Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
authentice bis aynoeane (Bd. 1, Sp. 171 bis 185)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis authentice ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus)‘in an authentic manner', following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XI]
Ps.-Guido arithm. p. 59a: qui modus (sc. vocum) et authentice et plagaliter potest dinosci (ms.; ed.: dinoscitur).
[s.XII]
Guido Aug. 492: versus autem et seculorum vel tantum autentice vel tantum plagaliter canantur (sim. Anon. Cist. I 28 p. 37). Ton. Cist. p. 268b: cantus regularis authentice elevatus vel compositus. al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 3: cantus, cum nec plagaliter deponantur, nec autentice subleventur.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 36, 5.
[s.XV]
Trad. Holl. VI 38, 8: si versus suus incipit autentice, autentico (sc. tropo) deputetur.
 
Artikelverweis 
authentus -i m. (et -us m.) authentische Kirchentonart, Haupttonart (Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus)authentic mode, principle mode (term for the first, third, fifth, and seventh modes with ambitus lying above the final)
A generellgeneral
1 ohne nähere Bestimmungwithout further qualification
[s.IX]
Aurelian. 8 p. 136: principales IIII existunt (sc. toni) appellanturque Grece autenti. [s.X] Odo Aret. /Bd. 1, Sp. 172/ II p. 101b: quasdam in autentis ac plagis symphonias reperimus. al.
[s.XI]
Guido micr. 8, 28. Guido reg. append. 23. al. Aribo 59 p. 17: De similitudine virilis femineique chori ad autentos et plagas. al. Comm. Guid. 14 p. 125: distinctiones cantuum esse per quas et distinguantur cantus vel a cantibus eiusdem modi, ut authenti a plagalibus. al. Lib. spec. 37 p. 50. Anon. Lips. p. 158: Autenti sunt primus, tertius, quintus et septimus. al. Vers. Ars est intr. 13-14. Vers. Ars humanas p. 113b. al. Frut. brev. 7 p. 52. al. Frut. ton. p. 148: Graduales hypophrygii cum authento suo. al. Ps.-Osbern. 19: quattuor sunt naturales tropi: protus, deuterus, tritus, tetrardus, qui neque autenti neque plagales, sed tantummodo naturales, ante divisionem eorum in duos, vocabantur. al. Quaest. mus. 1, 19 p. 43. al.
[s.XII]
Guido Aug. 352: orta est confusio, ut quos alii autentos, alii iudicent plagales ... Sed sciendum est de omni cantu impossibile esse, ut sit autentus et plagalis. Guido Aug. 433: cantuum enim cuiuslibet manerie quidam sunt autenti, quidam sunt plagales. Sunt ergo octo toni, quorum impares autenti, pares vero plagales sunt. al. Ton. Cist. p. 266a: Continet autem unaquaeque maneria unum authentum et plagalem eius. al. Anon. Cist. I 24 p. 36. al. Anon. La Fage I 9, 14. al. Anon. Pannain p. 111: Tanta est dignitas autentorum. al. Ton. Vatic. 12, 1 p. 190.
[s.XIII]
Mus. man. 44, 3: In qualibet namque maneria primus auctentus dicitur, secundus vero plaga sive plagalis. Mus. man. 46, 18: cantus quoad similitudinem tam plagales sunt quam auctenti, veluti quaedam monstra, sexus utriusque naturam gerentia, sed quoad veritatem nec auctenti sunt nec plagales, quia nec auctenticam depositionem nec plagalem sequuntur elevationem. al. Lambertus p. 261a. Hier. Mor. 20 p. 156, 13. al. Anon. Hailspr. 4 p. 69. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. Ps.-Mur. summa 1369: est impar dominus authentus. al. Engelb. Adm. 4, 17. al. Walt. Odingt. 5, 9, 22: Quod autem neuma vocamus Graeci, vocant in authentis NOANNOEANE, in plagalibus NOEANE. al.
[s.XIV]
Tab. Basil.: Dux autentus. Iac. Leod. comp. 2, 5, 33. al. Iac. Leod. spec. 6, 58, 3 (cf. Aribo 60 p. 17). al. Hugo Spechtsh. 426: septimus extremus authentus erit vocitatus. al. Summ. Guid. comm. 4, 10: unusquisque autentus sit divisus in tonum principalem et eius collateralem. al. Quat. princ. 3, 30 p. 232b. al. Heinr. Eger 5 p. 47. al. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436a. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 10 p. 258, 15. Iac. Theat. 11. al. Gob. Pers. p. 187a. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 5. Anon. Philad. 72. Trad. Holl. II 11 p. 41 (p. 430b). al. Trad. Holl. III 6 p. 46: autentus sit tonus impar. al. Trad. Holl. VI 20, 8. al. Adam Fuld. 2, 13. al. Lad. Zalk. B 5. al. Guill. Pod. 4, 16: Autenti enim et plagales relative dicuntur: ubi enim nullus est plagalis, nullus autenticus dicitur. al. Mich. Keinsp. 8, 39.
2 zur Bedeutung des Worteswith reference to the meaning of the word
[s.IX]
Aurelian. 8 p. 136: Ergo autentos Grece, Latine auctoritas, ideoque autentum auctoritate plenum dicimus, sive secundum nonnullos, autentos exemplar. Scol. ench. 1, 310: Sane autentum dicimus auctoralem, plagin subiugalem seu lateralem. Hucbald. 49: principalem (sc. tropum), qui autentus, et lateralem, qui plagis appellatur.
[s.X-XI]
Ton. Lugd. pr. 76: Ex his itaque (sc. tropis) quatuor dicuntur autenti, id est magistri vel principales. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32): [ Authentos enim Graeci magistros dicunt, quasi auctoratos, id est auctoritate praeditos, quorum videlicet praecellit auctoritas] (sim. Frut. brev. 7 p. 52. cf. Berno mon. 8, 5) . Guido micr. 12, 8: autentus, id est auctoralis et princeps. Guido ep. p. 48b: Et quod illi dicunt authentum, /Bd. 1, Sp. 173/ nos maiorem et altum vel acutum nominamus. Aribo 39 p. 29: autentos vocantes auctorales et digniores. Lib. spec. 19 p. 48: auctorales Graeci authentos nominant. Anon. Lips. p. 157. Ps.-Guido epil. p. 39a. Ps.-Osbern. 23. al. Quaest. mus. 2, 26 p. 94: ut dux autentus, comes ut sit plaga vocatus (inde Iac. Leod. spec. 6, 56, 2). Ioh. Cott. mus. 10, 36: Autentus vero auctoralis Graece sonat, auctoritatem namque ipsi αὐθεντιαν vocant (inde Hier. Mor. 20 p. 156, 19. Conr. Zab. tract. AS 3). al.
[s.XII]
Guido Aug. 163. Ton. Gratianop. p. 12. Anon. Cist. I 17 p. 35. Anon. Pannain p. 108.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 492b: quatuor sunt autenti, id est auctorisabiles et principales. Ioh. Aegid. 12, 22. Amerus 20, 6: autenti dicuntur ab autentin Grece, quod est auctorizabile. al. Hier. Mor. 20 p. 156, 23. Ps.-Mur. summa 1325: Authentus dicitur quasi alte extentus, quia superiores claves magis ascendit, vel dicitur authentus quasi authenticus, quia dignior est plagali et quasi dominus est illius. Engelb. Adm. 4, 8.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 5, 5. Iac. Leod. spec. 6, 33, 18: quidam sunt authenti, magistri vel domini. al. Hugo Spechtsh. 437: Authentos dominos dicas servosque plagales. Summ. Guid. comm. 1, 19. Quat. princ. 3, 19 p. 229b. Heinr. Eger 5 p. 51. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436a: Unde adhuc autenti domini appellantur, plagales vero servi. ibid. al.
