Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
aulon bis authentus (Bd. 1, Sp. 159 bis 184)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis aulon, aulos (de αὐλός) 1. Flöte, Pfeife [2. irrtümlich: Saite] 1. a blown pipe [2. erroneous: string]
1 Flöte, Pfeife a blown pipe [syn.: fistula, canna, cannula, tibia]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 26: aulon: cannulae vel chordulae, quae resonant in organo. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27: Auloedus dicitur, qui /Bd. 1, Sp. 160/ aulibus canit, i. fistulis. Nam aulis fistula dicitur, unde auloedus. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 28b: Aulis enim fistula dicitur. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 29: aoilis fistula aquatica. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 30: ex aula tibicen. Ioh. Scot. annot. 49, 10. Ioh. Scot. annot. 480, 3: aulis, id est fistula (inde Remig. Aut. 479, 22 sim. Remig. Aut. 493, 4) Remig. Aut. 49, 9: aulae autem dicuntur fistulae organales. Remig. Aut. 340, 16: Aulos fistula. Remig. Aut. 479, 11: Aule Grece, Latine canna vel fistula. Remig. Aut. 491, 13: aula fistula (cf. Ioh. Scot. annot. 491, 3). Remig. Aut. 493, 4: Hinc auledus, id est tibicen, qui aulis, id est fistulis, canit.
[s.XIII]
Hier. Mor. 2 p. 12, 10: aule Graece, quod est cannula vel tibia.
[2 irrtümlich: Saite erroneous: string]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 26: aulon: cannulae vel chordulae, quae resonant in organo.
 
Artikelverweis 
aulifer Pfeifeninstrument wind instrument with pipes
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27, 2: Hinc [etiam] ydraula aquatica fistula, [et hinc idraula aulifer].
 
Artikelverweis 
auloedus -i m. 1. Flötenspieler [2. irrtümlich: Instrumentenbauer] 1. a piper, one who plays the aulos or tibia (a blown pipe) [2. erroneous: instrument builder]
1 Flötenspieler a piper, one who plays the aulos or tibia (a blown pipe) [syn.: tibicen]
[s.VI]
Boeth. mus. 1, 34 p. 224, 17: corporales artifices non ex disciplina sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharoedus ex cithara, auloedus ex tibia, ceterique suorum instrumentorum vocabulis nuncupantur (inde Lambertus p. 252a. Hier. Mor. pr. p. 3, 29. Guill. Pod. 3, 31: ut citharedus, tibicen, auledus, organista. ad loc.: Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 24: ‚Auloedus‘ tibicen).
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27: Aulodeus dicitur, qui aulibus canit, i. fistulis. Nam aulis fistula dicitur, unde auloedus. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 37: cytharedorum et auledorum. Remig. Aut. 479, 11: auledus tibicen, qui fistula canit (sim. Remig. Aut. 493, 4).
[2 irrtümlich: Instrumentenbauer erroneous: instrument builder]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 25: ‚Auloedus‘ qui facit tuba<m>.
 
Artikelverweis 
authenticalis -e ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) ‘authentic,’ following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XIII]
Lambertus p. 266a: antiphone sexti modi tam authenticales quam collaterales.
[s.XV]
Ioh. Legr. rit. 2, 1, 6, 6: quatuor tantummodo psalmorum intonationes, quas quoque nunc antiphonae tenent autenticales.
adv. authenticaliter ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) in an ‘authentic’ manner, following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XV]
Trad. March. p. 931: si sint aliqui cantus, qui ob eorum brevitatem nec ascendunt autenticaliter nec descendunt placaliter.
 
Artikelverweis 
[authenticitas] ex errore pro auctoritas? March. luc. 11, 4, 248: Sed notandum est, quod species dyapente, que fit ex uno intervallo, quecunque sit illa, est tante auctoritatis, quod si in uno cantu bis vel ter repercussa fuerit, quantumcunque talis cantus descendat, etiamsi non ascendat ultra dyapente a fine, talis cantus auctenticus dicitur (inde Bonav. Brix. 16, 12: ... quaecumque sit illa, est autenticitatis, quod si ...; cf. March. luc. 11, 4, 248 app. crit.)
 
Artikelverweis 
authenticus -a, -um ‚authentisch‘, zu den authentischen Tonarten gehörig (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) ‘authentic’, belonging to the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
A generell general
1 ohne nähere Bestimmung without further qualification
[s.IX]
Aurelian. 8, 6: Nam quod quattuor eorum (sc. tonorum) autentici vocantur ad precipuum eorum sonum refertur eo, quod aliis IIII quasi quidam ducatus et magisterium ab eis prebeatur.
[s.X]
Cant. Quid est cant. c. 484: Cum enim plures antiphonae alium tonum habeant in initio, et alium in fine, quaedam etiam in se teneant tonos, quaedam vero autenticus et plagis (?) (ms.; ed.: plagio). Odo Aret. II p. 97a: formas tam plagales quamque autenticas. Odo Aret. II p. 99a: ut nec autenticus plagalem recipiat, nec plagalis autenticum. al.
[s.XI]
Comm. ton. ep. 2, 5: haec <antiphona> authentici acuitur in medio. al. Berno prol. p. 78a: Enimvero sapienter psallimus, si non solum quaeque intervalla musicis sonis congruenter aptata observamus, verum etiam, quo harmonice spatio ipsi authentici cum subiugalibus suis inter se differant, diligenter intendimus, ne qua confusibilis inter seipsos commutatio fiat, quae magis absoniam reddat. al. Mod. Omnes authenti p. 58: Cum autem unusquisque sonus duos tropos contineat, id est autenticum et plagalem. Berno mon. 8, 8. Hermann. mus. p. 32 (p. 132a): vocantur etiam autentici et ab ordine: protus, deuterus, tritus, tetrardus. Sed hoc secundum monochordi positionem fit, non secundum /Bd. 1, Sp. 161/ dignitatem; nam unusquisque eorum per se autenticus est, hoc est auctor sive magister. al. Quadr. fig. 5: singulis autenticis tonis et suis plagalibus. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 26: ita disponuntur, ut quisque autenticus iuncto sibi subiugali suo unus indifferenter tropus habeatur. Willeh. Hirs. 39 (c. 38), 1: haec autentica antiphona probat. al. Aribo 71 p. 72: „Ecce nomen D.“, quamvis sit autentica, plures tamen eius neumae possunt plagales videri quam autenticae ... Sola „venit“ est autentica. al. Comm. Guid. 49 p. 144: in authenticam dignitatem. al. Lib. spec. 43 p. 52: Mixtae sunt plagales distinctiones, quae in autenticis cantibus inveniuntur; similiter autentici in plagalibus cantibus saepe inveniuntur. Abusivae vero sunt, quae nec autenticae nec plagales esse videntur. Ton. Aug. p. 81: Quid determinatis et ab una voce in duo divisis regulariter assignatum sit autentico quidve subiugali. ibid.: Quasdam autentici et subiugalis tonales melodias olim fuisse equivocas. al. Anon. Prag. 211. al. Vers. Ars humanas p. 111a. Cant. In defect. p. 88. Ps.-Guido arithm. p. 57b: Dorius est authenticus, hypodorius subiugalis, phrygius authenticus, hypophrygius subiugalis, lidius authenticus, hypolidius subiugalis, mixolidius dicitur authenticus, hypomixolidius subiugalis. Frut. ton. p. 132: Versus authenticus est. al. Quaest. mus. 1, 13 p. 25: prothum, id est autenticam speciem, id est tonum primum. Quaest. mus. 1, 19 p. 45: lex autentica. al. Theog. Mett. 42, 4 (p. 196a). al.
[s.XII]
Trad. Guid. 7: Per hos ergo modos tres componuntur cantus, id est autenticus, plagalis et mixtus. al. Guido Aug. 368. al. Ton. Cist. p. 266a: Quorum (sc. tonorum) impares, videlicet primus, tertius, quintus et septimus authentici vocantur, utpote qui maioris sunt dignitatis.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 493a: tantum erant quatuor toni autentici apud antiquos. Mus. man. 50, 30. Metrol. 29 p. 81. Ioh. Garl. plan. p. 167b. al. Amerus 20, 7. Anon. Ratisb. 5, 6. Vers. Postquam pro 253. Ioh. Groch. 226: dicentes impares (sc. modos) principales, authenticos, masculinos.
[s.XIV]
March. luc. 11, 2, 34: Tonus commixtus dicitur ille, qui cum alio quam cum suo plagali, si auctenticus est, vel cum alio quam cum suo auctentico, si est plagalis, misceri videtur (inde Trad. March. p. 931. Ioh. Tinct. diff. 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 9. Ioh. Tinct. nat. 25, 4). al. Iac. Leod. spec. 6, 60, 1. al. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Goscalc. 1, 5 p. 68, 7. al. Ps.-Mur. mod. p. 99a. al. Anon. La Fage II p. 423. Anon. Seay p. 28. Anon. Monac. II 55. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39. Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 7: De autenticis cantibus. al. Iac. Theat. 12. al. Nicol. Cap. p. 312. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 26: regulae de differentia tonorum authenticorum et plagalium. Ugol. Urb. 1, 158, 6: autenticus enim tropus auctor est plagalis, quia ab eo quidquid substantiae, quidquid qualitatis, quidquid quantitatis et aliorum praedicamentorum praeter locorum positionem plagalis habet, ab ipsius autentici forma perfecta recipit. ... Sua igitur auctoritate et excellentia autenticus tropus plagalem suum continet, amplectitur et informat. al. Georg. Ans. 3, 70: Tertius autenticorum cantuum modus. al. Trad. March. p. 927. al. Petr. Talh. p. 12. Trad. Holl. II 45 p. 105 (p. 452a). Ioh. Legr. rit. 2, 1, 8, 20: Nec te moveat responsorium „Ecce nunc tempus acceptabile“, quod natura plagale videtur, habens versum autenticum? al. Fr. Gafur. extr. 8, 8, 3. al. Ioh. Tinct. nat. 1, 48. al. Nicol. Burt. 1, 23, 134: considerantes, quod iuxta Ciceronis sententiam acuta exclamatio fauces et vocem vulneraret, quod virtutis est medium, complexi sunt hos (sc. tropos) duas in partes dividentes, videlicet in authenticos et plagales. al. Bonav. Brix. 15, 6. Bonav. Brix. 23, 1: prima antiphona primae differentiae primi toni orientalis autentici. ibid.: tertii toni meridionalis /Bd. 1, Sp. 162/ autentici. ibid.: quinti toni occidentalis autentici. ibid.: septimi toni septentrionalis autentici. al. Guill. Pod. 4, 21: De preceptis autenticorum. al. Fr. Gafur. pract. 1, 7: impares dicantur et autentici seu duces. al. Compend. mus. 127: Tetrardus tropus sive tonus autenticorum ultimus. al. Anon. La Fage III p. 248.
2 zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Mod. Autenticus p. 50, 2: Autenticus autoralis et auctoritate plenus. Aurelian. 8, 8: Autenticum Greca lingua auctorem sive magistrum dicimus vel exemplar. Alia mus. 114 p. 157: sunt octo tropi, quorum quatuor dicuntur autentici vel principales.
[s.XI]
Berno div. p. 18: Authenticum namque auctorem sive magistrum sonat. ibid.: authentici vel principales. ibid. al. Berno mon. 8, 5: Authenticos enim Graeci magistros dicunt, quasi auctoratos, id est auctoritate praeditos, videlicet quorum auctoritas praecellit (cf. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32); Frut. brev. 7 p. 52). Hermann. mus. p. 31 (p. 132a): quatuor autentici, id est auctorales. al. Anon. Prag. 251: Et IIIIor quidem maiores, id est primum, IIIum, Vum, VIImum vocamus autenticos, id est auctorales. Ps.-Guido arithm. p. 57b: authenticus est, id est auctoralis sive magister. Compil. Paris. I p. 192. Mod. Autent. prot. 16 (cf. Mus. ench. 3, 6). Theog. Mett. 27, 4 (p. 191a): Autenticus autem dicitur quasi magister et praelatus, quia sumpsit nomen ab auctoritate.
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 168a: Autentici possunt dici magistri vel patres, et plagales discipuli vel filii, quia sicut se habet discipulum a magistro, ita se habet filium a patre, ita plagalis ad autenticum. al. Hier. Mor. 20 p. 156, 24. Anon. Ratisb. 5, 2: autentici dicuntur, quia ab inventoribus huius artis autenticati. Vers. Postquam pro 279. Ps.-Mur. summa 1327: dicitur authentus quasi authenticus, quia dignior est plagali et quasi dominus est illius.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 35, 20: quattuor authentici tactorum modorum dicuntur domini, dicuntur magistri, dicuntur duces. Goscalc. 1, 5 p. 70, 12. Ps.-Mur. mod. p. 99a. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: vocantque autentici, quia primitus ab auctoritate veterum sunt obtenti. Ioh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 4. Iac. Theat. 11. al. Ugol. Urb. 1, 49, 6. al. Nicol. Burt. 1, 23, 135: ab augendo authentici vel ab auctoritate maiori, quam habent, nuncupantur.
3 zum Ambitus with reference to ambitus
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 1: Omnis autenticus tropus decem continetur chordis, plagi vero octo. Et autentici quidem descensus habent in secunda a propria finali chorda, plagi vero in quarta a propria finali chorda.
[s.X]
Odo Aret. II p. 101b: quarum (sc. symphoniarum) perfectissima diapason est, que ex toto autenticum aut ex toto plagalem efficit cantum. al.
