Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
aule bis authentice (Bd. 1, Sp. 159 bis 171)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis aule, aulis, aulon, aulos (de αὐλός) 1. Flöte, Pfeife [2. irrtümlich: Saite] 1. a blown pipe [2. erroneous: string]
1 Flöte, Pfeife a blown pipe [syn.: fistula, canna, cannula, tibia]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 26: aulon: cannulae vel chordulae, quae resonant in organo. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27: Auloedus dicitur, qui /Bd. 1, Sp. 160/ aulibus canit, i. fistulis. Nam aulis fistula dicitur, unde auloedus. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 28b: Aulis enim fistula dicitur. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 29: aoilis fistula aquatica. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 30: ex aula tibicen. Ioh. Scot. annot. 49, 10. Ioh. Scot. annot. 480, 3: aulis, id est fistula (inde Remig. Aut. 479, 22 sim. Remig. Aut. 493, 4) Remig. Aut. 49, 9: aulae autem dicuntur fistulae organales. Remig. Aut. 340, 16: Aulos fistula. Remig. Aut. 479, 11: Aule Grece, Latine canna vel fistula. Remig. Aut. 491, 13: aula fistula (cf. Ioh. Scot. annot. 491, 3). Remig. Aut. 493, 4: Hinc auledus, id est tibicen, qui aulis, id est fistulis, canit.
[s.XIII]
Hier. Mor. 2 p. 12, 10: aule Graece, quod est cannula vel tibia.
[2 irrtümlich: Saite erroneous: string]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 26: aulon: cannulae vel chordulae, quae resonant in organo.
 
Artikelverweis 
aulifer Pfeifeninstrument wind instrument with pipes
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27, 2: Hinc [etiam] ydraula aquatica fistula, [et hinc idraula aulifer].
 
Artikelverweis 
auloedus -i m. 1. Flötenspieler [2. irrtümlich: Instrumentenbauer] 1. a piper, one who plays the aulos or tibia (a blown pipe) [2. erroneous: instrument builder]
1 Flötenspieler a piper, one who plays the aulos or tibia (a blown pipe) [syn.: tibicen]
[s.VI]
Boeth. mus. 1, 34 p. 224, 17: corporales artifices non ex disciplina sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharoedus ex cithara, auloedus ex tibia, ceterique suorum instrumentorum vocabulis nuncupantur (inde Lambertus p. 252a. Hier. Mor. pr. p. 3, 29. Guill. Pod. 3, 31: ut citharedus, tibicen, auledus, organista. ad loc.: Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 24: ‚Auloedus‘ tibicen).
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 27: Aulodeus dicitur, qui aulibus canit, i. fistulis. Nam aulis fistula dicitur, unde auloedus. Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 37: cytharedorum et auledorum. Remig. Aut. 479, 11: auledus tibicen, qui fistula canit (sim. Remig. Aut. 493, 4).
[2 irrtümlich: Instrumentenbauer erroneous: instrument builder]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 34, 25: ‚Auloedus‘ qui facit tuba<m>.
 
Artikelverweis 
authenticalis -e ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) ‘authentic,’ following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XIII]
Lambertus p. 266a: antiphone sexti modi tam authenticales quam collaterales.
[s.XV]
Ioh. Legr. rit. 2, 1, 6, 6: quatuor tantummodo psalmorum intonationes, quas quoque nunc antiphonae tenent autenticales.
adv. authenticaliter ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) in an ‘authentic’ manner, following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XV]
Trad. March. p. 931: si sint aliqui cantus, qui ob eorum brevitatem nec ascendunt autenticaliter nec descendunt placaliter.
 
Artikelverweis 
[authenticitas] ex errore pro auctoritas? March. luc. 11, 4, 248: Sed notandum est, quod species dyapente, que fit ex uno intervallo, quecunque sit illa, est tante auctoritatis, quod si in uno cantu bis vel ter repercussa fuerit, quantumcunque talis cantus descendat, etiamsi non ascendat ultra dyapente a fine, talis cantus auctenticus dicitur (inde Bonav. Brix. 16, 12: ... quaecumque sit illa, est autenticitatis, quod si ...; cf. March. luc. 11, 4, 248 app. crit.)
 