[s.XV]
Iac. Theat. 11. Gob. Pers. p. 186b. Anon. Claudifor. 4, 1, 7: Dicitur autem authentus ab authentum Graece, quod est fides, vel autoritas Latine. Trad. Holl. II 6 p. 40 (p. 430b). al. Trad. Holl. III 6 p. 46: autentus seu primarius. al. Trad. Holl. VI 9, 4. Conr. Zab. tract. AZ 13. al. Lad. Zalk. B 11: vel dicuntur autenti ex eo, quia ab autenticis magistris musicae fuerint inventi vel a quadam similitudine, quia sicut aliquis autenticus in statu suo est elevatus super alios, sic et isti toni ultra omnes alios extolluntur. al. Guill. Pod. 5, 28. Mich. Keinsp. 8, 9: authenti sive capitanei. Szydlov. 12 p. 46: Notandum primo, quod de numero tonorum imparium, qui sunt quatuor, scilicet primus, tercius, quintus et septimus, quilibet eorum secundum Latinos potest vocari hoc nomine: autentus, principalis, magister, dominus, pater, maior frater (ed.: maior, frater).
3 zu den Differenzenwith reference to the differences
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: solis autentis licet intendere fines principiave distinctionum ad quintam.
[s.XI]
Guido micr. 13, 13: In autentis vero, praeter deuterum, eadem principia et fines distinctionum minime licet ad sextas intendere. Mod. Omnes authenti p. 58: Omnes autenti Vo loco a se principia seu fines distinctionum mittunt. Deuterus vero VIo loco. Lib. spec. 38 p. 51: Autenti praeter deuterum distinctiones supra se ad quintas voces faciunt, deuterus autem ad sextas intendit (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 24). Anon. Lips. p. 158. Anon. Wolf p. 217: Omnis autem autentus sub finali ad unam vel duas chordas suas deponit differentias. al.
[s.XII]
Guido Aug. 638: differentie vocantur, quia per principia earum differunt inter se autenti et plagales et per finem manerie. al. Ton. Gratianop. p. 48.
[s.XIV]
Summ. Guid. comm. 4, 18. Summ. Guid. comm. 4, 21: Omnis tenor est ad domicilium rediens vel non; si non, autenti est; si sic, plagalis est. al. Quat. princ. 3, 35 p. 234b. al. Heinr. Eger 5 p. 61.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 192b. Trad. Holl. VI 26, 4. al. Szydlov. 10 p. 42: regula generalis de tenoribus, tam tenorum autentorum, quam plagalium est hec: Omnis, saltem capitalis toni, aut in fine tangit finalem sui toni aut non. Si non, tunc erit tenor autenti. Szydlov. 10 p. 43: Omnis tenor vel incipitur ultra quartam vel in quarta vel infra quartam. Si supra quartam, tunc est tenor autentorum. al.
4 zur Strukturwith reference to structure /Bd. 1, Sp. 174/
[s.XI]
Berno prol. p. 70a: Omnis itaque tonus subiugalis eandem habet diapente et diatessaron, quam authenticus eius: differunt autem in hoc, quod authentus diatessaron habet supra diapente, subiugalis vero infra. Aribo 35 p. 14: principales autentorum partes, diapente videlicet ac diatesseron, medietatis vinculo copulant. Aribo 69 p. 21: tetrachordum finalium et excellentium claves sunt autentorum. al. Comm. Guid. 22 p. 126: cum eisdem speciebus diatessaron et diapente constat quilibet plagalis quibus et authentus, tamen per distinctionem hoc modo discernitur alter ab altero, quod omnis plagalis eandem speciem diatessaron habet sub finali, quam autentus habet post diapente super finalem. al. Ps.-Guido arithm. p. 60: diapente / authentus supra, lateralis habet suus infra. Frut. brev. 7 p. 55. Ps.-Osbern. 69: principium autentorum medietas plagalium, medietas autentorum finis plagalium. al. Quaest. mus. 1, 16 p. 36.
[s.XII]
Guido Aug. 315: Cum ergo tam iniciales quam mediatrices finales sint cantuum, iniciales tantum autentorum, mediatrices vero plagalium finales sint (sim. Anon. La Fage I 9, 27. Iac. Leod. spec. 6, 38, 9).
[s.XIII]
Amerus 23, 16. Engelb. Adm. 4, 8: authenti cantantur in IIII speciebus diapason ascendentibus a vocibus finalibus per superiores ad excellentes. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 52, 10. al. Quat. princ. 3, 28 p. 232a.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 1: De autentis et plagalibus ex quibus speciebus constent. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 2. al. Lad. Zalk. B 11.
5 zum Ambituswith reference to ambitus
[s.XI]
Berno prol. p. 71b (H 32 p. 35): [Antiquitus enim authenti cum plagis etsi non equaliter intendebantur, indifferenter tamen omnes in quartam vel quintam chordam remittebantur, quod adhuc multorum cantuum indifferentes inter authentos et subiugales descensus testantur]. al. Guido micr. 12, 8: acutus quisque modus diceretur autentus. Guido micr. 13, 17: autenti vix a suo fine plus una voce descendunt. ... Ascendunt autem ad octavam et nonam vel etiam decimam (inde Ps.-Osbern. 15). al. Guido reg. 130: Alti cantus sunt authenti, graves plagas nominant. Guido reg. 154: At autenti ad octavas competenter saliunt, / a finali uno tono neque cadunt amplius. al. Guido ep. p. 50a: in authentis ad octavas cantus a sua finali voce ascendit; descendit autem nonnisi uno tono sub finali, excepto trito, qui a suo fine non deponitur, quia non habet sub se tonum, sed semitonium. Mod. Omnes authenti p. 58: Autenti siquidem diapason super se continent, tonum sub se. ibid.: Sed hic addendum, quod autenti non tantum unum diapason intendendo recipiunt, quae VIII vocibus constat, sed eciam usque ad VIIII Xve progrediunt. al. Aribo 57 p. 17. al. Comm. Guid. 93 p. 139: Authentum dicit (sc. Guido) acutum, quia super finalem ad superiora magis intenditur. al. Lib. spec. 35 p. 50: Plagae vero ad quintas intenduntur et remittuntur; sed intensioni et sexta et septima auctoritate tribuitur, sicut in autentis nona et decima. Anon. Lips. p. 157. Vers. Ars humanas p. 114a. al. Ps.-Guido epil. p. 39a. Frut. brev. 8 p. 58: Omnis authentus a finali suo regulariter ascendit in octavum sonum quod est diapason, licenter in nonum, raro autem, sed tamen aliquando in decimum, praeter septimum, qui non invenit decimum locum; descendit autem quisque in secundum vel tertium, nunquam vero proprie in quartum. ... Invenitur tamen in antiquis cantibus descensus alicuius authenti in sonum quartum, sed hoc non est in usum vel rationem trahendum (cf. Berno prol. p. 72a). Frut. brev. 8 p. 62: Si quis autem cantus hos limites supervadit, hoc est in authento ultra decimam, in plagi ultra septimam ascenderit, infra tertiam vero in authento... descenderit, irregularis erit. Frut. brev. 8 p. 63: cantus authenti alicuius invenitur /Bd. 1, Sp. 175/ aliquando in quintam chordam descendere, iam non sit mirandum. al. Ps.-Osbern. 25: Autenti in elevatione .. post finalem usque ad decimam vocem quandoque libere sunt elevati. Ps.-Osbern. 29: Autenti ergo cum plagalibus quandoque deponuntur, sed in elevatione ab eis dividuntur. al. Anon. Wolf p. 222. al. Quaest. mus. 1, 8 p. 17. al. Ioh. Cott. mus. 12, 16: cantum, qui a finali ascendens quintam ter vel quater repercutit autento deputat (sc. Odo) (inde Anon. Pannain p. 111. Ps.-Mur. summa 1696. Ps.-Mur. summa 1735. Iac. Leod. spec. 6, 48, 10. Gob. Pers. p. 191a. Conr. Zab. tract. AZ 12) . Ioh. Cott. mus. 12, 32: Neque enim omnis cantus autentorum ad octavas ... pertingit (inde Conr. Zab. tract. BC 3). al.