[s.XI]
Comm. ton. I ep. 2, 8: quos acuere comperis ullo absque errore authenticos confitere; quos vero graviter planeque currere, sine dubio esse subiectos asserere. al. Berno prol. p. 72a: cum omnis authenticus a suo finali incipiens licenter in nonum sonum ascendat; non quod semper id eveniat, sed quod haec eius scandendi sit potestas, et nonnisi in sibi vicinum et aliquando in tertium ... descendat (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 3). Berno prol. p. 73a: Si vero ultra diapente aliquid superius ascendit, nec inferius diatessaron habet, cantus ille authentici erit (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 9). ibid.: Vel certe, si (sc. cantus) utrumque et supra diapente et infra diatessaron invenitur habere, authentico magis debet aptari (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 11). Berno div. p. 18. Guido ep. p. 50a: nisi sit prolixior cantus, qui plagalem depositionem et authenticam elevationem habeat. Hermann. mus. p. 37 (p. 135b). Hermann. mus. p. 66 (p. 149a): Omnes /Bd. 1, Sp. 163/ autentici a finalibus incipientes ad excellentes ascendunt et in superioribus distinguntur (inde Willeh. Hirs. 15 (c. 14), 1). al. Willeh. Hirs. 27 (c. 26), 1: Quilibet autenticus tropus a finali suo in decimam chordam licenter, et non ulterius, praeter tetrardum, qui non nisi in nonum ptongum ascendit; infra finalem vero autenticus quisque in vicinum vel tertium, numquam in quartum descendit. al. Aribo 73 p. 72: Quando autem a finali chorda diapente transcendunt et sextam, septimam, octavam tangunt melodiae, tunc autenticorum formulis, quae alte extenduntur, conveniunt. al. Comm. Guid. 21 p. 142: illa antiphona habeat authenticam elevationem. Lib. spec. 34 p. 50: De autenticis elevationibus et depositionibus. Ascendunt autentici ad octavam et nonam et decimam vocem; a finali vero tantum uno tono deponuntur, excepto trito, qui aliquando non deponitur in semiditono propter subiectam semitonii imperfectionem. al. Ton. Aug. p. 85: non solummodo tonum, sed nunc semitonium, nunc ditonum, diatesseron etiam remitti salvo autentici iure poterit. ibid.: Nam qui a finali cum diapente diatesseron etiam conscenderit, quantumque infra finalem remittatur, omnino autentici non subiugalis erit. Ton. Aug. p. 119a: Sed cum utraque non nisi tonum infra finalem remissa, ultra finalem diapente et semitonium conscendat, patet quia ratio eas non subiugali, sed autentico attitulandas defendat. Ton. Aug. p. 141a: Hec ideo ascribitur autentico, quia cum infra finalem remittit diatesseron, a finali plenarie intendit et diapente et diatesseron. al. Anon. Prag. 183. al. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Protus in authentica ratione constans a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ eqs. Ps.-Guido arithm. p. 60a: Omnis cantus una vel duabus vocibus infra finalem descendens et super diapente aliquam vel omnes suas voces si attigerit, authentici erit. al. Mod. Autent. prot. 3. Frut. brev. 8 p. 63: et authenticam elevationem et plagalem continens depositionem. Anon. Wolf p. 218. al. Quaest. mus. 1, 8 p. 17. al. Theog. Mett. 30, 5 (p. 192a): in acutis autenticos.
[s.XII]
Trad. Guid. 7. Guido Aug. 484: in illo cantu inconveniens est progressio, in quo autentica (ms. et ed.: autentice) elevatione plagalis subiungitur depositio (sim. Ton. Cist. p. 267b). al. Anon. Cist. I 90 p. 32. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191: moduli autentice elevacionis. ibid. al.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 493a: Et istud est generale in omnibus autenticis, que possunt ascendere usque ad suas octavas litteras a sua finali. Regulariter dico; de licentia enim possunt ascendere usque ad proximam sequentem. al. Mus. man. 46, 18: nec auctenti sunt nec plagales, quia nec auctenticam depositionem nec plagalem sequuntur elevationem. al. Ioh. Garl. plan. p. 168a: Et propter istam auctoritatem potest primus, qui est autenticus, ascendere, circumspicere regnareque, locare totam artem manus, et alii autentici non, sed possunt ascendere supra finalem regulariter diapason, vel semiditonum cum diapason licencialiter. al. Amerus 22, 2: ascendunt autem omnes autentici in octavam cordam supra finalem regulariter, licenter etiam <ad> nonam, aliquando ad decimam, sed hoc raro contigit, quod irregulare est et Guido dicit, quod absurdum est. Lambertus p. 261a. al. Anon. Ratisb. 7, 1. al. Vers. Postquam pro 271. Ioh. Groch. 230.
[s.XIV]
March. luc. 11, 2, 26: Tonus vero imperfectus, sive sit auctenticus sive sit plagalis, dicitur ille, qui non implet modum suum, aut supra aut infra ... Tonus plusquamperfectus auctenticus dicitur ille, qui ultra dyapason a suo fine ascendit, scilicet ad nonam vel ad decimam (inde Anon. La Fage II p. 423. Ioh. Tinct. diff. /Bd. 1, Sp. 164/ 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 2. Bonav. Brix. 15, 145. sim. Ioh. Olom. 8 p. 42. Fr. Gafur. pract. 1, 8). March. luc. 11, 2, 31: Tonus mixtus dicitur ille, si auctenticus est, qui plus quam unum tonum descendit a fine suo, tangens aliquid de sui plagalis descensu (inde Anon. La Fage II p. 423. Trad. March. p. 931. Ioh. Tinct. diff. 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 7. sim. Ioh. Olom. 8 p. 42. Fr. Gafur. pract. 1, 8). March. luc. 11, 3, 3: non omnis cantus, qui auctenticus est, ob sui brevitatem acumen sumit. March. luc. 12, 1, 36: si ascensus est maior quam descensus ultra id, quod potest plagalis, auctenticus iudicatur (inde Bonav. Brix. 16, 16). al. Iac. Leod. comp. 2, 6, 5: Si enim frequentius pulsent acumina continuando usque in finem, sub authenticis indubitanter erunt (sc. cantilenae). al. Iac. Leod. spec. 6, 45, 10. al. Ps.-Mur. interv. p. 312a. Goscalc. 1, 5 p. 74, 11: De cantibus vero aliis, puta motetis et huiusmodi (ed.: huiusdem), sciendum est, quod in plagalibus eque bene potest ascendi et descendi per plures voces, sicut in autenticis dicitur. al. Compil. Ticin. p. 24. Henr. Zel. p. 115a. al. Ps.-Mur. mod. p. 102a: pluralitas predicta minorum supra clavem distributivam, quantum in se est, trahit cantum ad proprietatem toni authentici. al. Anon. La Fage II p. 423. Anon. Seay p. 28. Anon. Monac. II 59.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. al. Ioh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 1: De autentica (ed.: autentico) et plagali elevatione et depositione. Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 17: Si quis cantus plagalem inceptionem et distinctionem habuerit, et postea autenticam elevationem intenserit, autenticus erit. Item: Si quis cantus supra suum diapason in qualibet corda usque ad quintamdecimam elevationem habuerit, autenticus erit. al. Iac. Theat. 29. Nicol. Cap. p. 312. al. Ugol. Urb. 1, 63, 9: qui autem autentici infra tonum, semitonium vel diphtonum, et cetera, deponunt eo, quod cum suo plagali miscentur, appellantur mixti. Ugol. Urb. 1, 149, 12: tropus secundum maiorem vel minorem distantiam ab extremis est iudicandus autenticus vel plagalis. Ugol. Urb. 1, 157, 2: quod huius gradualis (sc. „Posuisti Domine“) una est forma propria, scilicet autentica, sed et alia accidentalis, scilicet forma mixti, ideo tropus autenticus est. al. Georg. Ans. 3, 94. Georg. Ans. 3, 109: Contingit vero, ut autenticis et lateralibus quandoque, ut autenticus ultima tonum a finali descendat, et contra lateralis super concessum illi ascensum conscendat uno tono. Et hic uterque modus tonalis mixtus dicitur. Georg. Ans. 3, 118: si evenerit, ut autenticus quispiam trium tonorum quantitate descenderit a finali sua, commixtus dicitur. al. Trad. March. p. 931: si note inferius sunt plures quam note, que sunt superius, placalem iudicabis; si vero pauciores, ipsum autenticum denotabis. al. Petr. Talh. p. 12. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 4, 8: Omnis ergo cantus ecclesiasticus in ⋅D⋅ gravi finitus nec ⋅A⋅ grave transgrediens nec ⋅D⋅ superans acutum non est autenticus, non est plagalis, sed protus, ut ab antiquo perfectus. al. Fr. Gafur. extr. 8, 5, 5: Notandum est etiam, quod species dyapente, que fit ex uno intervallo, quecumque sit illa, si in uno cantu bis vel ter repercussa fuerit, quantumcumque talis cantus ascendat, et si non ascendat ultra suum dyapente a fine, talis cantus dicitur autenticus (inde Bonav. Brix. 16, 12. sim. Ioh. Tinct. nat. 23, 6. cf. Ioh. Cott. mus. 12, 16). al. Ioh. Tinct. nat. 20, 4. Ioh. Tinct. nat. 22, 2: si tonus autenticus infra suum finem usque ad diatessaron descendat, mixtus esse dicitur. Ioh. Tinct. nat. 23, 2: si tonus saepius ascendat a suo fine usque ad diapason quam descendat usque ad diatessaron, autenticus mixtus dicetur. ... Sed si tonus ipse totiens praecise supra finem suum usque ad diapason ascenderit quotiens infra usque ad diatessaron descenderit, rationabile dico ut tamquam a digniori autenticus denominetur. Ioh. Tinct. nat. 30, 6: Quando autem tonus supra finem suum usque ad diapente cum semiditono aut ditono ascendit et infra tantum usque ad semitonium aut tonum descendit, indistincte autenticus est. ... Et si tonus ipse supra finem suum usque ad diapente cum semitonio aut tono ascendat ac infra usque ad semitonium aut tonum descendat, dicetur etiam autenticus. Ioh. Tinct. nat. 35, 3: /Bd. 1, Sp. 165/ si tonus infra finem suum nihil descendens supra diapente non transcendat et ipsum diapente totiens ac pluries quod diatessaron commune frequentet, autenticus dicetur. Ioh. Tinct. nat. 43, 1: De dubio orto ex similitudine ascensus ac descensus autentici mixti ac plagalis. Ioh. Tinct. nat. 43, 2: si tonus pluries supra finem suum usque ad regulatam quantitatem autentici vel ultra ascenderit quam ad illam, quae plagalis regulata est vel ultra descenderit, autenticus vocabitur. al. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55. Nicol. Burt. 1, 24, 147. Bonav. Brix. 15, 149: tonus mixtus autenticus dicitur ille, qui ultra unam vocem sub suo finali descendit. Bonav. Brix. 15, 152: Tonus commixtus autenticus dicitur ille, qui cantando recipit aliam speciem quam suam ... vel recipit ascensum sui autentici, si non in totum, ad minus in parte. al. Guill. Pod. 4, 17. al. Fr. Gafur. pract. 1, 8: Ecclesiastici autem Romanam et Ambrosianam sectantes institutionem vocem unam sub finali cuiuscunque autentice modulationis toni intervallo deponunt. Fr. Gafur. pract. 1, 14: Plerumque insuper antiphonas breviores, quarum notulae a finali voce dittono tantum ascendunt, Ambrosiani nostri autentico ascribunt tono. al. Compend. mus. 135. Compend. mus. 140: Demonstratio autentici plusquamperfecti. Compend. mus. 144: Demonstratio autentici mixti. al. Anon. Couss. I p. 444a.
4 zu den Differenzen with reference to the differences
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: protus duas diversas in una terminatione habere videtur formulas, libet intueri uberius, quibus distinctionibus utreque discerni valeant, cum una ex eis sit autentica, altera plagalis. Odo Aret. II p. 90b: Iste autem modus (sc. authentus deuteri) non adeo aliorum autenticam servat regulam, cum enim alii <quinque> (ms. et ed.: quinto) habeant formulas, iste insuper sexta<m> (ms. et ed.: sexta), unde et fines vel etiam principia distinctionum (ms.; ed.: distinctionem) in sexto a se gradu constituuntur. al.
[s.XI]
Berno prol. p. 76b: quod omnis principalis sonus, sive ille sit authentici cuiuslibet sive plagis eius, semper a finali suo, in quem regulariter desinit, incipiat. Hermann. mus. p. 25 (p. 128b): Omnis enim autenticus praeter deuterum quinto a finali loco .... differentiam collocat. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 49: In ordine proti et triti autenticorum differentiae in quinto. Comm. Guid. 74 p. 146: Potest enim discerni (sc. cantus) per distinctionem, scilicet si habet eam authenticam vel plagalem. Anon. Lips. p. 158: sciendum est, quod „Saeculorum amen“ omnis autentici incipit in quinta corda superius a finali ipsius. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Authentici... in superioribus ... per „Saeculorum amen“ initiantur. ibid.: In authenticis medietates et „Saeculorum amen“ idem sunt. Anon. Wolf p. 199.
[s.XIV]
March. luc. 11, 4, 121.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 17. Iac. Theat. 28: Omnis modus autenticus sive placalis tres proprie distinciones habere videtur. al. Nicol. Cap. p. 322. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 4: Omnis igitur antiphona finem in ⋅D⋅ gravi faciens ac primam sui „Saeculorum“ aut euouae voculam in ⋅A⋅ acuto ponens, haud dubium, quod autentica sit ac de primo tono per consequens. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 9: Omnis antiphona vero non in ⋅D⋅, sed in ⋅E⋅ gravi finita, cuius euouae vel „Saeculorum“ in acuto ⋅C⋅, quod est ultra diapente minus semitonium inchoaverit, autentica veraciter haberi debet ac de tertio reputari tono. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 22: Omnis antiphona vero non iam in ⋅D⋅ vel in ⋅E⋅, sed in ⋅F⋅ gravi finita, si suum euouae vel „Saeculorum“ in ⋅C⋅ acuto incipiat, autentica est ac de quinto tono. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 26: Omnis tandem antiphona, quae fuerit in ⋅G⋅ gravi terminata, si suum euouae vel „Saeculorum“ in ⋅D⋅ coeperit acuto, autentica est ac de septimo tono. al. Nicol. Burt. 1, 25, 148: De authenticis ac plagalibus antiphonis a suo fine „Saeculorum“ aut euouae discernendis. al. Bonav. Brix. /Bd. 1, Sp. 166/ 15, 77. Guill. Pod. 4, 22: Clausule autem plagalium ad autenticorum differentiam numquam diatesseron supervadunt. Fr. Gafur. pract. 1, 10: Ambrosiani autem suavius procedentes principium euouae huius tertii toni in quintam supra finalem antiphonae chordam ... sicuti in reliquis autenticis disposuere.
