1, 23 p. 63. Compil. Lips. p. 132). Trad. Notk. p. 37: B (sc. monet) tolli sive teneri. cf. Smits v. W., Muziekgeschiedenis 2 p. 122-126
IV Kennbuchstabe für den deuterus der Dasia-Notationletter that identifies the deuterus in dasia notation
[s.XI]
Hermann. mus. p. 24 (p. 128b): cum A cecineris, in octavo loco secundum ipsum (sc. Enchiriadis musicae auctorem) D, id est tetrardus respondeat, cum B, id est deuterum, dixeris in octavo A, id est protus, occurrat. Hermann. mus. p. 56 descr. (p. 144b - 145a).
V Mensurzeichen in der italienischen Notation des 14. und 15. Jahrhunderts für eine binäre (imperfekte) Mensurmensural sign for a binaria (imperfect) mensuration in Italian notation of the fourteenth and fifteenth centuries
[s.XIV]
March. pom. 37, 15: quidam vero (sc. ponunt) t et b innuentes ternariam divisionem temporis et binariam. March. pom. 54, 13: supra vero notas temporis imperfecti ponatur b innuens binariam divisionem, que pertinet solum ad tempus imperfectum. March. pom. 54, 16: quod notae modi perfecti cantarentur de tempore imperfecto, et notae imperfecti modi de tempore perfecto. Tunc supra dictas notas perfectas ponatur b innuens ipsam ad divisionem binariam pertinere, hoc est temporis imperfecti.
[s.XV]
Prosd. ital. I p. 234a: pro perfectione ponunt litteram T denotantem nobis similiter numerum ternarium, in quo perfectio consistit, et pro imperfectione litteram B denotantem nobis similiter numerum binarium, in quo imperfectio consistit (sim. Prosd. ital. II p. 47).
VI Kennbuchstabe für die erste Differenz (Schlußformel der Psalmtöne) einer jeden Kirchentonartletter that identifies the first difference (differentia or ‘saeculorum Amen' formula for a psalmtone) in each mode
[s.XI]
Frut. ton. p. 118. al.
[s.XII]
Anon. Pannain p. 108: Cuiuslibet vero toni primam differentiam B significat, C secundam, D tertiam, G quartam.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 82, 6: pro prima differentia cuiuscumque toni B posuerunt; pro secunda C; pro tertia D; pro quarta G, et sic ulterius secundum ordinem mutarum. Sed haec ab usu moderno recesserunt.
VII Vorzeichen vor einer Note (b (rotundum, molle) erniedrigt den folgenden Ton um einen Halbton,  (quadratum, quadrum, durum) erhöht den folgenden Ton um einen Halbton)an accidental placed before a note (b (rotundum, molle) lowers the following note by a semitone,  (quadratum, quadrum, durum) raises the following note by a semitone)
[s.XIII]
Mus. man. 27, 4: b mollis autem non debeat apponi, nisi cum per eam fuerit canendum. Mus. man. 27, 13: Hoc solum de duabus hiis litteris b memoriter teneant notatores, quia numquam poni debent, nisi cum praesens institerit mutationis articulis. Statim namque debet eas subsequi mutatio. Quod si cantus lineae finierit in ⋅ b ⋅ molli, rursusque in linea subsequente per eandem ⋅ b ⋅ mollem, nulla interveniente mutatione, canendum est, apponenda est littera b cum altera clave lineam gubernante. Si vero mutatio fiat de natura in ⋅⋅ /Bd. 1, Sp. 203/ quadratam, vel e converso de ⋅  ⋅ quadrata in naturam, nulla propter ipsam littera mutabitur aut addetur, id est neque c, neque b. Si vero mutatio fiat de ⋅b⋅ molli in naturam, non ideo ⋅ b ⋅ mollis cassabitur, sed ad ipsam redire poteris sine ipsius litterae appositione. Metrol. 44 p. 72: Quandocumque invenitur in aliquo spatio talis figura b, totum ipsum spatium erit ⋅b⋅fa⋅⋅ mi et cantetur per ⋅b⋅ mollem. Et si sequatur in eodem spatio talis figura , etiam erit ⋅ b ⋅fa⋅  ⋅ mi, sed cantetur per ⋅  ⋅ quadratam. Si autem in aliqua linea invenitur talis figura B, tota ipsa linea erit ⋅ b ⋅fa⋅  ⋅ mi superacuta et cantetur per ⋅ b ⋅ mollem. Et si invenitur in aliqua linea talis figura , tunc etiam erit ipsa linea ⋅ b ⋅fa⋅  ⋅ mi superacuta et cantetur per ⋅  ⋅ quadratum. Walt. Odingt. 5, 4, 41: Et sic sunt septem voces mobiles, scilicet ⋅E⋅F⋅b⋅c⋅e⋅f⋅♮⋅ . Et haec duplicitas figuratur per additionem vel ablationem b duplicis clavi principali, ut ⋅ E ⋅ adiecta b rotunda, facit cum ⋅F⋅ tonum, remota b facit semitonium. Similiter ⋅F⋅ addita ♮ quadrata facit cum ⋅E⋅ tonum (ms. et ed.: semitonium), remota ♮ facit semitonium (ms. et ed.: tonum).