[s.XII]
Guido Aug. 281 descr. (sim. Anon. La Fage I 10, 22). Guido Aug. 405: qui plusquam una voce descendit, autentus non est. Guido Aug. 495: De omni nanque autento certum est, quod necesse est eum ascendere ad quintam (inde Ton. Cist. p. 267b. Mus. man. 51, 32). Guido Aug. 520: progressio propria autentorum est elevari ultra sextam. al. Ton. Cist. p. 266b: D.: De illis cantibus quaero, qui non ascendunt ultra sextam, nec descendunt subter primam sub finali, utrum authenti sint an plagales? M.: Quidam eorum sunt authenti, quidam plagales (inde Ioh. Aegid. 12, 30). al. Anon. Cist. I 21 p. 36. al. Anon. Cist. II c. 1151A. Anon. La Fage I 9, 16. al. Anon. Pannain p. 114. al. Compil. Paris. II p. 76: tonum tantum octo cordarum esse inter omnes constat. Assumunt autem authenti per licentiam in ascensione unam, in descensione unam, saepe etiam duas. al.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 488b. al. Mus. man. 51, 34: Si vero sic contractus fuerit cantus, ut nec usque ad tertiam ascendat, quantumcumque descendat, informis erit et inordinatus, plagali tamen vicinior est quam auctento. al. Ioh. Aegid. 12, 24. al. Amerus 20, 12. al. Lambertus p. 261b. Hier. Mor. 20 p. 156, 30. Anon. Ratisb. 7, 2. al. Petr. Cruc. 1, 23. Ps.-Mur. summa 1604: Authenti vero descendunt usque ad diatessaron, quod est plagalium. al. Engelb. Adm. 4, 31: Omnis quoque authentus potest descendere ad quartam et ad quintam. al. Walt. Odingt. 5, 8, 12. Walt. Odingt. 5, 10, 35.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 5, 6. Iac. Leod. spec. 6, 78, 10: cum non essent nisi quattuor toni, authentus duorum gerebat proprietates; sibi enim competebat et acutus ascensus et gravis descensus. al. Hugo Spechtsh. 454. al. Summ. Guid. comm. 4, 74: autenti non possunt tangere decimam supra suum ambitum, nisi infra suo ambitu sint contenti. al. Quat. princ. 3, 29 p. 232b. Heinr. Eger 5 p. 56: quando scilicet autentus attingit decimam et plagalis septimam, quod utrique vitium est, sed excusatur, si vox cum materia merito exaltanda fuerit. al. Trad. Holl. I p. 177. al. Anon. Carthus. p. 438a. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 15. al. Gob. Pers. p. 191a. al. Anon. Claudifor. 4, 6, 5: omnis authentus secundum regulas solum descendit ad proximam sub finali. Anon. Philad. 75. al. Trad. Holl. II 12 p. 41 (p. 430b). Man. Guid. p. 151 (p. 467). Trad. Holl. III 7 p. 48. al. Trad. Holl. VI 26, 1 (sim. Trad. Holl. VI 32, 4). al. Conr. Zab. tract. AↃ 3. al. Adam Fuld. 2, 15. Lad. Zalk. B 5. al. Guill. Pod. 4, 9. al. Mich. Keinsp. 8, 41. Reg. comp. p. 193. Szydlov. 14 p. 69. Ioh. Velle metr. 6. al. Anon. Tegerns. III p. 101: quilibet autentus purus regulariter potest ascendere supra suam finalem inclusive per diapason.
6 zur Finaliswith reference to the final
[s.XI]
Aribo 58 p. 17: eosdem tamen finales sortiuntur autenti et plagales. Quaest. mus. 2, 27 p. 98.
[s.XII]
Guido Aug. 166: Nulla ergo finalis est autentorum, que non sit finalis plagalium. Quomodo ergo terminari possunt plagales, qui tribus vocibus descendunt, in finalibus autentorum, qui una sola voce descendunt? Guido Aug. 281 /Bd. 1, Sp. 176/ descr. (sim. Anon. La Fage I 10, 22). al. Anon. Cist. I 85 p. 32. al. Anon. La Fage I 7, 23. al.
[s.XIII]
Mus. man. 48, 5. Amerus 22, 5. Lambertus p. 261a: omnes modi tam authenti quam plagales quatuor finales habent, scilicet ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ graves. Ps.-Mur. summa 1833. Engelb. Adm. 4, 29. Walt. Odingt. 5, 8, 10. Iac. Leod. spec. 6, 35, 20. al. Summ. Guid. comm. 2, 54: Cum ergo autentus et plagalis in domicilio conveniant (sim. Gob. Pers. p. 190a). al. Trad. Holl. I p. 178. Anon. Carthus. p. 440a: quilibet autentus cum suo plagali illum teneret gradum finalem, quem tonus antiquus indivisus habebat. al.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 189a. al. Conr. Zab. tract. AV 1. al.
7 zum Initiumwith reference to the initium
[s.XI-XII]
Ps.-Osbern. 106: Autenti, sicut Guido testatur, raro sub finali sumunt principia, sed si forte fit, irreprehensibiles manent. Anon. Wolf p. 198: Inceptio autentorum et eorum discipulorum sic dinoscitur. Omnis autenticus regulariter potest incipi in sua finali, vel per magistratum finalis usque ad suum diapente, sed inferius regulariter tantum protenditur ad unum tonum. Quaest. mus. 1, 19 p. 47. Ioh. Cott. mus. 12, 34: Autentis omnibus licet suum cuique principium a finali ad quintam intendere, et ad eam, quae sub finali proxima est, remittere.
[s.XII]
Guido Aug. 570: Nullus enim autentus sub sua finali potest incipere nisi in proxima littera, in ipsa vero finali et supra finalem in quacunque littera. al. Compil. Paris. II p. 76: Inceptiones autem cantuum in authentis fieri licet vel in ipso finali, vel in superioribus proximis quatuor, vel in inferioribus uno.
[s.XIII]
Mus. man. 49, 4: Generale est omnibus auctentis in finalibus suis frequentius inchoare. Mus. man. 49, 22. al.
[s.XIV]
Summ. Guid. comm. 4, 56: autenti sub suis domiciliis sive finalibus nulla habent principia excepto solo primo, qui in ⋅C⋅ gravi habet principium. Item autenti conveniunt in eo, quod omnes habent principia in quinta supra a suo finali excepto solo tertio, qui pro quinta in sexta supra habet principium (sim. Gob. Pers. p. 193b). Quat. princ. 3, 36 p. 234b: In responsoriis vero inveniuntur sub finalibus caeteri auctenti incipere. al. Heinr. Eger 5 p. 50. Anon. Carthus. p. 451a.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 194a. al. Trad. Holl. VI 26, 4. al.