5 zur Struktur with reference to structure
[s.X]
Ps.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius. Differunt autem, quod autenticus diatessaron habet supra diapente, subiugalis infra (sim. Berno prol. p. 70a. inde Ioh. Cicon. mus. 2, 21 p. 288, 27).
[s.XI]
Hermann. mus. p. 37 (p. 135a): omnis autem autenticus... in quinto loco mediam sortitur. Hermann. mus. p. 45 (p. 139a): autentici vero primum diapente, post ea habeant diatesseron. al. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 26: quatuor fiant species quoque diapason, quas autenticus et subiugalis eius sibi vendicant. Willeh. Hirs. 14 (c. 13) descr.: Quilibet autenticorum totus constat ex tribus principalibus proprietatis suae chordis et speciebus. al. Aribo 46 p. 15: Prima finalium, prima superiorum, prima excellentium principales sunt in prima specie autenticorum cantuum, id est in primo tono, quem principaliter constituunt. Aribo 91 p. 35: Sed quoniam quatuor species diapason constituuntur ita, ut diatesseron praecedat, diapente sequatur, quae sunt plagales; quatuor autem ita, ut diapente praevia diatesseron sit assecla, quae sunt autenticae (inde Quaest. mus. 1, 12 p. 24). al. Ps.-Guido arithm. p. 59a: authentici autem diapente infra, diatessaron habent supra. al. Anon. Wolf p. 217. Quaest. mus. 1, 13 p. 25: ⋅D⋅d⋅ biformes litterae potentes sint naturaliter tam plagalem quam autenticam constituere speciem.
[s.XIII-XIV]
Engelb. Adm. 4, 14: Tertia species authentica diapason constat ex tertia specie diapente ascendente ... et ex tertia specie diatessaron ascendente. al. March. luc. 11, 4, 90. Iac. Leod. spec. 6, 33, 7. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. Nicol. Cap. p. 318. Ugol. Urb. 1, 54, 5. Ugol. Urb. 1, 61, 9: Tropus seu tonus perfectus autenticus sive plagalis est, qui ex ordinatis diapente ac diatesseron speciebus in acumine ac gravitate coniunctis, debita neumarum posita dispositione rite diapason retinet perfectam formam. Ugol. Urb. 1, 134, 20. al. Ioh. Legr. rit. 2, 2, 3, 95: primi tropi vel autentici modi forma. Ioh. Tinct. nat. 14, 5. al. Guill. Pod. 4, 18. al. Fr. Gafur. pract. 1, 9. al. Compend. mus. 125. al.
6 zur Finalis with reference to the final
[s.XI]
Willeh. Hirs. 28 (c. 27), 9: secundae et quartae principales chordae concludunt autenticos, primae vero et tertiae subiugales. al. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Authentici in finalibus terminantur. Anon. Wolf p. 207.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 492b: Habet enim unusquisque autenticus suum plagalem, et eamdem habet litteram finalem. al. Ioh. Garl. plan. p. 168a: semper autenticus et plagalis sub una littera terminantur; scilicet primus et secundus finitur in ⋅D⋅ gravi; tertius et quartus in ⋅E⋅; quintus et sextus in ⋅F⋅; septimus et octavus in ⋅G⋅ gravi.
[s.XIV]
March. luc. 11, 4, 18. Iac. Leod. spec. 6, 51, 6. Ps.-Mur. mod. p. 99b.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 34 p. 310, 9. al. Iac. Theat. 29. Ugol. Urb. 1, 49, 3: Autenticorum finis terminus plagalium est, idem ergo finis ex vi autentica amborum est. Ugol. Urb. 1, 60, 10. Ugol. Urb. 1, 150, 5. al. Georg. Ans. 3, 61: Et sicut quattuor sunt littere, que horum cantuum fines gubernant, ita sunt eorum diversitates quattuor principales et hos autenticos nominant, et primi quidem finalis littera ⋅d⋅ ponitur, secundi vero ⋅e⋅, tertii ⋅f⋅, quarti ⋅g⋅. al. Ioh. Tinct. nat. 44, 4. Nicol. Burt. 1, 23, 132. Bonav. Brix. 16, 32. Guill. Pod. 4, 21. Compend. mus. 108.
7 zum Initium with reference to the initium /Bd. 1, Sp. 167/
[s.XI]
Willeh. Hirs. 21 (c. 20), 21: Quivis enim autenticorum supra finalem suum in quinto loco, id est in propria specie diapente incipit, praeter solum deuterum. Cant. In defect. p. 88: Hoc tamen interim breviter notandum, quod omnis principalis sonus, sive ille sit authentici cuiuslibet, sive plagis eius, semper a finali suo, in quem regulariter definit, incipiat. Anon. Wolf p. 198: Omnis autenticus regulariter potest incipi in sua finali, vel per magistratum finalis usque ad suum diapente, sed inferius regulariter tantum protenditur ad unum tonum.
[s.XI-XII]
Theog. Mett. 44, interp. 6: autento proto conferuntur propter autenticam inceptionem.
[s.XII]
Trad. Guid. 7: Principia vero autenticorum cantuum in finalibus vocibus auctoritate fieri comprobantur, sed et sub finalibus in suis vocibus et supra finales usque in diapente et infra.
[s.XIII]
Hier. Mor. 24 p. 177, 28: Si enim in sua finali incipit, cuiuscumque sit toni, tamen imparis, si in principio non procedit a tertia, puta a semiditono vel ditono, quod imparibus est proprium, tamen imparium metas complectitur. Unde etiam tales notae dicuntur authenticae. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 14. Trad. Holl. VI 38, 8: si versus suus incipit autentice, autentico (sc. tropo) deputetur. Guill. Pod. 4, 21.
8 zur Charakterisierung with reference to defining characteristics
[s.XII]
Guido Aug. 540: Illi autem cantus, qui tantum duabus vocibus descendunt et septem tantum ascendunt compositionis considerationis indigent, que, si autentica est, autenti sunt. Guido Aug. 668: In hoc ergo, quod alacriter elevatur, autenticam exprimit formam. Guido Aug. 672: Vide tam certam plagalis progressionem, vide nichilominus certam plagalis compositionem, raro enim tangit quintam nec aliquam in ea moram nectit, qui si aliquo modo illa depositionis certitudine nudaretur, statim se tonum ostenderet autenticum. al. Ton. Cist. p. 268a: In illo cantu progressioni reclamat compositio, qui ubique authenticam habens compositionem, plagalem alicubi descensum interserit. al. Anon. Cist. II c. 1152D: progressio plagalis, compositio vero authentica est.
[s.XIII]
Mus. man. 50, 23: Quorum (sc. responsoriorum sexti toni) versus non saltibus auctenticis sed simplicibus et moderatis passibus ad sextam facit ascendere.
[s.XIV]
Goscalc. 1, 5 p. 74, 1: volentes facere aliquem cantum toni autentici, specialiter ecclesiasticum, potest sepe et hilariter ascendere et descendere per 5 voces vel 6, et aliquando per 7 vel 8, sed raro.
[s.XV]
Fr. Gafur. extr. 8, 5, 11: quilibet autenticus ascendit ad suam perfectionem vel ad partem eius, et si hoc facere nequit ob sui brevitatem, tamen sunt in eo semper alique species aut partes earum, per quas ipsum autenticum iudicare possumus (inde Bonav. Brix. 16, 10). Bonav. Brix. 16, 38: si cantus in praedicto modo non ascenderit vel descenderit, tunc si melodia et virtus cantus plus in superioribus notis se tenuerit quam inferioribus, talis cantus erit autenticus. Guill. Pod. 4, 17: Et si in eadem acutiori voce pausam simul cum sententia verborum per coma grammatice sumptum aut colum fecerit, nisi per ignorantiam modulatoris econtrario fiat, imo etiam, si proprietatem plagalis habuerit, autentico est adiudicandus. Guill. Pod. 4, 21: At si in eadem absque intermediis vocibus ascensus fiat, multomagis ad autenticorum pertinebit dignitatem. ibid.: Proprium est enim autenticorum armoniam in acutis frequentare. Fr. Gafur. pract. 1, 15.
B speziell specific
1 authenticus protus - authenticus deuterus - authenticus tritus - authenticus tetrardus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
a ohne nähere Bestimmung without further qualification /Bd. 1, Sp. 168/
[s.IX]
Ton. Mett. p. 12: Plagis triti est pars autentico trito. al. Reg. Prum. 3, 1: Inveniuntur vero in naturali musica, id est, in cantilena, quae in divinis laudibus modulatur, quattuor principales toni, qui ita Greco vocabulo nuncupantur: authenthicus protus, authenthicus deuterus, authenthicus tritus, authenthicus tetrarcus. al.
[s.X]
Odo Aret. II p. 90a.
[s.XI]
Comm. ton. 2, 3. al. Berno ton. p. 84a. al. Hermann. mus. p. 46 (p. 139b). Quadr. fig. 7: trito autentico et eius discipulo, id est quinto tono et sexto. Willeh. Hirs. 17 (c. 16), 1: Boetius in dispositione octo troporum figuraliter descripta, ubi tropos primis eorum notat nominibus, protum autenticum dorium, deuterum phrygium, tritum lydium, tetrardum mixolydium ... vocans. al. Theog. Mett. 24, 3 (p. 190b): autenticus protus. al.
[s.XII]
Udalsc. 1. al. Compil. Paris. II p. 75: Dorius enim, qui est authenticus protus, et phrygius, qui est authenticus deuterus, lydius quoque, qui est authenticus tritus, ac mixolydius, qui est authenticus tetrartus.
[s.XIV]
March. luc. 12, 1, 20. al. Iac. Leod. spec. 6, 24, 1: tritus authenticus et plagalis, idest quintus et sextus tonus.
[s.XV]
Iac. Theat. 13. Ugol. Urb. 1, 79, 2: Quartus tropus secundi autentici deuteri plagalis seu subiugalis. al. Ps.-Guido corr. p. 52a. Ioh. Tinct. diff. 18: Tonus primus est ille, ... qui ab antiquis auctenticus protus appellatus est. Tonus secundus est ille, ... qui plagalis aut subiugalis aut collateralis auctentici prothi ab antiquis dicitur. al. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55. Bart. Ram. 1, 3, 3 p. 58: isti duo planetae (sc. sol et luna), quia principalia et luminaria sunt, primum modum regunt cum secundo, hoc et protum autenticum et plagalem proti. al.
b zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Ton. Mett. p. 12: autenticus protus, id est auctoritas prima. ... Autenticus deuterus auctoritas secunda ... Autenticus deuterus est tonus secundus secundum auctoritatem. ... Autenticus tritus est auctoritas tertia. ... Autenticus tetrarchius, id est tonus quartus. Ton. Mett. p. 62: Autenticus vel autentus protus Grece, quod veraciter Latine auctoralis, id est magisterialis primus vel auctoritas, id est magister primus. ... Sequitur autentus vel autenticus deuterus, id est magisterialis secundus. ... Item autenticus vel autentus tritus, id est auctoralis tertius. ... Item autenticus vel autentus tetrardus, id est auctoralis vel magister quartus. Alia mus. 185 p. 92: Tonus quintus NOEANE, qui Graece dicitur autenticus tritus, id est tertia auctoritas. Reg. Prum. 3, 5: Authenticus protus, id est auctoritas prima, subauditur, in naturali musica. Authenticus deuterus, id est auctoritas secunda. Authenticus tritus, id est auctoritas tertia. Authenticus thetrarchus, id est auctoritas quarta.
[s.X]
Mod. Volunt autem p. 80: Authenticus protus, id est antiquus sive auctoralis primus: ... Authenticus deuterus, id est antiquus emendatus: ... Authenticus tritus, id est antiquus particularis: ... Authenticus tetrardus, id est antiquus quartus. Cant. Quid est cant. c. 483: Autenticus protus est princeps vel senior. ... Autenticus protus, id est, auctor primus. Ton. Lugd. 1, 1 (MüMn): Primus itaque hypodorius, qui Grece inscribitur autenticus protus, id est magister vel princeps primus (cf. LmL col. 179, 20) Ton. Lugd. 3, 1 (MüMn): Tertius tropus hypolidius, qui inscribitur autenticus deuterus, id est magister vel princeps secundus (cf. LmL col. 179, 22) Ton. Lugd. 5, 1 (MüMn): Quintus tropus phrigius, qui praetitulatur autenticus tritus, id est magister vel princeps tertius (cf. LmL col. 179, 24).
[s.XI]
Berno div. p. 18: authenticus protus quasi primus auctoralis ... tertius authenticus deuterus eo, quod secundae sit auctoritatis ... quintus authenticus tritus, nihilominus /Bd. 1, Sp. 169/ ex ternario (ed.: externario) et auctoritate nomen sortitus ... Septimus authenticus tetrardus ab ordine et ipse ita vocatus. Tetra namque quatuor dicuntur. Berno mon. 8, 4: Authenticus protus, id est primus magister; authenticus deuterus, id est secundus magister; authenticus tritus, id est tertius magister; authenticus tetrardus, id est quartus magister.
[s.XII]
Udalsc. 47. al.