[s.XIV]
March. luc. 8, 1, 4: Signa autem, quibus nobis innuitur permutationem facere, sunt tria, scilicet quadrum, b rotundum, et aliud signum, quod a vulgo falsa musica nominatur, de quibus videre oportet. Prima namque duo signa, scilicet et b, sunt vel esse possunt in quolibet cantu, plano ac etiam mensurato (sim. March. pom. 14, 3). March. luc. 8, 1, 11: Hec enim duo b sic per lineas et spacia figurantur (sequitur exemplum), nam b rotundum, si debet notis in spacio sitis servire, tunc album, quod est in eius rotunditate, per medium spacii fiat; si autem notis, que sunt in linea, servire debet, tunc eodem modo per lineas protrahatur, ut immediate superius demonstratur. similiter quadrum eodem modo per lineas et spacia protrahatur ita tamen, quod linea, que est in parte sinistra ipsius , in sursum tendat; que autem in parte dextra, que pro decore eidem additur, inferius protrahatur. March. luc. 11, 4, 65: incipere hoc graduale in ⋅ ⋅ gravi cum additione b rotundi est minus inconveniens, quam ipsum incipere in ⋅F⋅ gravi. al. March. pom. 17, 10. al. Phil. Vitr. 14, 15: duo sunt signa falsae musicae, scilicet b rotundum et ista alia figura <quadratum>. Et talem proprietatem habent, videlicet, quod b rotundum habet facere de semitonio tonum, tamen in descendendo, et de <tono> in ascendendo habet facere <semitonium>. Et e converso fit de alia figura ista , scilicet, quod de tono descendente habet facere semitonium, et de semitonio ascendente habet facere tonum. al. Ps.-Phil. lib. mus. p. 36b: Sed omnes (sc. concordantias) debent esse perfecte de tonis suis, et quando non, debemus eas perfectas facere cum voce per hoc signum ♮ durum vel quadratum, quia ubicunque ponitur in cantu, signat ascensum unius semitonii, et b molle signat descensum semitonii. Iac. Leod. spec. 6, 53, 8: ubicumque sit usus ipsius ⋅b⋅ rotundi, signetur hoc, idest, ponatur b molle in loco suo et maneat in loco suo quamdiu durat cantus ille per synemmenon. Alias, si non signetur, semper usus fiat ⋅ ♮ ⋅ quadrati. Hugo Spechtsh. 129: Talem sed cantum ⋅B⋅ mi dat per b rotundum. Petr. Palm. p. 515: falsa musica dicitur proprie, quando locabitur b molle vel ♮ quadratum in locis non usitatis. Et ubi ponitur b, in eodem loco et sub eadem voce deprimitur semitonium ultra cantum consuetum. Et ubi ponitur ♮, in eodem loco et sub eadem voce sustinetur semitonium ultra cantum consuetum in locis non usitatis (sim. Fr. Gafur. extr. 9, 8, 4). ibid. al. Ioh. Boen ars 2, 21, 5: si ♮ quadratum removeretur, quod per suam presentiam sequentem notam acuit, ut ad tonum addat semitonium maius. al. Ioh. Boen mus. 3, 39: b fa littera signum est depressionis note sequentis in eadem clave et ♮ mi nota elevationis. Ioh. Boen mus. 3, 177: non liceat poni ♮ mi litteram in clave ⋅♮⋅ mi. al. Quat. princ. 2, 18 p. 216a. Goscalc. 1, 1 p. 44, /Bd. 1, Sp. 204/ 11: in cantu inveniuntur duo signa, scilicet signum B mollis et signum B quadrati, demonstrancia, ubi fa et mi debeant cantari, et possunt poni in diversis locis manus. Goscalc. 1, 2 p. 48, 18: superveniens signum b seu ♯ mutat incepti cantus proprietatem. Goscalc. 1, 4 p. 52, 5: omnis coniuncta aut signatur per b aut ♯ in locis inusitatis positum. Item ubicumque ponitur signum b, debet deprimi sonus verus illius articuli per unum maius semitonum et dici fa. Et ubi signum ♯ ponitur, sonus illius articuli debet per maius semitonum elevari et dici ibidem mi. al. Trad. Holl. I p. 172: Et prima (sc. coniuncta) inter ⋅A⋅ grave et ⋅h⋅ quadrum. Et signatur in ⋅B⋅ gravi per b molle. al. Compil. Ticin. p. 23. Guido fr. 6, 1: quadrum in cantu mensurato dupliciter figuratur et ponitur: quandoque in spatio quandoque in linea propter decorem et pulcritudinem mediarum consonantiarum, videlicet decime, sexte et tertie. Quando autem tractum sive filum in sursum a sinistris trahitur excedens filum, quod stat a dextris, signum semitonii enarmonici est, quo utimur in cantu plano et quandoque in mensurato. Quando vero filum in sursum trahitur a dextris excedens, quod est a sinistris, signum semitonii cromatici est, quo utimur in cantu mensurato tantum et inproprie in cantu plano signatur. al. Interv. Tonus div. p. 244, 4: si in ⋅G⋅ solreut ponatur ♮, tantum erit usque ⋅A⋅ lamire semitonium, et si in ⋅A⋅ lamire ponatur b, ⋅G⋅ solreut et ⋅A⋅ lamire erunt in uno sono. al. Anon. Seay p. 23. al. Compil. Lond. p. 78. Anon. Vipiten. 10, 2: signum aspiracionis sic  et valet in tantum sicud b quadr<at>um in cantu corali.