8 zur Charakterisierungwith reference to defining characteristics
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 19, 12: cum in cantibus autentorum pulchrum sit eos a finali crebro per diapente deponi et elevari, in tertio id inconcinnius est, sed in quinto decentissimum (inde Gob. Pers. p. 188b). Guido Aug. 370: Differentes enim habent compositiones autenti et plagales. Proprium est autentorum non morose gravari circa finem, sed quasi quadam alacritate elevari et frequentare suum diapente. ... Iterum ad propriam compositionem pertinet autentorum cuiuslibet generis in quinta voce incipere et ad quintam a finali transilire preter autentum secunde manerie, qui in huiusmodi sexta pro quinta utitur. Guido Aug. 395: In huiusmodi enim parvis antiphonis, que contratam et incertam habent progressionem, si propriam alicuius autenti compositionem repperis, scias esse autentas et non plagales. Guido Aug. 402: Si enim cantus inceperit vel pausaverit in quinta voce vel eam frequentaverit vel propriam eo modo, quo diximus, alicuius autenti compositionem habuerit cogente ipsa compositionis levitate, autentus est. Guido Aug. 567: Autentum autem non diu permittas morari circa finalem, sed sepe eleva saltu vel hilari motu ad quintam (sim. Anon. La Fage I 10, 16). al. Ton. Cist. p. 267a: Quilibet enim cantus huius diminutae et contractae progressionis, si in quinta inceperit, aut eam frequentans in ea pausaverit, vel incipiens in finali ad eam saltum fecerit, authentus est (inde Ioh. Aegid. 12, 31). al. Anon. Cist. I 30 p. 37: elevationem siquidem et hilaritatem usurpantibus /Bd. 1, Sp. 177/ autentis. al. Anon. Pannain p. 114: In cantibus autentorum id providendum est, ut maxime in acutis versentur. Postquam vero in quinta vel in sexta bis vel ter pausaverint, ad finalem aliquotiens quasi visitationis causa recurrant, rursusque ad superiores sine mora se transferrant (sim. Trad. Holl. VI 40, 5-6). al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 39. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 6, 10: Omnes enim authenti regulariter a fine scandendo fugiunt et raro finem percutiunt, praeterquam in neumis seu clausulis seu particulis. Iac. Leod. spec. 6, 51, 6. Heinr. Eger 5 p. 58: In autentis autem ornat, si in acutis magis versentur etsi, cum in quinta autem (ms.; ed.: ab enim) finali quandoque pausaverint, finalem postea revisant et rursus festinanter ascendant saepius per diapente cadentes et resurgentes (sim. Gob. Pers. p. 188b). ibid.: Ornat etiam, si autentus ad finem paulatim et reverenter de supra ducatur. Heinr. Eger 5 p. 65: Diapente etiam, si circa principium apparuit et finem, signum est autenti... Item, si cantus in principio a finali diapente repente petiverit, signum est autenti. Anon. Carthus. p. 443b. al.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 188b: In authentis pulchrum est per diapente elevari et deponi. al. Trad. Holl. VI 40, 11. al. Ioh. Velle metr. 76. al.
9 zur Abschnittsbildungwith reference to an intermediate cadence
[s.XIII]
Mus. man. 50, 17: Licentialiter autem potest quilibet auctentus in quacumque littera voluerit a finali usque ad quintam litteram repausare. al.
B speziellspecific
1 authentus protus - authentus deuterus - authentus tritus - authentus tetrardus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonartfirst, second, third, fourth authentic form of the modes
a ohne nähere Bestimmungwithout further qualification
[s.VIII]
Ton. Cent. p. 26: Autentus protus. AN. „Misereris omnium Domine“ eqs. Ton. Cent. p. 27: Autentus deuterus. A. „Karitas Dei“ eqs. Ton. Cent. p. 28: Autentus tritus. AN. „Ecce Deus adiuvat me“ eqs.
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 146: „Confessio et pulchritudo“ et cuncta, quae in tono autentu deuteri conscribuntur (sim. Aurelian. 2, 14: in tono autenti deuteri) . Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 151: „Circumdederunt me“ et cetera, quae in autentu trito inveniuntur (sim. Aurelian. 2, 15). Gloss. Boeth. mus. 1, 10, 153: „Puer natus est“ et omnia, quae autentui tetrardo ascribuntur (sim. Aurelian. 2, 16: quae autenti tetrardi adscribuntur norme). Mod. Autenticus p. 51, 2: Plagi vero autenti proti et reliquorum expositione non indigent, quippe qui inferiores et subsequentes sunt: autentus protus, plagis proti, autentus deuterus, plagis deuteri, autentus tritus, plagis triti, autentus tetrardus, plagis tetrardi. Aurelian. 2, 17. Aurelian. 10, tit.: De authentu proto. Aurelian. 12, tit.: De autentu deutero. Aurelian. 12, 10: Quidam autem canunt eos (sc. cantus?) de tono autenti triti (sim. Aurelian. 12, 10 p. 143: canunt ea (sc. invitatoria) de autento trito) . Aurelian. 14, tit.: De autentu trito. Aurelian. 16, tit.: De autentu tetrardo (ed.: tetrardi). Normulae autenti tetrardi in introitibus sunt duae (sim. Aurelian. 16, 1 p. 152: De autento tetrardo) . Aurelian. 19, 6: De autentu proto. ibid.: autenti proti cudere melodiam. Aurelian. 19, 43: De autento deutero (ed.: deuteri). Contigua est sonoritas autenti deuteri. Aurelian. 19, 59: De autentu trito. Aurelian. 19, 67: De autentu tetrardo. Mus. ench. 8, 18: vis primi soni primi toni virtutem creet, qui protus autentus dicitur (sim. Inch. Uchub. 216). Mus. ench. 9, 19: Modi vel tropi sunt species modulationum, de quibus supra dictum est, ut protos autentus vel plagis, deuteros autentus vel plagis. Hucbald. 14: exempla in hac autenti tetrarchi habes antiphona. ibid.: /Bd. 1, Sp. 178/ autentus tetrardus. Hucbald. 30: ex melodia autenti proti. Hucbald. 36: in autento triti vel plagis eius. al. Alia mus. 61 p. 135: propter mensuram autenti deuteri, id est phrygii. al.
[s.X]
Odo Aret. I p. 249b: Prima differentia, tonus dorius et authentus protus... Tertia igitur differentia tonus aeolius semitonius et authentus deuterus... Quinta igitur differentia sumitur tonus parmenus et authentus tritus... Septima enim differentia tonus adonta et authentus tetrardus. Odo Aret. II p. 90b: Secundus modus incipit autentus deuteri. Odo Aret. II p. 93b: Explicit deuterus authenti. Odo Aret. II p. 97a: Incipit authentus tritus. Odo Aret. II p. 101b: Tetrardus authentus incipit. Odo Aret. II p. 107a: coniungitur autento deutero. al.
[s.XI]
Guido micr. 12, 13: Abusio autem tradidit Latinis dicere pro autento proto et plagis proti primus et secundus, pro autento deutero et plagis deuteri tertius et quartus, pro autento trito et plagis triti quintus et sextus, pro autento tetrardo et plagis tetrardi septimus et octavus (sim. Guido ep. p. 48b). al. Guido reg. 133: Protus est autentus primus, ... / deuterus autentus extat, tertium quem dicimus; / ... / quintus est autentus tritus, .../ hinc autentus est tetrardus, quem vocamus septimum. Aribo 34 p. 4. al. Comm. Guid. 91 p. 107. al. Anon. Lips. p. 159. Compil. Casin. 1, 24 descr.: Primus tonus dorius et autentus protus. ... Tertius tonus eolius semitonius et autentus depterus. ... Quintus tonus parmenus et autentus tritus. ... Septimus tonus adonta et autentus tetrardus. Vers. Hac ex lege p. 63. Quaest. mus. 1, 19 p. 44: Autentus deuterus in modulum transit discipuli sui ut antiphona „Iste cognovit“. al. Ioh. Cott. mus. 10, 35. Ioh. Cott. mus. 19, 20: diatessaron multo dulciorem melodiam facit, et maxime in autento deutero, si interdum ter vel quater vel eo amplius varie repercutiatur. al. Theog. Mett. 44, interp. 6: autento proto conferuntur propter autenticam inceptionem.