[s.XIII]
Ioh. Groch. 227: primus dicitur authenticus protus, id est primus auctorizatus eqs.
[s.XV]
Iac. Theat. 12. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55.
c zu den Differenzen with reference to the differences
[s.XI]
Comm. ton. 1, 1: Protus etenim authenticus officiorum differentias quattuor constare videtur. Comm. ton. 1, 7: Huius equidem proti authentici novem constat differentiis antiphonae. Comm. ton. 3, 4: Deuterum authenticum officiorum sive communionum duobus liquet differentiis praenotatum. Comm. ton. 5, 3: Praenotatur quoque officiorum seu etiam communionum binis authenticus tritus differentiis. Comm. ton. 7, 4: Super officiis et communionibus duabus authenticus tetrardus ornatur differentiis. Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b).
[s.XV]
Iac. Theat. 28: Distinciones autentici proti sunt apposita in finali voce ⋅d⋅, preposita in ⋅a⋅, subposita in ⋅c⋅ eqs. Ugol. Urb. 1, 69, 2: Quarta differentia huius primi prothi autentici in ⋅A⋅ secundo initium habet, et in eodem absolute terminatur. al.
d zur Struktur with reference to structure
[s.XI]
Berno ton. p. 79a: Authenticus protus constat ex prima specie diapente et ex prima specie diatessaron superius (inde Udalsc. 1). Berno ton. p. 80b: Authenticus deuterus constat ex <secunda specie diapente et> secunda specie diatessaron. Berno ton. p. 81b: Authenticus tritus constat ex tertia specie diapente et ex eadem specie diatessaron superius. Berno ton. p. 82a: Authenticus tetrardus constat ex quarta specie diapente et ex prima specie diatessaron superius. Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b). Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic ... habet has principales tres chordas ⋅D⋅a⋅d⋅ sursum. Willeh. Hirs. 13 (c. 12), 3: Autenticus protus, qui est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅, mediam distinctionem habet in ⋅a⋅. ... Autenticus deuterus, qui est ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅, mediam distinctionem sortitur in ⋅b⋅. ... Autenticus tritus, qui est ab ⋅F⋅ in ⋅f⋅, mediam distinctionem elegit in ⋅c⋅. ... Autenticus tetrardus, qui est a ⋅G⋅ in ⋅g⋅, mediam distinctionem deliberat in ⋅d⋅. Willeh. Hirs. 14 (c. 13), 5: ut autenticus protus ex ipsa prima specie diapason, quae est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ constet. Willeh. Hirs. 35 (c. 34), 1: autenticus tetrardus et subiugalis eius per eandem speciem diatessaron melodiam suam componunt. al. Ps.-Guido arithm. p. 58a (cf. LmL col. 170, 9).
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 57, 1: De forma triti autentici. Ugol. Urb. 1, 159, 13: Forma igitur prothi primi autentici. al. Compend. mus. 131. al.
e zur Finalis with reference to the final
[s.XI]
Hermann. mus. p. 32 (p. 132b). Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic ... finitur in ⋅d⋅. Mod. Autent. prot. 1: Autenticus protus cum plage suo finem habet in lychanos ypaton. Mod. Autent. prot. 5: Autenticus deuterus cum plage suo finem habet in ypate meson. Mod. Autent. prot. 7: Autenticus tritus cum plage suo finem habet in parypate meson. Mod. Autent. prot. 9: Autenticus tetrardus cum plage suo finem habet in lychanos meson.
[s.XIII]
Anon. Ratisb. 7, 1: Primus enim tonus, qui prothus autenticus dicitur, finitur in ⋅d⋅solre. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: Nam prothus autenticus et suus /Bd. 1, Sp. 170/ plagalis, id est, primus et secundus tonus, cantus suos regulares terminant in ⋅D⋅. Deuterus autenticus et suus plagalis, id est tertius et quartus, in ⋅E⋅. Tritus autenticus et suus plagalis, id est quintus et sextus, in ⋅F⋅. Tetrardus autenticus et suus plagalis, id est septimus et octavus, in ⋅G⋅.
f zum Ambitus with reference to ambitus
[s.XI]
Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b). Willeh. Hirs. 13 (c. 12), 3: Autenticus protus, qui est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ ... Autenticus deuterus, qui est ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅ ... Autenticus tritus, qui est ab ⋅F⋅ in ⋅f⋅ ... Autenticus tetrardus, qui est a ⋅G⋅ in ⋅g⋅. Ps.-Guido arithm. p. 58a: prima (sc. diapason species) quantum ad protum authenticum, haec est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅, media ⋅a⋅. Secunda est deuteri authentici ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅ media ⋅♮⋅. Tertia est triti authentici, a ⋅F⋅ in ⋅f⋅ media ⋅c⋅. Quarta est tetrardi authentici a ⋅G⋅ in ⋅g⋅, media ⋅d⋅. Hic est legitimus authenticorum ascensus et descensus. Quaest. mus. 1, 19 p. 45: Autenticus modulus prothi, id est primi toni ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅ habet igitur enneacordum per duo diapente distinctum. Quaest. mus. 1, 19 p. 46: Autenticus modulus deuteri, id est tertii toni ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅⋅c⋅d⋅e⋅, qui secundam nonam ⋅⋅ ideo admisit, quia ad eius finem diapente fit, maxime autem ideo, quia ad eius acutissimam ⋅e⋅ diatessaron reddit. Quaest. mus. 1, 19 p. 48: Autenticus modulus triti, id est quinti toni ⋅F⋅G⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅ ... Aliquando autem supersilit ad ⋅g⋅ et adhuc ad ⋅⋅, sed abusive. Quaest. mus. 1, 19 p. 49: Autenticus modulus tetrardi, id est septimi toni, in quo novem cordae notantur, quae per duo diapente distinguntur hoc modo: ⋅F⋅G⋅a⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅ ... Occupat nonnunquam ⋅⋅ superacutum per licentiam et inferius ⋅E⋅, sed abusive. Quaest. mus. 2, 26 p. 96 descr.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. al. Ugol. Urb. 1, 142, 1: De diminutione seu imperfectione triti autentici. Ugol. Urb. 1, 145, 2: Tetrardus autenticus quartus et in troporum ordine septimus a ⋅G⋅ primo ad ⋅G⋅ secundum suae habet perfectionis terminos, ex his enim constat sua forma. Ugol. Urb. 1, 149, 26: Sic igitur dicimus dictum graduale unam tantum formam habere substantialem si dici potest, scilicet formam prothi autentici, sed etiam formam accidentalem habet huius graduale, scilicet formam mixti, cum a ⋅D⋅ eius termino tonum remittit ad ⋅C⋅ vel diatesseron ad ⋅A⋅, per quam dicitur mixtus. al.
g zum Initium with reference to the initium
[s.XI]
Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic incipit in ⋅D⋅.
[s.XV]
Ioh. Olom. 9 p. 43: Primus itaque tonus, qui prothus autenticus dicitur, principia plerumque cantus suos in ⋅C⋅, ⋅D⋅ et ⋅F⋅ gravibus et in ⋅a⋅ acuto et quandoque in ⋅G⋅ gravi sed raro, rarissime aut in ⋅E⋅ gravi aut alia reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 51: Tertius tonus, qui deuterus autenticus dicitur, suos cantus plerumque incipit in ⋅E⋅, ⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus, raro autem in ⋅D⋅ gravi aut alia reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 57: Quintus tonus, qui tritus autenticus dicitur, cantus suos plerumque incipit in ⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus et ⋅a⋅ et ⋅c⋅ acutis, raro autem in aliqua reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 61: Septimus tonus, qui tetrardus autenticus dicitur, cantus suos plerumque incipit in ⋅G⋅ gravi, ⋅♮⋅ acuto et quadro, ⋅c⋅ et ⋅d⋅ acutis, raro autem in ⋅F⋅ gravi et ⋅a⋅ acuto aut aliqua reliquarum literarum.
h zur Charakterisierung with reference to defining char acteristics
[s.XV]
Bart. Ram. 1, 3, 3 p. 57: Tritus autem tropus autenticus sanguinis dominium obtinuit. Ideo tonus iste a beato Augustino dicitur delectabilis, modestus et hilaris, tristes et anxios laetificans, lapsos et desperatos revocans. Ideo sanguineo colore depingitur. De hoc dicit Boetius, quod Lydii, qui maxime iucundi sunt et laeti, hoc delectantur et praesertim eorum mulieres, a quibus Russi exorti dicuntur, qui maxime choreis et saltationibus oblectantur. ibid.: Tetrardus vero /Bd. 1, Sp. 171/ autenticus partem habet lasciviae et iucunditatis partemque incitationis varios habens saltus et mores adolescentiae repraesentans. Ideo melancholiae dominium tenet, quandoque scilicet resistens, quandoque vero adaugens et hoc secundum commixtionem, quam cum aliis facit.
2 (tropus, modus, tonus) authenticus primus - (tropus, modus, tonus) authenticus secundus - (tropus, modus, tonus) authenticus tertius - (tropus, modus, tonus) authenticus quartus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.XI]
Hermann. mus. p. 61 (p. 146b): quartus autenticus subiugalem non habet. Hermann. mus. p. 63 (p. 147b): in dorio, qui est primus autenticus. al. Ton. Aug. p. 90: non exorbitat primi cursum autentici. Ton. Aug. p. 134a: Hanc (sc. antiphonam) enim sive secundo sive tertio autentico asscripseris. al. Quaest. mus. 2, 26 p. 96 descr.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 33, 11: primo authentico, idest proto.
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 60, 13: supra ⋅D⋅ primi autentici eiusque plagalis. Ugol. Urb. 1, 67, 2: Secunda differentia huius primi autentici tropi. Ugol. Urb. 1, 69, 2: Quarta differentia huius primi prothi autentici. Ugol. Urb. 1, 79, 2: Quartus tropus secundi autentici deuteri plagalis. Ugol. Urb. 1, 141 2: Tritus tropus tertius autenticus, qui in troporum ordine quintus est. Ugol. Urb. 1, 159, 13: Forma igitur prothi primi autentici. al. Georg. Ans. 3, 67: Secundus autenticus modus. Georg. Ans. 3, 78: Hic igitur fit, ut autentici primi sit initium sub litteris ⋅a⋅ vel ⋅♮⋅b⋅ aut ⋅c⋅ acutis. Georg. Ans. 3, 110: Secundi autentici mixti exemplum. Georg. Ans. 3, 121: Autentici tertii commixti exemplum. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 5, 6: Divisus est ergo primum antiquus protus a suo fine per diapente sursum, sicut et deuterus, tritus ac tetrardus, et per diatessaron desuper, et factus est primus autenticus a ⋅D⋅ gravi in ⋅D⋅ acutum. al. Nicol. Burt. 2, 5, 41: Tritus vero, qui nunc est quintus nominatus et tertius autenticus, teste Guidone dicitur delectabilis, modestus et hilaris, tristes et anxietate detentos laetificans. al. Bonav. Brix. 15, 14: De primo tono autentico. Bonav. Brix. 15, 30: De principiis primi autentici. al. Compend. mus. 112.
adv. authentice ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus) ‘in an authentic manner’, following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XI]
Ps.-Guido arithm. p. 59a: qui modus (sc. vocum) et authentice et plagaliter potest dinosci (ms.; ed.: dinoscitur).
[s.XII]
Guido Aug. 492: versus autem et seculorum vel tantum autentice vel tantum plagaliter canantur (sim. Anon. Cist. I 28 p. 37). Ton. Cist. p. 268b: cantus regularis authentice elevatus vel compositus. al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 3: cantus, cum nec plagaliter deponantur, nec autentice subleventur.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 36, 5.
[s.XV]
Trad. Holl. VI 38, 8: si versus suus incipit autentice, autentico (sc. tropo) deputetur.
 
Artikelverweis 
authentus -i m. (et -us m.) authentische Kirchentonart, Haupttonart (Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) authentic mode, principle mode (term for the first, third, fifth, and seventh modes with ambitus lying above the final)
A generell general
1 ohne nähere Bestimmung without further qualification
[s.IX]
Aurelian. 8 p. 136: principales IIII existunt (sc. toni) appellanturque Grece autenti.
[s.X]
Odo Aret. /Bd. 1, Sp. 172/ II p. 101b: quasdam in autentis ac plagis symphonias reperimus. al.
[s.XI]
Guido micr. 8, 28. Guido reg. append. 23. al. Aribo 59 p. 17: De similitudine virilis femineique chori ad autentos et plagas. al. Comm. Guid. 14 p. 125: distinctiones cantuum esse per quas et distinguantur cantus vel a cantibus eiusdem modi, ut authenti a plagalibus. al. Lib. spec. 37 p. 50. Anon. Lips. p. 158: Autenti sunt primus, tertius, quintus et septimus. al. Vers. Ars est intr. 13-14. Vers. Ars humanas p. 113b. al. Frut. brev. 7 p. 52. al. Frut. ton. p. 148: Graduales hypophrygii cum authento suo. al. Ps.-Osbern. 19: quattuor sunt naturales tropi: protus, deuterus, tritus, tetrardus, qui neque autenti neque plagales, sed tantummodo naturales, ante divisionem eorum in duos, vocabantur. al. Quaest. mus. 1, 19 p. 43. al.
[s.XII]
Guido Aug. 352: orta est confusio, ut quos alii autentos, alii iudicent plagales ... Sed sciendum est de omni cantu impossibile esse, ut sit autentus et plagalis. Guido Aug. 433: cantuum enim cuiuslibet manerie quidam sunt autenti, quidam sunt plagales. Sunt ergo octo toni, quorum impares autenti, pares vero plagales sunt. al. Ton. Cist. p. 266a: Continet autem unaquaeque maneria unum authentum et plagalem eius. al. Anon. Cist. I 24 p. 36. al. Anon. La Fage I 9, 14. al. Anon. Pannain p. 111: Tanta est dignitas autentorum. al. Ton. Vatic. 12, 1 p. 190.