[s.XV]
Ioh. Olom. 5 p. 16: pro clave et signo semitonii transumpti quodam b parvum scribitur et rotundum. al. Prosd. contr. II 5, 5: quodlibet tale signum non deserviat nisi note ipsum immediate sequenti, nisi b rotundum in principio alicuius cantus pro clavi poneretur, quoniam tunc ipsum b totum cantum denominat cantari debere per b rotundum sive molle, et ratio huius est, quoniam nisi sic esset, multe voces per hec signa variarentur. al. Iac. Theat. 16: si <per> molle b cantus erit, ipsum (ed.: si molle: b cantus erit ipsum) b in spacio scribetur, si per quadratum , nichil scribetur. Nicol. Cap. p. 323. al. Prosd. spec. p. 750: Moderni tamen hoc non inteligentes, sed ad libitum et absque ratione operantes loco ♮ quadri ponunt talem crucem ♯ et aliqui moderniores tale signum ♭. al. Ugol. Urb. 2, 34, 59: pro colorandis consonantiis sive pro eis ad maioritatem vel minoritatem reducendis duo signa, id est duo b , quorum alterum cum corpore rotundo primum, alterum cum corpore quadro secundum penitus invenerunt, primum quidem signum, id est b rotundum sive molle, sive in linea sive in spatio repertum erat, fa vocem significabat. Secundum vero signum, id est quadrum vel durum, ubi ponebatur, mi vocem annuntiabat. Ugol. Urb. mon. 9, 14: maioris semitonii signum secundum antiquos est quadrum, secundum modernos est ♯. al. Phil. Cas. contr. 48-50. Georg. Ans. 3, 28. al. Ioh. Keck 3 p. 324a: ⋅A⋅ ficto gravi per B rotundum repraesentato. Petr. Talh. p. 10. al. Trad. Holl. II 11 p. 30 (p. 427a). al. Trad. Holl. VI 33, 10. al. Conr. Zab. tract. LL 10. al. Ioh. Tinct. diff. 3: Coniuncta est appositio b rotundi aut quadri in loco irregulari. Tab. Catan. p. 142: <⋅E⋅> per b agregata. al. Fr. Gafur. extr. 9, 8, 7: hec duo signa proprietatum, scilicet b molle et ♮ durum, inveniuntur in septem locis in manu. ... Primum in ⋅a⋅ et ⋅♮⋅ quadrum gravia, et in ⋅♮⋅ quadro gravi signatur b rotundum et ibi dicitur fa ... Secundum signatur in ⋅e⋅ gravi per b rotundum ... Tertium ponitur ♮ quadrum in ⋅ f ⋅ gravi ... Quartum signatur b molle in ⋅a⋅ acutum ... Quintum signatur ♮ quadrum in ⋅d⋅ acutum ... Sextum signatur b molle in ⋅e⋅ acutum ... Septimo signatur ♮ quadrum in ⋅f⋅ acutum. al. Ioh. Tinct. nat. 8, 5: in hoc casu signum b mollis, hoc est b rotundum, debet poni in ipso ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi. Ioh. Tinct. nat. /Bd. 1, Sp. 205/ 8, 11: ♮ duri signum, hoc est ♮ quadrum. Bart. Ram. 1, 2, 2 p. 29: Quando igitur ex mi fa est faciendum, tali signo perscribunt, scilicet b rotundo; sed quando ex fa mi, hoc signo notant, scilicet ♮ quadro vel hoc . al. Ioh. Hoth. exc. p. 38. al. Nicol. Burt. 2, 4, 31: signum semitonii mobilis, quod est b rotundum. al. Guil. mon. 5 p. 31. Bonav. Brix. 17, 8. al. Adam Fuld. 1, 1. Lad. Zalk. A 73. al. Guill. Pod. 3, 33. al. Fr. Gafur. pract. 3, 13. Mich. Keinsp. 5, 20. al. Compend. mus. 36: Igitur, quia B rotundum est accidens vel accidentale, et accidens potest adesse vel abesse sine corruptione subiecti, ubi necessarium fuerit, apponatur. Anon. Couss. I p. 447b. Szydlov. 8 p. 34: signatur in ⋅h⋅ duro gravi per b molle. al. Contr. Notandum est p. 47.