[s.XII]
Udalsc. 28. Guido Aug. 259. Anon. La Fage I 7, 6: Sub prima ergo maneria continentur prothus autentus et plagalis eius. al. Anon. Pannain p. 108: Autentus protus Latine primus tonus dicitur. al. Anon. Pannain p. 111: autentus tritus, qui simpliciter quintus tonus dicitur.
[s.XIII]
Interv. Sit -O 19. al. Ps.-Mur. summa 1320. al. Engelb. Adm. 4, 29: plagalis autenthi proti, i. e. toni primi, scilicet secundus tonus. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 5, 9. Iac. Leod. spec. 6, 35, 19. Iac. Leod. spec. 6, 113, 3: Boethius enim quantum ad primum tractatum Graecis utitur nominibus: gravissimum modum vocat hypodorium; secundum a gravissimo, hypophrygium; ... In secundo autem tractatu, licet tacta nomina in aliquibus repetantur figuralibus tonorum descriptionibus, cum aliis vocantur nominibus sic: authentus protus ; plagalis vel plaga proti; ... In tertio autem tractatu vocantur tonus primus, tonus secundus eqs. al. Heinr. Eger 5 p. 51. Trad. Holl. I p. 177. Anon. Carthus. p. 436b.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 3: De cantu autenti proti. Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 380, 2: Cuius modi? Autenti tetrardi prosaici. al. Iac. Theat. 14. Gob. Pers. p. 186b. Anon. Claudifor. 4, 1, 4. Ps.-Guido corr. p. 53b. al. Trad. Holl. II 97 p. 60 (p. 437a): de primo tono, qui autentos prothos dicitur. al. Trad. Holl. III 6 p. 46. Conr. Zab. tract. AS 1. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 21: in suo „Patrem“ autenti triti irregularis. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 31: Barbingant in suo „Et in terra“ autenti prothi mixti. al. Guil. mon. 9 p. 54: Quatuor magistri secundum Graecos sic appellati sunt: <Prothus> (ms.: Tropus) autentus, <deuterus> (ms.: denturus) autentus, tritus autentus et <tetrardus> (ms.: depiratus) autentus. Lad. Zalk. B 16: inter ceteros tonos prothus autentus, id est primus tonus, tenet principatum. al. /Bd. 1, Sp. 179/
b zur Bedeutung des Worteswith reference to the meaning of the word
[s.IX]
Ton. Mett. p. 62: Autenticus vel autentus protus Grece, quod veraciter Latine auctoralis, id est magisterialis primus vel auctoritas, id est magister primus. ... autentus vel autenticus deuterus, id est magisterialis secundus ... autenticus vel autentus tritus, id est auctoralis tertius ... autenticus vel autentus tetrardus, id est auctoralis vel magister quartus. Comm. br. 26: Primus itaque tonus principalis apud cantores autentus protus, id est auctoralis primus vocatur. ... Secundus tonus principalis autentus deuteros, id est auctoralis secundus nominatur. ... Tertius principalis autentus tritus, id est auctoralis tertius. ... Quartus principalis autentus tetrardus . Alia mus. 181 p. 85: Tonus primus NONANOEANE, qui Graece dicitur autentos protos, id est auctoritas prima. Alia mus. 183 p. 88: Tonus tertius AYNOEANE, qui Graece dicitur autentos deuteros, id est auctoritas secunda. Alia mus. 187 p. 93: Tonus septimus NOEANE, qui Graece dicitur autentos tetrardos, id est auctoritas quarta.
[s.X-XI]
Ton. Lugd. 1, 1 (BrPr): Primus igitur lydius, qui Grece inscribitur autentus protus, id est magister vel princeps primus. Ton. Lugd. 3, 1 (BrPr): Tertius tropus phrigius, qui inscribitur autentus deuterus, id est magister vel princeps secundus. Ton. Lugd. 5, 1 (BrPr): Quintus tropus dorius, qui praetitulatur autentus tritus, id est magister vel princeps tertius. Ton. Lugd. 7, 1 (MüMn): Septimus tropus mixolydius vel hypodorius, qui praenotatur autentus tetrardus, id est magister quartus. Ps.-Odo dial. p. 258b: authentus protus, id est auctor vel princeps primus ... authentus deuterus, id est auctor vel princeps secundus ... authentus tritus, id est auctor et princeps tertius ... authentus tetrardus, id est auctor vel princeps quartus (inde Ton. Gratianop. p. 12). Ps.-Odo dial. p. 259a: Consuetudo autem tradidit, dicere pro authento proto et plaga proti modum primum et secundum et pro authento deutero et plaga deuteri modum tertium et quartum et pro authento trito et plaga eius modum quintum et sextum et pro authento tetrardo et plaga eius modum septimum et octavum. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32): [ authentus protus, id est primus magister, authentus deuterus, id est secundus magister, authentus tritus, id est tertius magister, authentus tetrardus, id est quartus magister] (sim. Frut. brev. 7 p. 52. cf. Berno mon. 8, 4) . al. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus, id est auctoritate primus, qui et dorius. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus, id est auctoritate secundus, qui et phrigius. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus, id est auctoritate tercius, qui et lydius. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus, id est auctoritate quartus, qui et mixolydius vel hyperdorius. Lib. spec. 28 p. 49: Autentus protus Graece, Latine auctor primus dicitur eqs. Ps.-Osbern. 33 - 36.
[s.XII]
Anon. La Fage I 7, 7. Ton. Vatic. 12, 9 p. 219.
[s.XIII]
Petr. Cruc. 1, 4. al. Engelb. Adm. 4, 8. Walt. Odingt. 5, 8, 7: authentum protum, id est principem primum; authentum deuterum, id est principem secundum; authentum tritum, id est principem tertium; authentum tetrardum, id est principem quartum.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 5. al. Iac. Theat. 12. Gob. Pers. p. 186b. al. Guil. mon. 9 p. 54: Est enim dicere <prothus> (ms.: tropus) autentus sicut primus tonus magister, <deuterus> (ms.: denturus) vero autentus secundus tonus magister, tritus autentus tertius tonus magister, et <tetrardus> (ms.: depiratus) autentus quartus tonus magister.
c zu den Differenzenwith reference to the differences
[s.IX]
Aurelian. 18, 5: Sane autentus protus XVII in sese continet varietates, videlicet: introituum III, offertoriorum I, communionum II, responsoriorum VI, antiphonarum /Bd. 1, Sp. 180/ V. Aurelian. 18, 9: Autentus deuterus XII in se continet definitiones. Nam introituum recipit II, offertoriorum I, communionum I, invitatoriorum II, responsoriorum II, antiphonarum IIII. Aurelian. 18, 13: Autentus tritus novenarium arridet numerum (sc. varietatum), sed enim in introitibus ipsius due continentur varietates (add. ed.: I), in offertoriis I, in communionius I, in invitatoriis II, in responsoriis II, in antiphonis I. Aurelian. 18, 17: De autentu tetrardo. Auctoritas autenti tetrardi magna est, in qua vicesimus primus inest numerus (sc. varietatum) ita: In introitibus equidem sunt II, in offertoriis I, in communionibus I, in invitatoriis II, in responsoriis IIII (ed.: III), in antiphonis XI.