[s.XIII]
Mus. man. 44, 3: In qualibet namque maneria primus auctentus dicitur, secundus vero plaga sive plagalis. Mus. man. 46, 18: cantus quoad similitudinem tam plagales sunt quam auctenti, veluti quaedam monstra, sexus utriusque naturam gerentia, sed quoad veritatem nec auctenti sunt nec plagales, quia nec auctenticam depositionem nec plagalem sequuntur elevationem. al. Lambertus p. 261a. Hier. Mor. 20 p. 156, 13. al. Anon. Hailspr. 4 p. 69. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. Ps.-Mur. summa 1369: est impar dominus authentus. al. Engelb. Adm. 4, 17. al. Walt. Odingt. 5, 9, 22: Quod autem neuma vocamus Graeci, vocant in authentis NOANNOEANE, in plagalibus NOEANE. al.
[s.XIV]
Tab. Basil.: Dux autentus. Iac. Leod. comp. 2, 5, 33. al. Iac. Leod. spec. 6, 58, 3 (cf. Aribo 60 p. 17). al. Hugo Spechtsh. 426: septimus extremus authentus erit vocitatus. al. Summ. Guid. comm. 4, 10: unusquisque autentus sit divisus in tonum principalem et eius collateralem. al. Quat. princ. 3, 30 p. 232b. al. Heinr. Eger 5 p. 47. al. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436a. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 10 p. 258, 15. Iac. Theat. 11. al. Gob. Pers. p. 187a. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 5. Anon. Philad. 72. Trad. Holl. II 11 p. 41 (p. 430b). al. Trad. Holl. III 6 p. 46: autentus sit tonus impar. al. Trad. Holl. VI 20, 8. al. Adam Fuld. 2, 13. al. Lad. Zalk. B 5. al. Guill. Pod. 4, 16: Autenti enim et plagales relative dicuntur: ubi enim nullus est plagalis, nullus autenticus dicitur. al. Mich. Keinsp. 8, 39.
2 zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Aurelian. 8 p. 136: Ergo autentos Grece, Latine auctoritas, ideoque autentum auctoritate plenum dicimus, sive secundum nonnullos, autentos exemplar. Scol. ench. 1, 310: Sane autentum dicimus auctoralem, plagin subiugalem seu lateralem. Hucbald. 49: principalem (sc. tropum), qui autentus, et lateralem, qui plagis appellatur.
[s.X-XI]
Ton. Lugd. pr. 76: Ex his itaque (sc. tropis) quatuor dicuntur autenti, id est magistri vel principales. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32): [Authentos enim Graeci magistros dicunt, quasi auctoratos, id est auctoritate praeditos, quorum videlicet praecellit auctoritas] (sim. Frut. brev. 7 p. 52. cf. Berno mon. 8, 5). Guido micr. 12, 8: autentus, id est auctoralis et princeps. Guido ep. p. 48b: Et quod illi dicunt authentum, /Bd. 1, Sp. 173/ nos maiorem et altum vel acutum nominamus. Aribo 39 p. 29: autentos vocantes auctorales et digniores. Lib. spec. 19 p. 48: auctorales Graeci authentos nominant. Anon. Lips. p. 157. Ps.-Guido epil. p. 39a. Ps.-Osbern. 23. al. Quaest. mus. 2, 26 p. 94: ut dux autentus, comes ut sit plaga vocatus (inde Iac. Leod. spec. 6, 56, 2). Ioh. Cott. mus. 10, 36: Autentus vero auctoralis Graece sonat, auctoritatem namque ipsi αὐθεντιαν vocant (inde Hier. Mor. 20 p. 156, 19. Conr. Zab. tract. AS 3). al.
[s.XII]
Guido Aug. 163. Ton. Gratianop. p. 12. Anon. Cist. I 17 p. 35. Anon. Pannain p. 108.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 492b: quatuor sunt autenti, id est auctorisabiles et principales. Ioh. Aegid. 12, 22. Amerus 20, 6: autenti dicuntur ab autentin Grece, quod est auctorizabile. al. Hier. Mor. 20 p. 156, 23. Ps.-Mur. summa 1325: Authentus dicitur quasi alte extentus, quia superiores claves magis ascendit, vel dicitur authentus quasi authenticus, quia dignior est plagali et quasi dominus est illius. Engelb. Adm. 4, 8.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 5, 5. Iac. Leod. spec. 6, 33, 18: quidam sunt authenti, magistri vel domini. al. Hugo Spechtsh. 437: Authentos dominos dicas servosque plagales. Summ. Guid. comm. 1, 19. Quat. princ. 3, 19 p. 229b. Heinr. Eger 5 p. 51. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436a: Unde adhuc autenti domini appellantur, plagales vero servi. ibid. al.
[s.XV]
Iac. Theat. 11. Gob. Pers. p. 186b. Anon. Claudifor. 4, 1, 7: Dicitur autem authentus ab authentum Graece, quod est fides, vel autoritas Latine. Trad. Holl. II 6 p. 40 (p. 430b). al. Trad. Holl. III 6 p. 46: autentus seu primarius. al. Trad. Holl. VI 9, 4. Conr. Zab. tract. AZ 13. al. Lad. Zalk. B 11: vel dicuntur autenti ex eo, quia ab autenticis magistris musicae fuerint inventi vel a quadam similitudine, quia sicut aliquis autenticus in statu suo est elevatus super alios, sic et isti toni ultra omnes alios extolluntur. al. Guill. Pod. 5, 28. Mich. Keinsp. 8, 9: authenti sive capitanei. Szydlov. 12 p. 46: Notandum primo, quod de numero tonorum imparium, qui sunt quatuor, scilicet primus, tercius, quintus et septimus, quilibet eorum secundum Latinos potest vocari hoc nomine: autentus, principalis, magister, dominus, pater, maior frater (ed.: maior, frater).
3 zu den Differenzen with reference to the differences
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: solis autentis licet intendere fines principiave distinctionum ad quintam.
[s.XI]
Guido micr. 13, 13: In autentis vero, praeter deuterum, eadem principia et fines distinctionum minime licet ad sextas intendere. Mod. Omnes authenti p. 58: Omnes autenti Vo loco a se principia seu fines distinctionum mittunt. Deuterus vero VIo loco. Lib. spec. 38 p. 51: Autenti praeter deuterum distinctiones supra se ad quintas voces faciunt, deuterus autem ad sextas intendit (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 24). Anon. Lips. p. 158. Anon. Wolf p. 217: Omnis autem autentus sub finali ad unam vel duas chordas suas deponit differentias. al.
[s.XII]
Guido Aug. 638: differentie vocantur, quia per principia earum differunt inter se autenti et plagales et per finem manerie. al. Ton. Gratianop. p. 48.
[s.XIV]
Summ. Guid. comm. 4, 18. Summ. Guid. comm. 4, 21: Omnis tenor est ad domicilium rediens vel non; si non, autenti est; si sic, plagalis est. al. Quat. princ. 3, 35 p. 234b. al. Heinr. Eger 5 p. 61.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 192b. Trad. Holl. VI 26, 4. al. Szydlov. 10 p. 42: regula generalis de tenoribus, tam tenorum autentorum, quam plagalium est hec: Omnis, saltem capitalis toni, aut in fine tangit finalem sui toni aut non. Si non, tunc erit tenor autenti. Szydlov. 10 p. 43: Omnis tenor vel incipitur ultra quartam vel in quarta vel infra quartam. Si supra quartam, tunc est tenor autentorum. al.
4 zur Struktur with reference to structure /Bd. 1, Sp. 174/
[s.XI]
Berno prol. p. 70a: Omnis itaque tonus subiugalis eandem habet diapente et diatessaron, quam authenticus eius: differunt autem in hoc, quod authentus diatessaron habet supra diapente, subiugalis vero infra. Aribo 35 p. 14: principales autentorum partes, diapente videlicet ac diatesseron, medietatis vinculo copulant. Aribo 69 p. 21: tetrachordum finalium et excellentium claves sunt autentorum. al. Comm. Guid. 22 p. 126: cum eisdem speciebus diatessaron et diapente constat quilibet plagalis quibus et authentus, tamen per distinctionem hoc modo discernitur alter ab altero, quod omnis plagalis eandem speciem diatessaron habet sub finali, quam autentus habet post diapente super finalem. al. Ps.-Guido arithm. p. 60: diapente / authentus supra, lateralis habet suus infra. Frut. brev. 7 p. 55. Ps.-Osbern. 69: principium autentorum medietas plagalium, medietas autentorum finis plagalium. al. Quaest. mus. 1, 16 p. 36.
[s.XII]
Guido Aug. 315: Cum ergo tam iniciales quam mediatrices finales sint cantuum, iniciales tantum autentorum, mediatrices vero plagalium finales sint (sim. Anon. La Fage I 9, 27. Iac. Leod. spec. 6, 38, 9).
[s.XIII]
Amerus 23, 16. Engelb. Adm. 4, 8: authenti cantantur in IIII speciebus diapason ascendentibus a vocibus finalibus per superiores ad excellentes. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 52, 10. al. Quat. princ. 3, 28 p. 232a.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 1: De autentis et plagalibus ex quibus speciebus constent. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 2. al. Lad. Zalk. B 11.
5 zum Ambitus with reference to ambitus
[s.XI]
Berno prol. p. 71b (H 32 p. 35): [Antiquitus enim authenti cum plagis etsi non equaliter intendebantur, indifferenter tamen omnes in quartam vel quintam chordam remittebantur, quod adhuc multorum cantuum indifferentes inter authentos et subiugales descensus testantur]. al. Guido micr. 12, 8: acutus quisque modus diceretur autentus. Guido micr. 13, 17: autenti vix a suo fine plus una voce descendunt. ... Ascendunt autem ad octavam et nonam vel etiam decimam (inde Ps.-Osbern. 15). al. Guido reg. 130: Alti cantus sunt authenti, graves plagas nominant. Guido reg. 154: At autenti ad octavas competenter saliunt, / a finali uno tono neque cadunt amplius. al. Guido ep. p. 50a: in authentis ad octavas cantus a sua finali voce ascendit; descendit autem nonnisi uno tono sub finali, excepto trito, qui a suo fine non deponitur, quia non habet sub se tonum, sed semitonium. Mod. Omnes authenti p. 58: Autenti siquidem diapason super se continent, tonum sub se. ibid.: Sed hic addendum, quod autenti non tantum unum diapason intendendo recipiunt, quae VIII vocibus constat, sed eciam usque ad VIIII Xve progrediunt. al. Aribo 57 p. 17. al. Comm. Guid. 93 p. 139: Authentum dicit (sc. Guido) acutum, quia super finalem ad superiora magis intenditur. al. Lib. spec. 35 p. 50: Plagae vero ad quintas intenduntur et remittuntur; sed intensioni et sexta et septima auctoritate tribuitur, sicut in autentis nona et decima. Anon. Lips. p. 157. Vers. Ars humanas p. 114a. al. Ps.-Guido epil. p. 39a. Frut. brev. 8 p. 58: Omnis authentus a finali suo regulariter ascendit in octavum sonum quod est diapason, licenter in nonum, raro autem, sed tamen aliquando in decimum, praeter septimum, qui non invenit decimum locum; descendit autem quisque in secundum vel tertium, nunquam vero proprie in quartum. ... Invenitur tamen in antiquis cantibus descensus alicuius authenti in sonum quartum, sed hoc non est in usum vel rationem trahendum (cf. Berno prol. p. 72a). Frut. brev. 8 p. 62: Si quis autem cantus hos limites supervadit, hoc est in authento ultra decimam, in plagi ultra septimam ascenderit, infra tertiam vero in authento... descenderit, irregularis erit. Frut. brev. 8 p. 63: cantus authenti alicuius invenitur /Bd. 1, Sp. 175/ aliquando in quintam chordam descendere, iam non sit mirandum. al. Ps.-Osbern. 25: Autenti in elevatione .. post finalem usque ad decimam vocem quandoque libere sunt elevati. Ps.-Osbern. 29: Autenti ergo cum plagalibus quandoque deponuntur, sed in elevatione ab eis dividuntur. al. Anon. Wolf p. 222. al. Quaest. mus. 1, 8 p. 17. al. Ioh. Cott. mus. 12, 16: cantum, qui a finali ascendens quintam ter vel quater repercutit autento deputat (sc. Odo) (inde Anon. Pannain p. 111. Ps.-Mur. summa 1696. Ps.-Mur. summa 1735. Iac. Leod. spec. 6, 48, 10. Gob. Pers. p. 191a. Conr. Zab. tract. AZ 12). Ioh. Cott. mus. 12, 32: Neque enim omnis cantus autentorum ad octavas ... pertingit (inde Conr. Zab. tract. BC 3). al.