VIII Bezeichnung für ein Hexachord (b molle: F-d;  durum: G-E)letter that designates a hexachord (b molle: F-d;  durum: G-E)
[s.XIII]
Anon. Ratisb. 2, 21: ⋅g⋅ mutatur sol in ut per naturam, sol in re per b molle, re in ut per h durum. al. Ioh. Groch. 95: Voces similiter per triplicem differentiam distinxerunt, quam b quadratum, naturam, b molle vocaverunt. B quadratum vero a primo ut inceperunt, scilicet a ⋅Γ⋅ ut usque ad secundum continuantes. A secundo vero usque ad tertium naturam dixerunt. A tertio usque ad quartum b molle vocaverunt. Et iterum b quadratum, naturam et b molle resumentes usque ad ultimum continuaverunt.
[s.XIV]
March. luc. 8, 2, 6: prima (sc. mutatio), cum mutatur fa in ut propter ascensum quadri in naturam. March. luc. 8, 2, 10: Prima (sc. mutatio) est, cum convertitur fa in ut propter ascensum nature in b rotundum. March. luc. 8, 3, 1: Capitulum tercium de natura et proprietate quadri, b rotundi et nature. al. Phil. Vitr. 9, 3: Et sunt tres species (sc. proprietatum), scilicet quadratum, natura et b molle. al. Petr. Dion. append. p. 164: ⋅G⋅ (ed.: ⋅B⋅) ♮ quadrum significat, ⋅C⋅ naturam, ⋅F⋅ quoque b molle. Iac. Leod. spec. 6, 64, 16: ubi ponitur natura, poneretur b molle, et ♮ durum, ubi nunc b molle. al. Hugo Spechtsh. 99. al. Quat. princ. 3, 51 p. 248b: Plagae quippe prothi cantus cum ad ⋅b⋅ acutam pervenitur, per b molle modulari oportet. Quat. princ. 3, 52 p. 248b: Cum autem neupmae in litteris gravibus modulantur et ascensus mediatae ab ⋅E⋅ gravi ad ⋅b⋅ acutam, mutatio fiat de natura in ♮ quadratam. al. Goscalc. 1, 1 p. 44, 4: 3 proprietates in universo cantu sunt ponende, scilicet natura, B rotundum seu B molle, et B durum seu B quadratum. Omnis enim cantus mundi debet per aliquam ipsarum proprietatum ad minus cantari. Goscalc. 1, 8 p. 84, 13: finiens in sol B quadrati, aut in la naturale, aut in sol vel in la B mollis. al. Trad. Holl. I p. 170: Durus (sc. cantus) signatur per ⋅b⋅ durum sive quadrum, a quo b duralis nuncupatur. ... Primus itaque b duralis incipitur in ⋅g⋅ Graeco in linea et finitur in ⋅ E ⋅ gravi in spatio. Trad. Holl. I p. 180: desinit in ⋅b⋅ acuto quadro per modum b duri. al. Ioh. Vetul. 1, 19. al. Compil. Ticin. p. 21. al. Trad. Pipudi p. 46-47. Anon. Mediol. 2, 9: Nota quod quando cantus cantatur per naturam, debemus biscantare per ; et quando cantus cantatur per , debemus biscantare per naturam; et quando cantatur per b, debemus biscantare per fictam musicam. Nota quod musica plana strenuissime cantatur per tonos seu modos, et ideo in ea non potest fieri mutatio de in b nec e contra. Anon. Ellsworth 5 p. 226, 8: armonieque triplicem ordinem ... cromatis, quod est B rotunda, ennarmonii, quod est cantus naturalis, dyatonici, quod est B quadrata. Ps.-Mur. mod. p. 99b. al. Cart. plan. 7. al. Compil. Lips. p. 130. al. Anon. Carthus. p. 449a: semper cantandum et solvizandum (ed.: solmizandum) est per b molle et numquam per ♮ durum. al. Anon. La Fage II p. 424. Anon. Seay p. 23. al. Compil. Lond. p. 78. Anon. Monac. II 8: fa pro ut fit propter ascendere de b quadro in naturam. /Bd. 1, Sp. 206/ Anon. Monac. II 27: Notandum est, quod in manu sunt septem cantus sive proprietates, videlicet primum b quadrum, prima natura, primum b molle eqs. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 5 p. 17: multotiens ingressum b mollis in limite ⋅b⋅ fa ⋅♮⋅ mi consignant colore viridi aut lazureo. al. Nicol. Cap. p. 323: Et nota, quod octavus tonus magis appetit b quadrum quam b mollem; sed appetit b mollem, cum tangit ⋅b⋅ ; cum non tangit ⋅b⋅, cum autem tangit ⋅a⋅, b quadrum desiderat. al. Gob. Pers. p. 185a: ⋅G⋅ solreut habet sex mutationes, ... re ut ascendendo de primo b molliali in secundum b duralem. al. Ioh. Floess 156: mutatur la in re ascendendo de primo b in secundum naturalem. al. Ugol. Urb. 1, 7, 10: Sunt ergo notae nostrae seu voces sex, scilicet ut, re, mi, fa, sol, la, quae ex duabus proprietatibus primis, scilicet quadri et naturae, quinquies repetitae ponuntur, et ex tertia, scilicet B rotundi proprietate, bis interponi noscuntur. Ugol. Urb. 1, 162, 11: B mollis proprietas totius plani cantus dicitur esse ornatus et decor. al. Phil. Cas. contr. 34. Georg. Ans. 3, 22: Est vero diatonicum quidem genus cantus durius et utens hoc cantor vocem exasperat, et nominant cantores genus hoc ♮ quadrati, cuius diximus figuram geminati gamma Greci ex adverso. Est vero genus secundum enarmonicum, quod b mollis vocant, cum vocem remollit cantor suavem agens. Tertium est genus cromaticum appellatum, quod nature dicunt, estque quasi medium inter diatonicum et enarmonicum. al. Anon. Philad. 9 descr. Anon. Philad. 67 descr. al. Trad. March. p. 927. al. Petr. Talh. p. 7 descr. al. Trad. Holl. II 65 p. 10 (p. 419b): Eciam signantur ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi per duplicem modum, scilicet ⋅b⋅ fa per ⋅b⋅ rotundam et ⋅b⋅ mi per ⋅h⋅, et tunc canitur fa per b molle et mi per b durum. al. Vers. Imparitas p. 152 (p. 467b). Mod. Not. quotiensc. 1 p. 170 (p. 474a). al. Trad. Holl. III 2 p. 21. al. Ioh. Legr. rit. 2, 2, 1, 28. al. Trad. Holl. VI 14, 2. al. Tact. Sequitur p. 56. Ioh. Tinct. diff. 3. al. Guil. Dufay p. 388. Fr. Gafur. extr. 9, 1, 1: Ad evidentiam igitur manus contrapuncti sciendum est, quod trifarie describitur, videlicet naturalis, b molaris et ♮ duralis. al. Ioh. Tinct. nat. 48, 2. al. Ioh. Tinct. exp. 5, 13: ⋅♮⋅ quadrum et ♮ durum, ⋅b⋅ rotundum et b molle multum differunt, namque ⋅♮⋅ quadrum et ⋅b⋅ rotundum sunt nomina clavium, sic dicta ab eorum forma, ... sed ♮ durum et b molle nomina sunt proprietatum, sic dicta a qualitate vocum fa et mi in locis praedictarum clavium canendorum. al. Ioh. Tinct. exp. 6, 7: Prima itaque deductio est ab ut de ⋅Γ⋅ ut usque ad la de ⋅E⋅ lami grave inclusive, et haec est prima ♮ duralis. ... Tertia ab ut de ⋅F⋅ faut gravi usque ad la de ⋅D⋅ lasolre inclusive, et haec est prima b mollaris. al. Bart. Ram. 1, 2, 4 p. 33: Naturae autem appellant hexachorda, quae in utroque ⋅c⋅ sunt inchoata, ♮ quadrati, quae a ⋅g⋅, b mollis vero, quae ab ⋅f⋅. Bart. Ram. 1, 2, 6 p. 42: istae tres proprietates, scilicet ♮ durum, b molle et natura sic se habent sicut illa tria genera melorum, quae ponuntur a Boetio, scilicet diatonicum, chromaticum et enharmonium. al. Ioh. Hoth. exc. p. 46. al. Nicol. Burt. 1, 19, 99. Guil. mon. 5 p. 31. al. Bonav. Brix. 9, 3. al. Lad. Zalk. A 49: tres species, scilicet b duralem, id est enarmonicam, naturalem, id est dyatonicam, et b mollem, id est cromaticam. al. Fr. Gafur. theor. 5, 6: deductio habens principium et originem in littera ⋅G⋅ dicta est proprietatis quadralis vel duralis. Quae vero in littera ⋅C⋅, dicitur naturalis. Sed quae in littera ⋅ F ⋅ b mollaris seu b rotunda nominatur. ibid. al. Guill. Pod. 5, 10. al. Fr. Gafur. pract. 1, 2: tertium exachordum b molle dictum. al. Mich. Keinsp. 5, 32: sol b mollis, fa ♮ duralis. al. Compend. mus. 3. al. Anon. Couss. I p. 435a: septem sunt reformationes in manu, videlicet: ♮ quadrum grave, natura gravis et b mol gravis etc. al. Anon. La Fage III p. 243: Nota quod tres sunt proprietates cantus, scilicet natura, b, ♮. al. Szydlov. /Bd. 1, Sp. 207/ 3 p. 16. al. Anon. Tegerns. III p. 100. al. Clavic. A2.