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: Formulas igitur autenti proti quinto loco a finali voce disponimus. Odo Aret. II p. 107a: Deuterus autentus distinctiones mittit in septimam vocem, hoc est ⋅G⋅, et in secundam acutam, que est ⋅♮⋅. al.
[s.XI]
Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... a mese incipit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... a paramese incipit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... a trite diezeugmenon incipit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... a paranete diezeugmenon incipit.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4: Omnis cantus autenti proti preter prosaicum ... Inceptiones et distinctiones habet a mese usque in parhypate hypaton. al. Trad. Holl. III 9 p. 60. al.
d zur Finaliswith reference to the final
[s.IX]
Gloss. Boeth. mus. II 150. Scol. ench. 1, 308: uni deputantur modo, qui eodem reguntur sono. Scilicet archoo vel proto autentus protus et plagis, deutero deuterus autentus et plagis, trito autentus tritus et plagis, tetrardo tetrardus autentus et plagis. Hucbald. 38 descr.: Lichanos ypaton. [Hic autentus protus cum suo subiugali finitur]. ... Ypate meson. [Hic autentus deuterus cum suo <subiugali finitur>]. ... Parhypate meson. [Hic autentus tritus cum suo <subiugali finitur>]. ... Lichanos meson. [Hic autentus tetrardus cum suo <subiugali finitur>]. Hucbald. 49: Lichanos hypaton, scilicet autentum protum et plagis eiusdem, idest primum et secundum (sc. regit). Hypate meson autentum deuterum et plagis eius, idest tertium et quartum. Parhypate meson autentum tritum et plagis eius, idest quintum et sextum. Lychanos meson autentum tetrardum et plagis eius, idest septimum et octavum.
[s.X-XI]
Ps.-Odo dial. p. 258b: Quarta (sc. vox) ⋅D⋅ in quam terminatur modus, qui dicitur authentus protus... Quinta ⋅E⋅, in quam terminatur modus, qui dicitur authentus deuterus... Sexta ⋅F⋅, in quam terminatur authentus tritus... Et septima ⋅G⋅, in quam terminatur authentus tetrardus (inde Ton. Gratianop. p. 12). al. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... in lichanos hypaton desinit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... in hypate meson desinit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... in paripate meson desinit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... in lichanos meson desinit. Comm. Guid. 17 p. 141: authentus protus currit a ⋅D⋅ finali sua in ⋅d⋅. Anon. Prag. 244. al.
[s.XII-XIII]
Ps.-Osbern. 99 - 105. Lambertus p. 261a: Prothus authentus et primus plagalis finiunt in ⋅D⋅ gravi. Deuterus authentus et secundus plagalis finiunt in ⋅E⋅ gravi. Tritus authentus et tertius plagalis finiunt in ⋅F⋅ gravi. Tetrardus authentus et quartus plagalis finiunt in ⋅G⋅ gravi. Ps.-Mur. summa 1329. al.
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 5, 9, 2. al. Quat. princ. 3, 25 p. 231b. al. Anon. Carthus. p. 451b. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4: Omnis cantus autenti proti preter prosaicum finem facit in lychanos hypaton. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 9. al.
e zum Ambituswith reference to ambitus
[s.X-XI]
Ps.-Odo dial. p. 258b: Nam cum acutus vel elevatus fuerit cantus in authento proto, dicitur modus authentus /Bd. 1, Sp. 181/ protus. Si vero fuerit gravis et humilis in eodem authento proto, dicitur plaga proti. Ps.-Odo dial. p. 259a: cum acutus fuerit cantus in authento deutero, dicitur authentus deuterus ; sin autem planus fuerit cantus, plaga deuteri nominabitur. al. Guido micr. 13, 18: autenti vix a suo fine plus una voce descendunt. Ex quibus autentus tritus rarissime id facere propter subiectam semitonii imperfectionem videtur (sim. Guido ep. p. 50b, cf. col. 174, 40. inde Anon. Pannain p. 114). Mod. Omnes authenti p. 58: Excipitur quod autentus tritus et autentus deuterus sub se recipiunt aliquando IIas, aliquando ternas voces, interdum quartas. ibid.: Deuterus vero autentus usque ad suppositum semitonium et tritus deponuntur. Odor. Sen. p. 156: Autentus protus... usque ad paranete diezeugmenon ascendit et usque ad lichanos hypaton, assumpta parhypate hypaton, descendit. Odor. Sen. p. 169: Autentus deuterus... usque ad neten diezeugmenon ascendit et ad hypate meson, assumpta lichanos hypaton, descendit. Odor. Sen. p. 180: Autentus tritus... usque ad trite hyperboleon ascendit et ad hypate meson descendit. Odor. Sen. p. 187: Autentus tetrardus... usque ad paranete hyperboleon ascendit et ad lichanos meson descendit. Comm. Guid. 6 p. 124: a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ est per diapason legitimus cursus authenti proti. al. Ps.-Osbern. 15: autentus protus multotiens sub finali ad quartam remittitur. Quaest. mus. 1, 11 p. 21. al. Ioh. Cott. mus. 12, 29 descr. al.
[s.XII]
Anon. La Fage I 9, 6. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191. al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 46. al. Ps.-Thomas Aqu. I p. 29 (cf. Aribo 63 p. 18 eqs.). Engelb. Adm. 4, 20 - 23. Engelb. Adm. 4, 31: deuterus vero authentus, id est tonus tertius solus solummodo ascendit ad undecimam. al. Walt. Odingt. 5, 9, 2: authentus protus sicut dictum est, in ⋅D⋅ finitur et ad ⋅d⋅ ascendit et aliquando ad ⋅e⋅ et ⋅f⋅ et ad ⋅C⋅ descendit et aliquando ad ⋅A⋅ sed non simul. Walt. Odingt. 5, 11, 2: authentus deuterus in ⋅E⋅ finitur et ad ⋅D⋅ descendit et aliquando ad ⋅c⋅ et ad ⋅e⋅ ascendit et aliquando ad ⋅f⋅. Walt. Odingt. 5, 13, 2: authentus tritus in ⋅F⋅ finitur. Ascendit et aliquando ad ⋅a⋅ et potest descendere sub finali et aliquando semitonium diatessaron. Walt. Odingt. 5, 15, 2: authentus tetrardus in ⋅G⋅ finitur et ad ⋅g⋅ ascendit et aliquando ad ⋅a⋅, et potest descendere sub finali ad ⋅F⋅ et aliquando descendit ad ⋅D⋅.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 36, 13. al. Anon. Carthus. p. 438a: excipitur autentus tritus, id est quintus tonus, cui non datur licentia quoquomodo subtus suum finalem gradum descendendi. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 33 p. 310, 4. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 17. al. Conr. Zab. tract. AZ 8.