[s.XII]
Guido Aug. 281 descr. (sim. Anon. La Fage I 10, 22). Guido Aug. 405: qui plusquam una voce descendit, autentus non est. Guido Aug. 495: De omni nanque autento certum est, quod necesse est eum ascendere ad quintam (inde Ton. Cist. p. 267b. Mus. man. 51, 32). Guido Aug. 520: progressio propria autentorum est elevari ultra sextam. al. Ton. Cist. p. 266b: D.: De illis cantibus quaero, qui non ascendunt ultra sextam, nec descendunt subter primam sub finali, utrum authenti sint an plagales? M.: Quidam eorum sunt authenti, quidam plagales (inde Ioh. Aegid. 12, 30). al. Anon. Cist. I 21 p. 36. al. Anon. Cist. II c. 1151A. Anon. La Fage I 9, 16. al. Anon. Pannain p. 114. al. Compil. Paris. II p. 76: tonum tantum octo cordarum esse inter omnes constat. Assumunt autem authenti per licentiam in ascensione unam, in descensione unam, saepe etiam duas. al.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 488b. al. Mus. man. 51, 34: Si vero sic contractus fuerit cantus, ut nec usque ad tertiam ascendat, quantumcumque descendat, informis erit et inordinatus, plagali tamen vicinior est quam auctento. al. Ioh. Aegid. 12, 24. al. Amerus 20, 12. al. Lambertus p. 261b. Hier. Mor. 20 p. 156, 30. Anon. Ratisb. 7, 2. al. Petr. Cruc. 1, 23. Ps.-Mur. summa 1604: Authenti vero descendunt usque ad diatessaron, quod est plagalium. al. Engelb. Adm. 4, 31: Omnis quoque authentus potest descendere ad quartam et ad quintam. al. Walt. Odingt. 5, 8, 12. Walt. Odingt. 5, 10, 35.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 5, 6. Iac. Leod. spec. 6, 78, 10: cum non essent nisi quattuor toni, authentus duorum gerebat proprietates; sibi enim competebat et acutus ascensus et gravis descensus. al. Hugo Spechtsh. 454. al. Summ. Guid. comm. 4, 74: autenti non possunt tangere decimam supra suum ambitum, nisi infra suo ambitu sint contenti. al. Quat. princ. 3, 29 p. 232b. Heinr. Eger 5 p. 56: quando scilicet autentus attingit decimam et plagalis septimam, quod utrique vitium est, sed excusatur, si vox cum materia merito exaltanda fuerit. al. Trad. Holl. I p. 177. al. Anon. Carthus. p. 438a. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 15. al. Gob. Pers. p. 191a. al. Anon. Claudifor. 4, 6, 5: omnis authentus secundum regulas solum descendit ad proximam sub finali. Anon. Philad. 75. al. Trad. Holl. II 12 p. 41 (p. 430b). Man. Guid. p. 151 (p. 467). Trad. Holl. III 7 p. 48. al. Trad. Holl. VI 26, 1 (sim. Trad. Holl. VI 32, 4). al. Conr. Zab. tract. AↃ 3. al. Adam Fuld. 2, 15. Lad. Zalk. B 5. al. Guill. Pod. 4, 9. al. Mich. Keinsp. 8, 41. Reg. comp. p. 193. Szydlov. 14 p. 69. Ioh. Velle metr. 6. al. Anon. Tegerns. III p. 101: quilibet autentus purus regulariter potest ascendere supra suam finalem inclusive per diapason.
6 zur Finalis with reference to the final
[s.XI]
Aribo 58 p. 17: eosdem tamen finales sortiuntur autenti et plagales. Quaest. mus. 2, 27 p. 98.
[s.XII]
Guido Aug. 166: Nulla ergo finalis est autentorum, que non sit finalis plagalium. Quomodo ergo terminari possunt plagales, qui tribus vocibus descendunt, in finalibus autentorum, qui una sola voce descendunt? Guido Aug. 281 /Bd. 1, Sp. 176/ descr. (sim. Anon. La Fage I 10, 22). al. Anon. Cist. I 85 p. 32. al. Anon. La Fage I 7, 23. al.
[s.XIII]
Mus. man. 48, 5. Amerus 22, 5. Lambertus p. 261a: omnes modi tam authenti quam plagales quatuor finales habent, scilicet ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ graves. Ps.-Mur. summa 1833. Engelb. Adm. 4, 29. Walt. Odingt. 5, 8, 10. Iac. Leod. spec. 6, 35, 20. al. Summ. Guid. comm. 2, 54: Cum ergo autentus et plagalis in domicilio conveniant (sim. Gob. Pers. p. 190a). al. Trad. Holl. I p. 178. Anon. Carthus. p. 440a: quilibet autentus cum suo plagali illum teneret gradum finalem, quem tonus antiquus indivisus habebat. al.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 189a. al. Conr. Zab. tract. AV 1. al.
7 zum Initium with reference to the initium
[s.XI-XII]
Ps.-Osbern. 106: Autenti, sicut Guido testatur, raro sub finali sumunt principia, sed si forte fit, irreprehensibiles manent. Anon. Wolf p. 198: Inceptio autentorum et eorum discipulorum sic dinoscitur. Omnis autenticus regulariter potest incipi in sua finali, vel per magistratum finalis usque ad suum diapente, sed inferius regulariter tantum protenditur ad unum tonum. Quaest. mus. 1, 19 p. 47. Ioh. Cott. mus. 12, 34: Autentis omnibus licet suum cuique principium a finali ad quintam intendere, et ad eam, quae sub finali proxima est, remittere.
[s.XII]
Guido Aug. 570: Nullus enim autentus sub sua finali potest incipere nisi in proxima littera, in ipsa vero finali et supra finalem in quacunque littera. al. Compil. Paris. II p. 76: Inceptiones autem cantuum in authentis fieri licet vel in ipso finali, vel in superioribus proximis quatuor, vel in inferioribus uno.
[s.XIII]
Mus. man. 49, 4: Generale est omnibus auctentis in finalibus suis frequentius inchoare. Mus. man. 49, 22. al.
[s.XIV]
Summ. Guid. comm. 4, 56: autenti sub suis domiciliis sive finalibus nulla habent principia excepto solo primo, qui in ⋅C⋅ gravi habet principium. Item autenti conveniunt in eo, quod omnes habent principia in quinta supra a suo finali excepto solo tertio, qui pro quinta in sexta supra habet principium (sim. Gob. Pers. p. 193b). Quat. princ. 3, 36 p. 234b: In responsoriis vero inveniuntur sub finalibus caeteri auctenti incipere. al. Heinr. Eger 5 p. 50. Anon. Carthus. p. 451a.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 194a. al. Trad. Holl. VI 26, 4. al.
8 zur Charakterisierung with reference to defining characteristics
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 19, 12: cum in cantibus autentorum pulchrum sit eos a finali crebro per diapente deponi et elevari, in tertio id inconcinnius est, sed in quinto decentissimum (inde Gob. Pers. p. 188b). Guido Aug. 370: Differentes enim habent compositiones autenti et plagales. Proprium est autentorum non morose gravari circa finem, sed quasi quadam alacritate elevari et frequentare suum diapente. ... Iterum ad propriam compositionem pertinet autentorum cuiuslibet generis in quinta voce incipere et ad quintam a finali transilire preter autentum secunde manerie, qui in huiusmodi sexta pro quinta utitur. Guido Aug. 395: In huiusmodi enim parvis antiphonis, que contratam et incertam habent progressionem, si propriam alicuius autenti compositionem repperis, scias esse autentas et non plagales. Guido Aug. 402: Si enim cantus inceperit vel pausaverit in quinta voce vel eam frequentaverit vel propriam eo modo, quo diximus, alicuius autenti compositionem habuerit cogente ipsa compositionis levitate, autentus est. Guido Aug. 567: Autentum autem non diu permittas morari circa finalem, sed sepe eleva saltu vel hilari motu ad quintam (sim. Anon. La Fage I 10, 16). al. Ton. Cist. p. 267a: Quilibet enim cantus huius diminutae et contractae progressionis, si in quinta inceperit, aut eam frequentans in ea pausaverit, vel incipiens in finali ad eam saltum fecerit, authentus est (inde Ioh. Aegid. 12, 31). al. Anon. Cist. I 30 p. 37: elevationem siquidem et hilaritatem usurpantibus /Bd. 1, Sp. 177/ autentis. al. Anon. Pannain p. 114: In cantibus autentorum id providendum est, ut maxime in acutis versentur. Postquam vero in quinta vel in sexta bis vel ter pausaverint, ad finalem aliquotiens quasi visitationis causa recurrant, rursusque ad superiores sine mora se transferrant (sim. Trad. Holl. VI 40, 5-6). al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 39. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 6, 10: Omnes enim authenti regulariter a fine scandendo fugiunt et raro finem percutiunt, praeterquam in neumis seu clausulis seu particulis. Iac. Leod. spec. 6, 51, 6. Heinr. Eger 5 p. 58: In autentis autem ornat, si in acutis magis versentur etsi, cum in quinta autem (ms.; ed.: ab enim) finali quandoque pausaverint, finalem postea revisant et rursus festinanter ascendant saepius per diapente cadentes et resurgentes (sim. Gob. Pers. p. 188b). ibid.: Ornat etiam, si autentus ad finem paulatim et reverenter de supra ducatur. Heinr. Eger 5 p. 65: Diapente etiam, si circa principium apparuit et finem, signum est autenti... Item, si cantus in principio a finali diapente repente petiverit, signum est autenti. Anon. Carthus. p. 443b. al.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 188b: In authentis pulchrum est per diapente elevari et deponi. al. Trad. Holl. VI 40, 11. al. Ioh. Velle metr. 76. al.
9 zur Abschnittsbildung with reference to an intermediate cadence
[s.XIII]
Mus. man. 50, 17: Licentialiter autem potest quilibet auctentus in quacumque littera voluerit a finali usque ad quintam litteram repausare. al.
B speziell specific
1 authentus protus - authentus deuterus - authentus tritus - authentus tetrardus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
a ohne nähere Bestimmung without further qualification
[s.VIII]
Ton. Cent. p. 26: Autentus protus. AN. „Misereris omnium Domine“ eqs. Ton. Cent. p. 27: Autentus deuterus. A. „Karitas Dei“ eqs. Ton. Cent. p. 28: Autentus tritus. AN. „Ecce Deus adiuvat me“ eqs.
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 146: „Confessio et pulchritudo“ et cuncta, quae in tono autentu deuteri conscribuntur (sim. Aurelian. 2, 14: in tono autenti deuteri). Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 151: „Circumdederunt me“ et cetera, quae in autentu trito inveniuntur (sim. Aurelian. 2, 15). Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 153: „Puer natus est“ et omnia, quae autentui tetrardo ascribuntur (sim. Aurelian. 2, 16: quae autenti tetrardi adscribuntur norme). Mod. Autenticus p. 51, 2: Plagi vero autenti proti et reliquorum expositione non indigent, quippe qui inferiores et subsequentes sunt: autentus protus, plagis proti, autentus deuterus, plagis deuteri, autentus tritus, plagis triti, autentus tetrardus, plagis tetrardi. Aurelian. 2, 17. Aurelian. 10, tit.: De authentu proto. Aurelian. 12, tit.: De autentu deutero. Aurelian. 12, 10: Quidam autem canunt eos (sc. cantus?) de tono autenti triti (sim. Aurelian. 12, 10 p. 143: canunt ea (sc. invitatoria) de autento trito). Aurelian. 14, tit.: De autentu trito. Aurelian. 16, tit.: De autentu tetrardo (ed.: tetrardi). Normulae autenti tetrardi in introitibus sunt duae (sim. Aurelian. 16, 1 p. 152: De autento tetrardo). Aurelian. 19, 6: De autentu proto. ibid.: autenti proti cudere melodiam. Aurelian. 19, 43: De autento deutero (ed.: deuteri). Contigua est sonoritas autenti deuteri. Aurelian. 19, 59: De autentu trito. Aurelian. 19, 67: De autentu tetrardo. Mus. ench. 8, 18: vis primi soni primi toni virtutem creet, qui protus autentus dicitur (sim. Inch. Uchub. 216). Mus. ench. 9, 19: Modi vel tropi sunt species modulationum, de quibus supra dictum est, ut protos autentus vel plagis, deuteros autentus vel plagis. Hucbald. 14: exempla in hac autenti tetrarchi habes antiphona. ibid.: /Bd. 1, Sp. 178/ autentus tetrardus. Hucbald. 30: ex melodia autenti proti. Hucbald. 36: in autento triti vel plagis eius. al. Alia mus. 61 p. 135: propter mensuram autenti deuteri, id est phrygii. al.
[s.X]
Odo Aret. I p. 249b: Prima differentia, tonus dorius et authentus protus... Tertia igitur differentia tonus aeolius semitonius et authentus deuterus... Quinta igitur differentia sumitur tonus parmenus et authentus tritus... Septima enim differentia tonus adonta et authentus tetrardus. Odo Aret. II p. 90b: Secundus modus incipit autentus deuteri. Odo Aret. II p. 93b: Explicit deuterus authenti. Odo Aret. II p. 97a: Incipit authentus tritus. Odo Aret. II p. 101b: Tetrardus authentus incipit. Odo Aret. II p. 107a: coniungitur autento deutero. al.
[s.XI]
Guido micr. 12, 13: Abusio autem tradidit Latinis dicere pro autento proto et plagis proti primus et secundus, pro autento deutero et plagis deuteri tertius et quartus, pro autento trito et plagis triti quintus et sextus, pro autento tetrardo et plagis tetrardi septimus et octavus (sim. Guido ep. p. 48b). al. Guido reg. 133: Protus est autentus primus, ... / deuterus autentus extat, tertium quem dicimus; / ... / quintus est autentus tritus, .../ hinc autentus est tetrardus, quem vocamus septimum. Aribo 34 p. 4. al. Comm. Guid. 91 p. 107. al. Anon. Lips. p. 159. Compil. Casin. 1, 24 descr.: Primus tonus dorius et autentus protus. ... Tertius tonus eolius semitonius et autentus depterus. ... Quintus tonus parmenus et autentus tritus. ... Septimus tonus adonta et autentus tetrardus. Vers. Hac ex lege p. 63. Quaest. mus. 1, 19 p. 44: Autentus deuterus in modulum transit discipuli sui ut antiphona „Iste cognovit“. al. Ioh. Cott. mus. 10, 35. Ioh. Cott. mus. 19, 20: diatessaron multo dulciorem melodiam facit, et maxime in autento deutero, si interdum ter vel quater vel eo amplius varie repercutiatur. al. Theog. Mett. 44, interp. 6: autento proto conferuntur propter autenticam inceptionem.