IX Kennbuchstabe für die zweite Kirchentonartletter that identifies the second mode
[s.XIV]
Heinr. Eger 5 p. 49: A movet ingenuus, vagus et curiose morosus, / B gravis et raucus, taedet exspectans, quod amat, flens.
X Bezeichnung für leiterfremde Halbtönesymbol that designates an altered halfstep
[s.XV]
Ioh. Legr. rit. 1, 2, 10, 3: quaedam interpositae sunt in monocordo claviculae, quas alii fictas et alii vulgo b mollis nominant, nonnulli tamen verius ac magis proprie semitonia dicunt (inde Nicol. Burt. 3, 21, 179). Paul. Paulir. 7, 3, 1 p. 15: <C>lavicordium est instrumentum oblongum in modum cistule habens cordas metallinas geminatas et claves abante, quorum quidam ostendunt tonos, quidam semitonia, sed breviores claves ostendunt b molles. Conr. Zab. mon. T 6: clavium impedimentalium, id est b mollium et durorum superfluam nonnumquam positionem. Bart. Ram. 1, 2, 5 p. 35: prima b eritque inter a et b. Deinde quantitas chordae i et prima b medio dividatur signeturque secunda b, quae erit inter d e. Quodsi secunda b q mediam diviserimus quantitatem, signabimus quartam b inter l m. Bart. Ram. 1, 2, 5 p. 36: ponemus quartam ♮ scilicet inter n o et in besse secundam ♮ quadratam, quae cadet inter f g. al. Fr. Gafur. theor. 5, 5: Sunt igitur in monocordi instrumento complures huiusmodi claviculae, quas nonnulli fictas voces, alii b molles duxere nominandas, alii autem proprius et convenientius semitonia dicunt. Contr. Notandum est p. 47: Octo coniunctae sunt et duae primae quartaque sexta quamquam octava semper B molle vocantur tresque remanentes signantur  quadrato. Mon. Ab F p. 182, 14: pone b semitonium inter ⋅d⋅ solre et ⋅e⋅ lami. al. Mon. Fac lineam p. 183, 14: placet b semitonium inter ⋅cc⋅ solfa et ⋅dd⋅ lasol. al. Fist. Si quis 12 p. 140: ubicumque facimus b molle vel falsam musicam in organis, eadem facimus in octava clave inferiori vel superiori, secundum quod concordia exigat.