f zur Strukturwith reference to structure
[s.XI]
Berno prol. p. 69a (D 1 p. 33): Protus [itaque authentus, id est primus magister] constat ex prima specie diapente et ex prima specie diatessaron superius ... Deuterus constat ex secunda specie diapente, et secunda specie diatessaron superius ... Tritus authentus, qui est tonus quintus, constat ex tertia specie diapente et tertia specie diatessaron superius. Tetrardus authentus, [qui est tonus septimus] constat ex quarta specie diapente et ex forma primae speciei diatessaron superius (inde Iac. Leod. spec. 6, 43, 9. Ioh. Cicon. mus. 2, 20 p. 288, 3). Aribo 27 p. 13: in autento proto principales (sc. chordae) sunt istae: prima finalium, prima superiorum, prima excellentium (inde Quaest. mus. 1, 16 p. 36). Comm. Guid. 29 p. 126: ex eadem quarta constat authentus protus, ex quinta authentus deuterus, ex sexta authentus tritus, ex septima specie diapason constat tetrardus. al. Lib. spec. 23 p. 48: Autentus protus et plaga eius constat in prima specie (ed.: species) diatessaron et diapente; in diatessaron inferius et superius, in diapente inferius ... Autentus deuterus et plaga eius constat in secunda /Bd. 1, Sp. 182/ specie diatessaron inferius et superius. Item constat in prima diapente superius et inferius (ed.: interius). ... Autentus tritus et plaga eius constat in tertia specie diatessaron et diapente; in diatessaron inferius et superius, in diapente inferius et interius (?)... Autentus tetrardus constat in tertia (?) specie diapente superius et in prima diatessaron superius. Item constat in specie diapason septimae vocis inferius et superius. Frut. brev. 7 p. 55 descr. al. Frut. ton. p. 113: Authentus protus, qui et dorius, constat ex prima specie diatessaron superius, quae est ab ⋅a⋅ ad ⋅d⋅, id est a mese ad paraneten diezeugmenon, et ex prima specie diapente inferius, quae est ab eadem ⋅a⋅, id est a mese, ad ⋅D⋅, quae est lichanos hypaton, possidens quartam vel potius, quantum ad modos, primam speciem diapason inter ⋅D⋅ et ⋅d⋅. Frut. ton. p. 134: Authentus deuterus, qui et phrygius dicitur, constat ex secunda specie diapente inferius, quae est ab ⋅E⋅ in ⋅⋅ ... et ex secunda specie diatessaron superius de eadem ⋅⋅ ad ⋅e⋅ ; possidens quintam vel iuxta authentos secundam speciem diapason inter ⋅E⋅ et ⋅e⋅. Frut. ton. p. 150: Authentus tritus, qui est lydius, constat inferius ex tertia specie diapente, quae est ab ⋅F⋅ in ⋅c⋅, superius vero ex tertia specie diatessaron, quae est de ⋅c⋅ in ⋅f⋅ ... continens inter ⋅F⋅ et ⋅f⋅ sextam vel secundum authentos modos tertiam speciem diapason. Frut. ton. p. 158: Authentus tetartus, qui et mixolydius, constat inferius ex quarta specie diapente, quae est ab ⋅G⋅ in ⋅d⋅ ... superius vero ex prima specie diatessaron, quae est a ⋅d⋅ in ⋅g⋅ ... continens inter ⋅G⋅ et ⋅g⋅ septimam speciem diapason vel authentorum ordine quartam. al.
[s.XII]
Guido Aug. 260. Ton. Vatic. 12, 9 p. 219.
[s.XIII-XIV]
Engelb. Adm. 4, 16. Walt. Odingt. 5, 17, 12: authentus protus constat ex prima specie (sc. diapason), cum ⋅b⋅ rotundam accipit, ex quarta vero, cum ⋅♮⋅ quadratam admittit. Iac. Leod. spec. 6, 33, 10. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 13 p. 264, 18. al.
g zur Charakterisierungwith reference to defining characteristics
[s.XI]
Guido micr. 14, 5: unus autenti deuteri fractis saltibus delectetur, ... uni tetrardi autenti garrulitas magis placet (inde Anon. Pannain p. 109). Comm. Guid. 75 p. 146: Cum enim plagalis protus non elevet distinctionis suae finem vel principium supra tertiam chordam, si usque ad quartam elevatur, authentus protus est, ut „Arguebat Herodem“, vel etiam cognoscitur authentus esse quodam lascivo impetu impulsae et saltantis vocis, quem magis semper praesumit authentus quam plagalis. Frut. brev. 14 p. 105: Authentus protus dicitur nobilis eo, quod ad omnes affectus aptus sit ... Authentus deuterus incitabilis ... Authentus tritus iucundus ... Authentus tetrardus laetus et hilaris.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 48: Nobilis auctentus tetrardi despicit yma. / Ardua nunc cursu, nunc saliendo petit.
h zum Rezitationstonwith reference to the recitation tone
[s.XI]
Guido reg. 164: deuterus autentus sumpsit loco eius (sc. principalis vocis?) tertiam, / cuius finis, quamvis sexta saepe ipsum inchoat (?). Quaest. mus. 1, 19 p. 47.
i zum Initiumwith reference to the initium
[s.IX]
Gloss. Boeth. mus. II 150: Autenti proti primitus incipit in parhypate meson genere diatoni.
[s.XI]
Comm. Guid. 33 p. 142: vetuit (sc. Guido) authentum deuterum in ⋅⋅ initium habere propter inconcinnitatem eius, sed potius in ⋅c⋅ superius. Quaest. mus. 1, 19 p. 47. Ioh. Cott. mus. 12, 36: Solus autem autentus deuterus, id est tertius, istam legem transgreditur: ad sextam namque plerumque principium suum intendit (inde Anon. Pannain p. 112. Conr. Zab. tract. BD 4).
[s.XII]
Ton. Vatic. 12, 9 p. 220.
[s.XIII-XIV]
Ps.-Mur. summa 1483: Protus itaque authentus quatuor habet proprie claves iniciales: ⋅C⋅D⋅F⋅a⋅. Ps.-Mur. summa 1505: /Bd. 1, Sp. 183/ Deuterus authentus tria habet principia propria: ⋅E⋅F⋅G⋅. Ps.-Mur. summa 1515: Tritus authentus tres habet proprias claves iniciales: ⋅F⋅ ut „Paganorum multitudo“; ⋅a⋅ ut: „Solvite templum hoc“; ⋅c⋅ in linea ut „Sanctus, sanctus, sanctus“. Ps.-Mur. summa 1531: Tetrardus authentus quatuor habet claves iniciales: ⋅G⋅ ut „Angelus ad pastores“; ⋅♮⋅ ut „Misit Dominus“; ⋅c⋅ ut „Populus Syon“; ⋅d⋅ ut „Omnes sitientes“. Quat. princ. 3, 36 p. 234b: auctenti prothi principia a ⋅C⋅ gravi usque in ⋅a⋅ acutam, in qua eius „Saeculorum“ est, comprehenduntur. Auctenti deuteri principia ab ⋅E⋅ finali in ⋅c⋅ acutam fiunt. Auctenti (ed.: Aucti) triti principia ab ⋅F⋅ finali in ⋅c⋅ acutam extendunt. Auctenti tetrardi a ⋅G⋅ finali in ⋅d⋅ acutam principia ponunt, et hoc de antiphonarum et introituum principiis intelligendum est. Anon. Carthus. p. 451a.
j zum Initium der Psalmformelnwith reference to the initium of a psalm tone
[s.XI]
Anon. Lips. p. 158: Sciendum est, quod psalmus autenti prothi et psalmus autenti triti et plage triti in ⋅F⋅ incipiunt. Psalmus plage prothi in ⋅C⋅, psalmus autenti deuteri et plage tetrardi in ⋅G⋅ incipiunt. Et psalmus plage deuteri in ⋅E⋅, et psalmus autenti tetrardi in ⋅⋅ incipiunt.
2 authentus primus - authentus secundus - authentus tertius - authentus quartus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonartfirst, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.X]
Inch. Uchub. 249: autentus IIII... autentus III... autentus II... autentus I.
[s.XI]
Aribo 41 p. 30: autentum primum, primum videlicet tonum statuentes ... et secundum autentum, tercium quippe tonum composuerunt ... et tercium autentum, quintum nempe tonum, confecerant ... et quartum autentum, id est septimum tonum, composuerunt. Aribo 60 p. 32: modus saepe dictus inter ⋅D⋅d⋅ constitutus tam materialis sit plagae quarto, id est, octavo tono, quam autento primo. Ps.-Osbern. 48: cuius (sc. secundi toni) finis medietas est primi autenti... secundi autenti... tertii autenti... quarti autenti. Quaest. mus. 2, 26 p. 96: Autentus primus intra ⋅D⋅d⋅ spatiatur (inde Iac. Leod. spec. 6, 56, 2). al.