[s.XII]
Udalsc. 28. Guido Aug. 259. Anon. La Fage I 7, 6: Sub prima ergo maneria continentur prothus autentus et plagalis eius. al. Anon. Pannain p. 108: Autentus protus Latine primus tonus dicitur. al. Anon. Pannain p. 111: autentus tritus, qui simpliciter quintus tonus dicitur.
[s.XIII]
Interv. Sit -O 19. al. Ps.-Mur. summa 1320. al. Engelb. Adm. 4, 29: plagalis autenthi proti, i. e. toni primi, scilicet secundus tonus. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 5, 9. Iac. Leod. spec. 6, 35, 19. Iac. Leod. spec. 6, 113, 3: Boethius enim quantum ad primum tractatum Graecis utitur nominibus: gravissimum modum vocat hypodorium; secundum a gravissimo, hypophrygium; ... In secundo autem tractatu, licet tacta nomina in aliquibus repetantur figuralibus tonorum descriptionibus, cum aliis vocantur nominibus sic: authentus protus; plagalis vel plaga proti; ... In tertio autem tractatu vocantur tonus primus, tonus secundus eqs. al. Heinr. Eger 5 p. 51. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436b.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 3: De cantu autenti proti. Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 380, 2: Cuius modi? Autenti tetrardi prosaici. al. Iac. Theat. 14. Gob. Pers. p. 186b. Anon. Claudifor. 4, 1, 4. Ps.-Guido corr. p. 53b. al. Trad. Holl. II 97 p. 60 (p. 437a): de primo tono, qui autentos prothos dicitur. al. Trad. Holl. III 6 p. 46. Conr. Zab. tract. AS 1. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 21: in suo „Patrem“ autenti triti irregularis. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 31: Barbingant in suo „Et in terra“ autenti prothi mixti. al. Guil. mon. 9 p. 54: Quatuor magistri secundum Graecos sic appellati sunt: <Prothus> (ms.: Tropus) autentus, <deuterus> (ms.: denturus) autentus, tritus autentus et <tetrardus> (ms.: depiratus) autentus. Lad. Zalk. B 16: inter ceteros tonos prothus autentus, id est primus tonus, tenet principatum. al. /Bd. 1, Sp. 179/
b zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Ton. Mett. p. 62: Autenticus vel autentus protus Grece, quod veraciter Latine auctoralis, id est magisterialis primus vel auctoritas, id est magister primus. ... autentus vel autenticus deuterus, id est magisterialis secundus ... autenticus vel autentus tritus, id est auctoralis tertius ... autenticus vel autentus tetrardus, id est auctoralis vel magister quartus. Comm. br. 26: Primus itaque tonus principalis apud cantores autentus protus, id est auctoralis primus vocatur. ... Secundus tonus principalis autentus deuteros, id est auctoralis secundus nominatur. ... Tertius principalis autentus tritus, id est auctoralis tertius. ... Quartus principalis autentus tetrardus . Alia mus. 181 p. 85: Tonus primus NONANOEANE, qui Graece dicitur autentos protos, id est auctoritas prima. Alia mus. 183 p. 88: Tonus tertius AYNOEANE, qui Graece dicitur autentos deuteros, id est auctoritas secunda. Alia mus. 187 p. 93: Tonus septimus NOEANE, qui Graece dicitur autentos tetrardos, id est auctoritas quarta.
[s.X-XI]
Ton. Lugd. 1, 1 (BrPr): Primus igitur lydius, qui Grece inscribitur autentus protus, id est magister vel princeps primus. Ton. Lugd. 3, 1 (BrPr): Tertius tropus phrigius, qui inscribitur autentus deuterus, id est magister vel princeps secundus. Ton. Lugd. 5, 1 (BrPr): Quintus tropus dorius, qui praetitulatur autentus tritus, id est magister vel princeps tertius. Ton. Lugd. 7, 1 (MüMn): Septimus tropus mixolydius vel hypodorius, qui praenotatur autentus tetrardus, id est magister quartus. Ps.-Odo dial. p. 258b: authentus protus, id est auctor vel princeps primus ... authentus deuterus, id est auctor vel princeps secundus ... authentus tritus, id est auctor et princeps tertius ... authentus tetrardus, id est auctor vel princeps quartus (inde Ton. Gratianop. p. 12). Ps.-Odo dial. p. 259a: Consuetudo autem tradidit, dicere pro authento proto et plaga proti modum primum et secundum et pro authento deutero et plaga deuteri modum tertium et quartum et pro authento trito et plaga eius modum quintum et sextum et pro authento tetrardo et plaga eius modum septimum et octavum. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32): [authentus protus, id est primus magister, authentus deuterus, id est secundus magister, authentus tritus, id est tertius magister, authentus tetrardus, id est quartus magister] (sim. Frut. brev. 7 p. 52. cf. Berno mon. 8, 4). al. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus, id est auctoritate primus, qui et dorius. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus, id est auctoritate secundus, qui et phrigius. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus, id est auctoritate tercius, qui et lydius. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus, id est auctoritate quartus, qui et mixolydius vel hyperdorius. Lib. spec. 28 p. 49: Autentus protus Graece, Latine auctor primus dicitur eqs. Ps.-Osbern. 33 - 36.
[s.XII]
Anon. La Fage I 7, 7. Ton. Vatic. 12, 9 p. 219.
[s.XIII]
Petr. Cruc. 1, 4. al. Engelb. Adm. 4, 8. Walt. Odingt. 5, 8, 7: authentum protum, id est principem primum; authentum deuterum, id est principem secundum; authentum tritum, id est principem tertium; authentum tetrardum, id est principem quartum.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 5. al. Iac. Theat. 12. Gob. Pers. p. 186b. al. Guil. mon. 9 p. 54: Est enim dicere <prothus> (ms.: tropus) autentus sicut primus tonus magister, <deuterus> (ms.: denturus) vero autentus secundus tonus magister, tritus autentus tertius tonus magister, et <tetrardus> (ms.: depiratus) autentus quartus tonus magister.
c zu den Differenzen with reference to the differences
[s.IX]
Aurelian. 18, 5: Sane autentus protus XVII in sese continet varietates, videlicet: introituum III, offertoriorum I, communionum II, responsoriorum VI, antiphonarum /Bd. 1, Sp. 180/ V. Aurelian. 18, 9: Autentus deuterus XII in se continet definitiones. Nam introituum recipit II, offertoriorum I, communionum I, invitatoriorum II, responsoriorum II, antiphonarum IIII. Aurelian. 18, 13: Autentus tritus novenarium arridet numerum (sc. varietatum), sed enim in introitibus ipsius due continentur varietates (add. ed.: I), in offertoriis I, in communionius I, in invitatoriis II, in responsoriis II, in antiphonis I. Aurelian. 18, 17: De autentu tetrardo. Auctoritas autenti tetrardi magna est, in qua vicesimus primus inest numerus (sc. varietatum) ita: In introitibus equidem sunt II, in offertoriis I, in communionibus I, in invitatoriis II, in responsoriis IIII (ed.: III), in antiphonis XI.
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: Formulas igitur autenti proti quinto loco a finali voce disponimus. Odo Aret. II p. 107a: Deuterus autentus distinctiones mittit in septimam vocem, hoc est ⋅G⋅, et in secundam acutam, que est ⋅♮⋅. al.
[s.XI]
Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... a mese incipit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... a paramese incipit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... a trite diezeugmenon incipit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... a paranete diezeugmenon incipit.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4: Omnis cantus autenti proti preter prosaicum ... Inceptiones et distinctiones habet a mese usque in parhypate hypaton. al. Trad. Holl. III 9 p. 60. al.
d zur Finalis with reference to the final
[s.IX]
Gloss. Boeth. mus. II 150. Scol. ench. 1, 308: uni deputantur modo, qui eodem reguntur sono. Scilicet archoo vel proto autentus protus et plagis, deutero deuterus autentus et plagis, trito autentus tritus et plagis, tetrardo tetrardus autentus et plagis. Hucbald. 38 descr.: Lichanos ypaton. [Hic autentus protus cum suo subiugali finitur]. ... Ypate meson. [Hic autentus deuterus cum suo <subiugali finitur>]. ... Parhypate meson. [Hic autentus tritus cum suo <subiugali finitur>]. ... Lichanos meson. [Hic autentus tetrardus cum suo <subiugali finitur>]. Hucbald. 49: Lichanos hypaton, scilicet autentum protum et plagis eiusdem, idest primum et secundum (sc. regit). Hypate meson autentum deuterum et plagis eius, idest tertium et quartum. Parhypate meson autentum tritum et plagis eius, idest quintum et sextum. Lychanos meson autentum tetrardum et plagis eius, idest septimum et octavum.
[s.X-XI]
Ps.-Odo dial. p. 258b: Quarta (sc. vox) ⋅D⋅ in quam terminatur modus, qui dicitur authentus protus... Quinta ⋅E⋅, in quam terminatur modus, qui dicitur authentus deuterus... Sexta ⋅F⋅, in quam terminatur authentus tritus... Et septima ⋅G⋅, in quam terminatur authentus tetrardus (inde Ton. Gratianop. p. 12). al. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... in lichanos hypaton desinit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... in hypate meson desinit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... in paripate meson desinit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... in lichanos meson desinit. Comm. Guid. 17 p. 141: authentus protus currit a ⋅D⋅ finali sua in ⋅d⋅. Anon. Prag. 244. al.
[s.XII-XIII]
Ps.-Osbern. 99 - 105. Lambertus p. 261a: Prothus authentus et primus plagalis finiunt in ⋅D⋅ gravi. Deuterus authentus et secundus plagalis finiunt in ⋅E⋅ gravi. Tritus authentus et tertius plagalis finiunt in ⋅F⋅ gravi. Tetrardus authentus et quartus plagalis finiunt in ⋅G⋅ gravi. Ps.-Mur. summa 1329. al.
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 5, 9, 2. al. Quat. princ. 3, 25 p. 231b. al. Anon. Carthus. p. 451b. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4: Omnis cantus autenti proti preter prosaicum finem facit in lychanos hypaton. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 9. al.
e zum Ambitus with reference to ambitus
[s.X-XI]
Ps.-Odo dial. p. 258b: Nam cum acutus vel elevatus fuerit cantus in authento proto, dicitur modus authentus /Bd. 1, Sp. 181/ protus. Si vero fuerit gravis et humilis in eodem authento proto, dicitur plaga proti. Ps.-Odo dial. p. 259a: cum acutus fuerit cantus in authento deutero, dicitur authentus deuterus; sin autem planus fuerit cantus, plaga deuteri nominabitur. al. Guido micr. 13, 18: autenti vix a suo fine plus una voce descendunt. Ex quibus autentus tritus rarissime id facere propter subiectam semitonii imperfectionem videtur (sim. Guido ep. p. 50b, cf. LmL col. 174, 40. inde Anon. Pannain p. 114). Mod. Omnes authenti p. 58: Excipitur quod autentus tritus et autentus deuterus sub se recipiunt aliquando IIas, aliquando ternas voces, interdum quartas. ibid.: Deuterus vero autentus usque ad suppositum semitonium et tritus deponuntur. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... usque ad paranete diezeugmenon ascendit et usque ad lichanos hypaton, assumpta parhypate hypaton, descendit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... usque ad neten diezeugmenon ascendit et ad hypate meson, assumpta lichanos hypaton, descendit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... usque ad trite hyperboleon ascendit et ad hypate meson descendit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... usque ad paranete hyperboleon ascendit et ad lichanos meson descendit. Comm. Guid. 6 p. 124: a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ est per diapason legitimus cursus authenti proti. al. Ps.-Osbern. 15: autentus protus multotiens sub finali ad quartam remittitur. Quaest. mus. 1, 11 p. 21. al. Ioh. Cott. mus. 12, 29 descr. al.
[s.XII]
Anon. La Fage I 9, 6. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191. al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 46. al. Ps.-Thomas Aqu. I p. 29 (cf. Aribo 63 p. 18 eqs.). Engelb. Adm. 4, 20 - 23. Engelb. Adm. 4, 31: deuterus vero authentus, id est tonus tertius solus solummodo ascendit ad undecimam. al. Walt. Odingt. 5, 9, 2: authentus protus sicut dictum est, in ⋅D⋅ finitur et ad ⋅d⋅ ascendit et aliquando ad ⋅e⋅ et ⋅f⋅ et ad ⋅C⋅ descendit et aliquando ad ⋅A⋅ sed non simul. Walt. Odingt. 5, 11, 2: authentus deuterus in ⋅E⋅ finitur et ad ⋅D⋅ descendit et aliquando ad ⋅c⋅ et ad ⋅e⋅ ascendit et aliquando ad ⋅f⋅. Walt. Odingt. 5, 13, 2: authentus tritus in ⋅F⋅ finitur. Ascendit et aliquando ad ⋅a⋅ et potest descendere sub finali et aliquando semitonium diatessaron. Walt. Odingt. 5, 15, 2: authentus tetrardus in ⋅G⋅ finitur et ad ⋅g⋅ ascendit et aliquando ad ⋅a⋅, et potest descendere sub finali ad ⋅F⋅ et aliquando descendit ad ⋅D⋅.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 36, 13. al. Anon. Carthus. p. 438a: excipitur autentus tritus, id est quintus tonus, cui non datur licentia quoquomodo subtus suum finalem gradum descendendi. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 17. al. Conr. Zab. tract. AZ 8.