XI Schlüsselbuchstabeclef sign
[s.XV]
Guil. mon. 5 p. 31: Nota, quod duae sunt claves, scilicet Csolfaut et Ffaut. Clavis Csolfaut servit  quadrato et natura. Clavis b mollis (ex errore pro Ffaut ?) servit b molli. Clavis Csolfaut fit hoc modo: . Clavis b mollis (ex errore pro Ffaut ?) fit hoc modo: vel sic: , vel sic: , vel sic: . Bonav. Brix. 11, 14: Claves capitales sunt duae, scilicet F grave et c acutum, si istae universaliter sunt usitatae. ... Ita cantus musicae habet duas claves regulatas: una ponitur sic: et vocatur ♮ quadrum (pro natura ?) . Alia ponitur sic: et vocatur natura (pro b rotundum ?) . Bonav. Brix. 12, 5: Item nota, quod clavis est certa figura, cum qua intellectus cognoscit voces, ut hic patet: F , b ♮, C . Lad. Zalk. A 53: De numero vero signatarum (sc. clavium) quaedam communiter signantur, ut ⋅f⋅ grave, ⋅c⋅ acutum, ⋅Γ⋅ vero Grecum raro signatur, ⋅g⋅ acutum rarius, ⋅d⋅ excellens rarissime. Signatur etiam ⋅b⋅ fa ⋅b⋅ mi per duplicem modum, scilicet [per] ⋅b⋅ fa[et] per (ed.: per bfa et per) b molle et ⋅b⋅ mi per b quadrum. v. cantus  duralis / cantus  quadratae - cantus b mollaris, coniuncta b mollis - coniuncta ♮ quadrati
 
Artikelverweis 
bacchius -i m. Species der Quarte aus Halbton, Ganzton und Ganzton (aufsteigend) in Analogie zum Versfuß Bacchiusspecies of fourth that consists of a semitone, tone, and tone (ascending), in analogy to the metrical foot Bacchius
[s.XI-XII]
Quaest. mus. 1, 21 p. 57: Secunda species (sc. diatessaron) intensa ut bachius ex brevi et duabus longis, remissa ut antibachius ex duabus longis et brevi. Tertia species diatessaron constat secundum intensionem sicut secunda iuxta remissionem ut antibachius, secundum remissionem vero ut secunda /Bd. 1, Sp. 208/ iuxta intensionem sicut bachius. ... descr.: Secunda ex semitonio et duobus tonis (ms.; ed.: et tribus tonis). Bachius - ⋅B⋅C⋅D⋅E⋅ - Antibachius. ... Tertia ex duobus (ms.; ed.: tribus) tonis et semitonio. Antibachius - ⋅ C ⋅D⋅ E ⋅F⋅ - Bachius (inde Iac. Leod. spec. 6, 31, 7 descr.; cf. Aribo 6-7 p. 25) . Iac. Leod. spec. 6, 31, 6: Secunda diatessaron intensa species constans ex semitonio, tono et tono, est velut bacchius, qui est pes constans ex brevi et duabus longis.
 
Artikelverweis 
baculus -i m. 1. Bezeichnung für die oblique (schräge) Form einer Ligatur in der Mensuralnotation 2. Klöppel (zum Anschlagen der Saiten eines Hackbretts)1. term that designates the oblique form of a ligature in mensural notation 2. hammer (for sounding the strings of a dulcimer)
1 Bezeichnung für die oblique (schräge) Form einer Ligatur in der Mensuralnotationterm that designates the oblique form of a ligature in mensural notation
[s.XIV]
Anon. Deodat. 1, 3: Sic formantur semibreves in baculo et in quadro ... ut hic:       . Omnis nota in baculo posita descendendo sine tractu in capite longa dicitur, in fine brevis, ut: . Omnis nota tractu carens ascendendo in baculo formata brevis est, ut: . Anon. Deodat. 6, 8. Anon. Deodat. 6, 19. Anon. Mediol. 4, 8: Quando invenitur nota cum baculo in ligatura sine cauda in principio ligature, semper prima est longa, ut hic: (sequuntur alia exempla) . Et quando prima nota cum baculo habet caudam ascendentem, tunc est semibrevis, ut hic: (sequuntur alia exempla) .
[s.XV]
Anon. Couss. I p. 437 descr.: ligaturarum alia obliqua vel balculus (ms. et ed.) . Ant. Lucc. p. 424a: Notae autem, quae non sunt quadrae, sicut sunt in baculis obliquis seu transversalibus, licet dependeant, non possunt esse longae. Mens. Cum animadv. 18: longa figura vel baculus, ut hic:  .
2 Klöppel (zum Anschlagen der Saiten eines Hackbretts)hammer (for sounding the strings of a dulcimer)
[s.XV]
Arn. Zwoll. p. 19: Notandum pro composicione instrumenti vocati dulce melos, quod instrumentum istud, prout pro presenti mihi occurrit, potest tribus modis componi. Primo modo vulgariter et grosso modo, quemadmodum communiter fit de quo, quantum de presenti parum curo, quia in ipso cum baculo fit contactus cordarum solum ruraliter.