[s.XII]
Guido Aug. 674: compositionem primi autenti, id est primi modi. Guido Aug. 677: Nunc de neumate secundi autenti videamus, id est tercii modi. Ton. Vatic. 12, 6 p. 207: plagis deuteri, idest pars secundi autenti.
[s.XIII]
Hier. Mor. 20 p. 155, 28: primus authentus dicitur dorius. Hier. Mor. 20 p. 156, 1: Plaga primi authenti dicitur hypodorius. al. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. Engelb. Adm. 4, 32 - 35.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 52, 9. Summ. Guid. comm. 2, 82. al. Quat. princ. 3, 25 p. 231b: primus auctentus, id est prothus. ibid. al. Anon. Carthus. p. 447: Primus tonus, qui est primus autentus, prima finalium initiatur, prima acutarum mediatur et ultima acutarum regulariter terminatur. al. Trad. Holl. II 18 p. 42 (p. 431a). al. Trad. Holl. III 7 p. 49. Trad. Holl. VI 43, 9. Lad. Zalk. B 33.
3 authentus primae maneriae - authentus secundae maneriae - authentus tertiae maneriae - authentus quartae maneriae erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonartfirst, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.XII]
Guido Aug. 328: autentus est prime manerie, id est ad primum modum pertinet, qui vulgariter primus tonus dicitur. ... autentus est secunde manerie, id est tercii est modi vel toni. eqs. Guido Aug. 373: ad propriam compositionem pertinet autentorum cuiuslibet generis in quinta voce incipere et ad quintam a finali transilire preter autentum secunde manerie, qui in huiusmodi sexta pro quinta utitur. al. Ton. Cist. p. 268b: Discipulus: Quid est primus tonus? /Bd. 1, Sp. 184/ M.: Regula authentum primae maneriae determinans. D.: Quae est illa? M.: Quilibet cantus regularis authentice elevatus vel compositus, terminatus in ⋅D⋅ vel in ⋅a⋅, authentus est primae maneriae. (inde Ioh. Aegid. 15, 1 eqs.) al. Anon. Cist. I 13 p. 35.
adi. authentus -a, -um ‚authentisch‘ (nach Art der authentischen Tonarten), Haupt- (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus)‘authentic' (following the disposition of the authentic modes), principal (term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.IX]
Mus. ench. 5, 1: cum eodem sono autentus quisque tonus et qui sub ipso est, regantur et finiantur (sim. Inch. Uchub. 116). al. Scol. ench. 2, 139: Discerno plane tonum autentum protum in autentum deuterum hac transpositione transire. Hucbald. 38a: [Unusquisque tonus autentus a suo finali usque in nonum sonum ascendit].
[s.X]
Odo Aret. II p. 90b: propriis aptare modis autentis aut plagis.
[s.XI]
Aribo 45 p. 15: De autentis tropis (ed.: protis, cf. mss.) . Comm. Guid. 24 p. 134: in authento quam in plagali cantu. Comm. Guid. 48 p. 128: in authentis distinctionibus. al. Frut. ton. p. 150. Quaest. mus. 1, 11 p. 22: omnibus modis tam plagalibus quam autentis.
[s.XII]
Guido Aug. 395: In huiusmodi enim parvis antiphonis, que contratam et incertam habent progressionem, si propriam alicuius autenti compositionem repperis, scias esse autentas et non plagales. al. Ton. Vatic. 12, 3 p. 192: Primus tonus autentus, Grece prothus. Ton. Vatic. 12, 5 p. 202: Tercius tonus autentus, Grece deuterus. Ton. Vatic. 12, 7 p. 212: Quintus tonus autentus, Grece tritus. al.
[s.XIII]
Mus. man. 45, 12: supra finales vero plures litterae, per quas auctentorum cantuum levis hillaritas subvolaret. al. Hier. Mor. 21 p. 159, 18: Qui toni dicuntur mixti eo, quod tam pares quam impares ex authenta intensione remissioneque plagali miscentur. al. Anon. Ratisb. 7, 2. al. Ps.-Mur. summa 1593: cantus authentus rariter potest ascendere per diapason. Ps.-Mur. summa 1703: ascensus in clavibus authentis. al. Engelb. Adm. 4, 32: De terminis ascensionis et descensionis cantus in primo tono authento et suo plagali. Engelb. Adm. 4, 33: De terminis ... in secundo tono authento et suo plagali. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 6, 8. Iac. Leod. spec. 6, 38, 1: species diapason constitutivae modorum authentorum. al. Hugo Spechtsh. 546: Incipias versus authentos per diapente. al. Summ. Guid. comm. 1, 23. al. Quat. princ. 3, 29 p. 232b: in cantibus auctentis a finali voce usque ad octavas voces, et ad nonam et ad decimam, licita est elevatio. al. Anon. Michaelb. I p. 44: Voci authento datur moderaminis ordo. al. Heinr. Eger 5 p. 63. al. Trad. Holl. I p. 178. al. Anon. Carthus. p. 435a.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 384, 18. Gob. Pers. p. 186b: Et quia Graeci dicunt authentum, quod sonat Latine autoritas, inde sonus authentus dicitur magistralis. al. Anon. Claudifor. 1, 4, 2. al. Anon. Philad. 86. al. Trad. Holl. II 99 p. 91 (p. 446b). al. Man. Guid. p. 150 (p. 466). al. Trad. Holl. III 6 p. 46. Trad. Holl. III 7 p. 47: in ipso differunt autenti (glossa: toni) et plagales (glossa: toni). al. Trad. Holl. VI 37, 2. al. Lad. Zalk. B 2: omnis cantus tonorum autentorum. al. Guill. Pod. 4, 9. al. Szydlov. 10 p. 43. al. Anon. Tegerns. III p. 99: Quatuor sunt species tonorum seu cantuum. Prima species dicitur cantus autentus. al.
adv. authente ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus)in an ‘authentic' manner, following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final) /Bd. 1, Sp. 185/
[s.XIII]
Ioh. Aegid. 15, 8: Quilibet enim cantus regularis authente elevatus vel compositus terminans in ⋅E⋅ vel in ⋅♮⋅ authentus est secundae maneriei.
authentus indivisus Bezeichnung für eine Kirchentonart, die den Ambitus der authentischen und plagalen Tonart umfaßtterm that designates a mode which encompasses the ambitus of both authentic and plagal
[s.XII]
Ton. Vatic. 12, 2 p. 191: Modulus autentice elevacionis et plagalis deposicionis, qui in alio nomine indivisus autentus vocatur, a ⋅Γ⋅ in ⋅F⋅ ut in ant. „Fidelis sermo“.
 
Artikelverweis 
ayaeoies Intonationsformel für den dritten Parapter (zusätzliche mittlere Tonart oder Psalmton)intonation formula for the third parapter (supplementary mode or psalm tone that falls between plagal and authentic)
[s.X]
Mod. Volunt autem p. 81: Authenticus tritus ... Plagis tritus ... Paracter, id est circumequalis: AYAEOIES. An. „Et respicientes viderunt“ (cf. Bailey, De modis p. 57). v. LmL anaietanenagis , LmL anno , nonannoeane
 
Artikelverweis 
aynoeane Intonationsformel für die dritte Kirchentonartintonation formula for the third mode [s.IX-X] Alia mus. 183 p. 88: Tonus tertius AYNOEANE, qui Graece dicitur autentos deuteros. (cf. Bailey, Formulas p. 18, 50) v. LmL aianeoeane