f zur Struktur with reference to structure
[s.XI]
Berno prol. p. 69a (D 1 p. 33): Protus [itaque authentus, id est primus magister] constat ex prima specie diapente et ex prima specie diatessaron superius ... Deuterus constat ex secunda specie diapente, et secunda specie diatessaron superius ... Tritus authentus, qui est tonus quintus, constat ex tertia specie diapente et tertia specie diatessaron superius. Tetrardus authentus, [qui est tonus septimus] constat ex quarta specie diapente et ex forma primae speciei diatessaron superius (inde Iac. Leod. spec. 6, 43, 9. Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 3). Aribo 27 p. 13: in autento proto principales (sc. chordae) sunt istae: prima finalium, prima superiorum, prima excellentium (inde Quaest. mus. 1, 16 p. 36). Comm. Guid. 29 p. 126: ex eadem quarta constat authentus protus, ex quinta authentus deuterus, ex sexta authentus tritus, ex septima specie diapason constat tetrardus. al. Lib. spec. 23 p. 48: Autentus protus et plaga eius constat in prima specie (ed.: species) diatessaron et diapente; in diatessaron inferius et superius, in diapente inferius ... Autentus deuterus et plaga eius constat in secunda /Bd. 1, Sp. 182/ specie diatessaron inferius et superius. Item constat in prima diapente superius et inferius (ed.: interius). ... Autentus tritus et plaga eius constat in tertia specie diatessaron et diapente; in diatessaron inferius et superius, in diapente inferius et interius (?)... Autentus tetrardus constat in tertia (?) specie diapente superius et in prima diatessaron superius. Item constat in specie diapason septimae vocis inferius et superius. Frut. brev. 7 p. 55 descr. al. Frut. ton. p. 113: Authentus protus, qui et dorius, constat ex prima specie diatessaron superius, quae est ab ⋅a⋅ ad ⋅d⋅, id est a mese ad paraneten diezeugmenon, et ex prima specie diapente inferius, quae est ab eadem ⋅a⋅, id est a mese, ad ⋅D⋅, quae est lichanos hypaton, possidens quartam vel potius, quantum ad modos, primam speciem diapason inter ⋅D⋅ et ⋅d⋅. Frut. ton. p. 134: Authentus deuterus, qui et phrygius dicitur, constat ex secunda specie diapente inferius, quae est ab ⋅E⋅ in ⋅⋅ ... et ex secunda specie diatessaron superius de eadem ⋅⋅ ad ⋅e⋅; possidens quintam vel iuxta authentos secundam speciem diapason inter ⋅E⋅ et ⋅e⋅. Frut. ton. p. 150: Authentus tritus, qui est lydius, constat inferius ex tertia specie diapente, quae est ab ⋅F⋅ in ⋅c⋅, superius vero ex tertia specie diatessaron, quae est de ⋅c⋅ in ⋅f⋅ ... continens inter ⋅F⋅ et ⋅f⋅ sextam vel secundum authentos modos tertiam speciem diapason. Frut. ton. p. 158: Authentus tetartus, qui et mixolydius, constat inferius ex quarta specie diapente, quae est ab ⋅G⋅ in ⋅d⋅ ... superius vero ex prima specie diatessaron, quae est a ⋅d⋅ in ⋅g⋅ ... continens inter ⋅G⋅ et ⋅g⋅ septimam speciem diapason vel authentorum ordine quartam. al.
[s.XII]
Guido Aug. 260. Ton. Vatic. 12, 9 p. 219.
[s.XIII-XIV]
Engelb. Adm. 4, 16. Walt. Odingt. 5, 17, 12: authentus protus constat ex prima specie (sc. diapason), cum ⋅b⋅ rotundam accipit, ex quarta vero, cum ⋅♮⋅ quadratam admittit. Iac. Leod. spec. 6, 33, 10. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 13 p. 264, 18. al.
g zur Charakterisierung with reference to defining characteristics
[s.XI]
Guido micr. 14, 5: unus autenti deuteri fractis saltibus delectetur, ... uni tetrardi autenti garrulitas magis placet (inde Anon. Pannain p. 109). Comm. Guid. 75 p. 146: Cum enim plagalis protus non elevet distinctionis suae finem vel principium supra tertiam chordam, si usque ad quartam elevatur, authentus protus est, ut „Arguebat Herodem“, vel etiam cognoscitur authentus esse quodam lascivo impetu impulsae et saltantis vocis, quem magis semper praesumit authentus quam plagalis. Frut. brev. 14 p. 105: Authentus protus dicitur nobilis eo, quod ad omnes affectus aptus sit ... Authentus deuterus incitabilis ... Authentus tritus iucundus ... Authentus tetrardus laetus et hilaris.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 48: Nobilis auctentus tetrardi despicit yma. / Ardua nunc cursu, nunc saliendo petit.
h zum Rezitationston with reference to the recitation tone
[s.XI]
Guido reg. 164: deuterus autentus sumpsit loco eius (sc. principalis vocis?) tertiam, / cuius finis, quamvis sexta saepe ipsum inchoat (?). Quaest. mus. 1, 19 p. 47.
i zum Initium with reference to the initium
[s.IX]
Gloss. Boeth. mus. II 150: Autenti proti primitus incipit in parhypate meson genere diatoni.
[s.XI]
Comm. Guid. 33 p. 142: vetuit (sc. Guido) authentum deuterum in ⋅⋅ initium habere propter inconcinnitatem eius, sed potius in ⋅c⋅ superius. Quaest. mus. 1, 19 p. 47. Ioh. Cott. mus. 12, 36: Solus autem autentus deuterus, id est tertius, istam legem transgreditur: ad sextam namque plerumque principium suum intendit (inde Anon. Pannain p. 112. Conr. Zab. tract. BD 4).
[s.XII]
Ton. Vatic. 12, 9 p. 220.
[s.XIII-XIV]
Ps.-Mur. summa 1483: Protus itaque authentus quatuor habet proprie claves iniciales: ⋅C⋅D⋅F⋅a⋅. Ps.-Mur. summa 1505: /Bd. 1, Sp. 183/ Deuterus authentus tria habet principia propria: ⋅E⋅F⋅G⋅. Ps.-Mur. summa 1515: Tritus authentus tres habet proprias claves iniciales: ⋅F⋅ ut „Paganorum multitudo“; ⋅a⋅ ut: „Solvite templum hoc“; ⋅c⋅ in linea ut „Sanctus, sanctus, sanctus“. Ps.-Mur. summa 1531: Tetrardus authentus quatuor habet claves iniciales: ⋅G⋅ ut „Angelus ad pastores“; ⋅♮⋅ ut „Misit Dominus“; ⋅c⋅ ut „Populus Syon“; ⋅d⋅ ut „Omnes sitientes“. Quat. princ. 3, 36 p. 234b: auctenti prothi principia a ⋅C⋅ gravi usque in ⋅a⋅ acutam, in qua eius „Saeculorum“ est, comprehenduntur. Auctenti deuteri principia ab ⋅E⋅ finali in ⋅c⋅ acutam fiunt. Auctenti (ed.: Aucti) triti principia ab ⋅F⋅ finali in ⋅c⋅ acutam extendunt. Auctenti tetrardi a ⋅G⋅ finali in ⋅d⋅ acutam principia ponunt, et hoc de antiphonarum et introituum principiis intelligendum est. Anon. Carthus. p. 451a.
j zum Initium der Psalmformeln with reference to the initium of a psalm tone
[s.XI]
Anon. Lips. p. 158: Sciendum est, quod psalmus autenti prothi et psalmus autenti triti et plage triti in ⋅F⋅ incipiunt. Psalmus plage prothi in ⋅C⋅, psalmus autenti deuteri et plage tetrardi in ⋅G⋅ incipiunt. Et psalmus plage deuteri in ⋅E⋅, et psalmus autenti tetrardi in ⋅⋅ incipiunt.
2 authentus primus - authentus secundus - authentus tertius - authentus quartus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.X]
Inch. Uchub. 249: autentus IIII... autentus III... autentus II... autentus I.
[s.XI]
Aribo 41 p. 30: autentum primum, primum videlicet tonum statuentes ... et secundum autentum, tercium quippe tonum composuerunt ... et tercium autentum, quintum nempe tonum, confecerant ... et quartum autentum, id est septimum tonum, composuerunt. Aribo 60 p. 32: modus saepe dictus inter ⋅D⋅d⋅ constitutus tam materialis sit plagae quarto, id est, octavo tono, quam autento primo. Ps.-Osbern. 48: cuius (sc. secundi toni) finis medietas est primi autenti... secundi autenti... tertii autenti... quarti autenti. Quaest. mus. 2, 26 p. 96: Autentus primus intra ⋅D⋅d⋅ spatiatur (inde Iac. Leod. spec. 6, 56, 2). al.
[s.XII]
Guido Aug. 674: compositionem primi autenti, id est primi modi. Guido Aug. 677: Nunc de neumate secundi autenti videamus, id est tercii modi. Ton. Vatic. 12, 6 p. 207: plagis deuteri, idest pars secundi autenti.
[s.XIII]
Hier. Mor. 20 p. 155, 28: primus authentus dicitur dorius. Hier. Mor. 20 p. 156, 1: Plaga primi authenti dicitur hypodorius. al. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. Engelb. Adm. 4, 32 - 35.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 52, 9. Summ. Guid. comm. 2, 82. al. Quat. princ. 3, 25 p. 231b: primus auctentus, id est prothus. ibid. al. Anon. Carthus. p. 447: Primus tonus, qui est primus autentus, prima finalium initiatur, prima acutarum mediatur et ultima acutarum regulariter terminatur. al. Trad. Holl. II 18 p. 42 (p. 431a). al. Trad. Holl. III 7 p. 49. Trad. Holl. VI 43, 9. Lad. Zalk. B 33.
3 authentus primae maneriae - authentus secundae maneriae - authentus tertiae maneriae - authentus quartae maneriae erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.XII]
Guido Aug. 328: autentus est prime manerie, id est ad primum modum pertinet, qui vulgariter primus tonus dicitur. ... autentus est secunde manerie, id est tercii est modi vel toni. eqs. Guido Aug. 373: ad propriam compositionem pertinet autentorum cuiuslibet generis in quinta voce incipere et ad quintam a finali transilire preter autentum secunde manerie, qui in huiusmodi sexta pro quinta utitur. al. Ton. Cist. p. 268b: Discipulus: Quid est primus tonus? /Bd. 1, Sp. 184/ M.: Regula authentum primae maneriae determinans. D.: Quae est illa? M.: Quilibet cantus regularis authentice elevatus vel compositus, terminatus in ⋅D⋅ vel in ⋅a⋅, authentus est primae maneriae. (inde Ioh. Aegid. 15, 1 eqs.) al. Anon. Cist. I 13 p. 35.
adi. authentus -a, -um ‚authentisch‘ (nach Art der authentischen Tonarten), Haupt- (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus) ‘authentic’ (following the disposition of the authentic modes), principal (term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.IX]
Mus. ench. 5, 1: cum eodem sono autentus quisque tonus et qui sub ipso est, regantur et finiantur (sim. Inch. Uchub. 116). al. Scol. ench. 2, 139: Discerno plane tonum autentum protum in autentum deuterum hac transpositione transire. Hucbald. 38a: [Unusquisque tonus autentus a suo finali usque in nonum sonum ascendit].
[s.X]
Odo Aret. II p. 90b: propriis aptare modis autentis aut plagis.
[s.XI]
Aribo 45 p. 15: De autentis tropis (ed.: protis, cf. mss.). Comm. Guid. 24 p. 134: in authento quam in plagali cantu. Comm. Guid. 48 p. 128: in authentis distinctionibus. al. Frut. ton. p. 150. Quaest. mus. 1, 11 p. 22: omnibus modis tam plagalibus quam autentis.
[s.XII]
Guido Aug. 395: In huiusmodi enim parvis antiphonis, que contratam et incertam habent progressionem, si propriam alicuius autenti compositionem repperis, scias esse autentas et non plagales. al. Ton. Vatic. 12, 3 p. 192: Primus tonus autentus, Grece prothus. Ton. Vatic. 12, 5 p. 202: Tercius tonus autentus, Grece deuterus. Ton. Vatic. 12, 7 p. 212: Quintus tonus autentus, Grece tritus. al.
[s.XIII]
Mus. man. 45, 12: supra finales vero plures litterae, per quas auctentorum cantuum levis hillaritas subvolaret. al. Hier. Mor. 21 p. 159, 18: Qui toni dicuntur mixti eo, quod tam pares quam impares ex authenta intensione remissioneque plagali miscentur. al. Anon. Ratisb. 7, 2. al. Ps.-Mur. summa 1593: cantus authentus rariter potest ascendere per diapason. Ps.-Mur. summa 1703: ascensus in clavibus authentis. al. Engelb. Adm. 4, 32: De terminis ascensionis et descensionis cantus in primo tono authento et suo plagali. Engelb. Adm. 4, 33: De terminis ... in secundo tono authento et suo plagali. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 6, 8. Iac. Leod. spec. 6, 38, 1: species diapason constitutivae modorum authentorum. al. Hugo Spechtsh. 546: Incipias versus authentos per diapente. al. Summ. Guid. comm. 1, 23. al. Quat. princ. 3, 29 p. 232b: in cantibus auctentis a finali voce usque ad octavas voces, et ad nonam et ad decimam, licita est elevatio. al. Anon. Michaelb. I p. 44: Voci authento datur moderaminis ordo. al. Heinr. Eger 5 p. 63. al. Trad. Holl. I p. 178. al. Anon. Carthus. p. 435a.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 384, 18. Gob. Pers. p. 186b: Et quia Graeci dicunt authentum, quod sonat Latine autoritas, inde sonus authentus dicitur magistralis. al. Anon. Claudifor. 1, 4, 2. al. Anon. Philad. 86. al. Trad. Holl. II 99 p. 91 (p. 446b). al. Man. Guid. p. 150 (p. 466). al. Trad. Holl. III 6 p. 46. Trad. Holl. III 7 p. 47: in ipso differunt autenti (glossa: toni) et plagales (glossa: toni). al. Trad. Holl. VI 37, 2. al. Lad. Zalk. B 2: omnis cantus tonorum autentorum. al. Guill. Pod. 4, 9. al. Szydlov. 10 p. 43. al. Anon. Tegerns. III p. 99: Quatuor sunt species tonorum seu cantuum. Prima species dicitur cantus autentus. al.
adv.