 
Artikelverweis 
balemacia v. LmL ballematia
 
Artikelverweis baligo v. LmL belgico
 
Artikelverweis ballativa v. LmL ballada col. 209, 8
 
Artikelverweis 
ballada (balada, ballata) -ae f. et baladum -i n. et balladus -i m. Bezeichnung für eine Kompositions- (und Dichtungs-) Gattung des 14. und 15. Jahrhundertsterm that designates a compositional (and poetic) genre of the fourteenth and fifteenth centuries
[s.XIV]
Phil. Vitr. 19, 6: rubeae (sc. notulae) aliquando huc illuc in balladis, rondellis et motetis ponuntur. Rob. Handlo p. 176, 8: Ab hoc siquidem (sc. quinto) modo proveniunt hoketi omnes, rundelli, ballade, coree, cantifractus, estampete, floriture. Mens. Primo punctus p. 37: exemplum ... et in multis aliis motetis, rondellis et baladis (sim. Mens. Primo punctus p. 38). Aegid. Mur. p. 128b: Isto modo debet fieri ballada simplex: in primo fac apertum et clausum et ultimo fac clausum solummodo. Item ballada duplex habet apertum et clausum ante et retro. Goscalc. intr. 1 p. 30, 2: de motetis, baladis, rondellis, vireletis et aliis ... diversi diversimode sunt locuti. Goscalc. 1, 8 p. 84, 8: Restat et nunc quidem de cantibus aliis, puta motetis, baladis /Bd. 1, Sp. 209/ et huiusmodi, de quibus tonis sive modis iudicandi fuerint, aliqua declarare. Sit igitur finale iudicium omnium tonorum seu modorum cuiuslibet cantus, videlicet motetorum, baladarum, rondellorum, vireletorum et huiusmodi istud. Anon. Mediol. 9, 3: Nota quod in ballatis et in madricalibus et sic de multis aliis non sequitur modus, sed ad libitum debent cantari sicut sunt figurati. Anon. Couss. V p. 240, 2: Cecchus de Florentia in discantu illius sue ballative (mss. ex errore?) posuit semibreves rubeas imperfectas et male. Gen. disc. Postquam 6: Cognicio nostra incipitur a notioribus. Et quia ballade sunt huiusmodi, tractatum primum et primam declaracionem habere primitus meruerunt. Ballade sunt verba applicata sonis et dicuntur ballade, quia ballantur. Et debent habere unum responsum, quod potest habere duas et tres partes: duarum vero partium quelibet debet habere undecim sillabas, et si quis voluerit, prima potest esse septem sillabarum, secunda undecim; etiam, si quis vellet, prima posset esse de undecim, secunda de septem. Habent etiam duos pedes, qui volunt habere quatuor partes, et postmodum unam voltam totam similem responsive. Prime quatuor partes possunt esse de undecim vel de septem, vel prima et tercia de undecim, secunda et quarta de septem, et sic e converso. Volunt etiam esse de tempore perfecto et de aere Ytallico, et in aliquibus locis vel punctis de Gallico, sed non in principio nec in fine. Si quis vult, quod trottetur, faciat in simili aere, sed de tempore imperfecto, volta autem pedis vel pedum vult esse trium et non diverse. Gen. disc. Postquam 28: non habent (sc. motteti) ita ordinem in verbis sicut ballate et rotundelli. Anon. Vratisl. p. 336a: differencia est inter mutetum, rondellum, piroletum, baladum, stampaniam sive stampetum, katschetum et rotulum. ... Sed baladum est, quod habet tres partes et in prima duas clausuras vel unam ut „Virginem mire pulcritudinis“, „Delibi scriba“, „Tibi cordis“. Orig. et eff. 19, 1: De rondellis et balladis. Rondellis, baladis, carollis, springis: quaedam illorum in operto in secundi versus fine desinunt, in ultimo in clauso. Ad haec non habeo respondere, quia sunt fantastica et frivola, quia nulli auctores musicae in textu illorum cognitionem nec scientiam imposuerunt.
[s.XV]
Prosd. exp. 90, 7: non solum diminutio reperitur in tenoribus motetorum, sed etiam reperitur in tenoribus baladarum et aliorum cantuum, et, quod plus est, reperitur etiam in discantibus quamplurium baladarum. Scias tamen, quod diminutio, que ut plurimum in baladis ad presens reperitur posita a modernis, ut dictum est, videtur michi esse una maxima fatuitas (cf. app. crit.) . Prosd. exp. 90, 10. Prosd. exp. 92, 10. Gen. disc. Differentia 1: Differentia est inter motetos, ballados, vireletos et rondellos et fugas. ... balladi vocantur illi, qui habent overtum et clausulum in primo versu. Et postea habent adhuc duas <partes> cum pausis generali<bu>s, et etiam apparet in verbis sicut „De tonte flores“, „De che que fol pense“ et „Virginis mire pulchritudinis“. Et omnes alii sunt balladi, qui sunt sic positi. Gen. disc. Differentia 7: Etiam „De petit peu“ est balladus, propter quod habet clausulum et overtum in primo versu, et non habet nisi unum versum ultimum; sed hoc raro fit in balladis : tamen sunt balladi ita bene sicut alii, etc. Paul. Paulir. 7, 2, 1 p. 61: < B> alida est cantus mensuralis, in quo discantus habet tres partes et una pars habet suum clausorium ab aliis distinctum, quibus tenor quarta parte obvians concorditer omnibus dissonat, et dissonanter omnes concordant melodia suavissima et unaqueque pars suo incessu dulcissime progrediendo. cf. HMT s. v. Ballade, ballata