Artikelverweis 
authenticus -a, -um ‚authentisch‘, zu den authentischen Tonarten gehörig (als Bezeichnung für die 1. 3. 5. und 7. Kirchentonart mit hochliegendem Ambitus) ‘authentic’, belonging to the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
A generell general
1 ohne nähere Bestimmung without further qualification
[s.IX]
Aurelian. 8, 6: Nam quod quattuor eorum (sc. tonorum) autentici vocantur ad precipuum eorum sonum refertur eo, quod aliis IIII quasi quidam ducatus et magisterium ab eis prebeatur.
[s.X]
Cant. Quid est cant. c. 484: Cum enim plures antiphonae alium tonum habeant in initio, et alium in fine, quaedam etiam in se teneant tonos, quaedam vero autenticus et plagis (?) (ms.; ed.: plagio). Odo Aret. II p. 97a: formas tam plagales quamque autenticas. Odo Aret. II p. 99a: ut nec autenticus plagalem recipiat, nec plagalis autenticum. al.
[s.XI]
Comm. ton. ep. 2, 5: haec <antiphona> authentici acuitur in medio. al. Berno prol. p. 78a: Enimvero sapienter psallimus, si non solum quaeque intervalla musicis sonis congruenter aptata observamus, verum etiam, quo harmonice spatio ipsi authentici cum subiugalibus suis inter se differant, diligenter intendimus, ne qua confusibilis inter seipsos commutatio fiat, quae magis absoniam reddat. al. Mod. Omnes authenti p. 58: Cum autem unusquisque sonus duos tropos contineat, id est autenticum et plagalem. Berno mon. 8, 8. Hermann. mus. p. 32 (p. 132a): vocantur etiam autentici et ab ordine: protus, deuterus, tritus, tetrardus. Sed hoc secundum monochordi positionem fit, non secundum /Bd. 1, Sp. 161/ dignitatem; nam unusquisque eorum per se autenticus est, hoc est auctor sive magister. al. Quadr. fig. 5: singulis autenticis tonis et suis plagalibus. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 26: ita disponuntur, ut quisque autenticus iuncto sibi subiugali suo unus indifferenter tropus habeatur. Willeh. Hirs. 39 (c. 38), 1: haec autentica antiphona probat. al. Aribo 71 p. 72: „Ecce nomen D.“, quamvis sit autentica, plures tamen eius neumae possunt plagales videri quam autenticae ... Sola „venit“ est autentica. al. Comm. Guid. 49 p. 144: in authenticam dignitatem. al. Lib. spec. 43 p. 52: Mixtae sunt plagales distinctiones, quae in autenticis cantibus inveniuntur; similiter autentici in plagalibus cantibus saepe inveniuntur. Abusivae vero sunt, quae nec autenticae nec plagales esse videntur. Ton. Aug. p. 81: Quid determinatis et ab una voce in duo divisis regulariter assignatum sit autentico quidve subiugali. ibid.: Quasdam autentici et subiugalis tonales melodias olim fuisse equivocas. al. Anon. Prag. 211. al. Vers. Ars humanas p. 111a. Cant. In defect. p. 88. Ps.-Guido arithm. p. 57b: Dorius est authenticus, hypodorius subiugalis, phrygius authenticus, hypophrygius subiugalis, lidius authenticus, hypolidius subiugalis, mixolidius dicitur authenticus, hypomixolidius subiugalis. Frut. ton. p. 132: Versus authenticus est. al. Quaest. mus. 1, 13 p. 25: prothum, id est autenticam speciem, id est tonum primum. Quaest. mus. 1, 19 p. 45: lex autentica. al. Theog. Mett. 42, 4 (p. 196a). al.
[s.XII]
Trad. Guid. 7: Per hos ergo modos tres componuntur cantus, id est autenticus, plagalis et mixtus. al. Guido Aug. 368. al. Ton. Cist. p. 266a: Quorum (sc. tonorum) impares, videlicet primus, tertius, quintus et septimus authentici vocantur, utpote qui maioris sunt dignitatis.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 493a: tantum erant quatuor toni autentici apud antiquos. Mus. man. 50, 30. Metrol. 29 p. 81. Ioh. Garl. plan. p. 167b. al. Amerus 20, 7. Anon. Ratisb. 5, 6. Vers. Postquam pro 253. Ioh. Groch. 226: dicentes impares (sc. modos) principales, authenticos, masculinos.
[s.XIV]
March. luc. 11, 2, 34: Tonus commixtus dicitur ille, qui cum alio quam cum suo plagali, si auctenticus est, vel cum alio quam cum suo auctentico, si est plagalis, misceri videtur (inde Trad. March. p. 931. Ioh. Tinct. diff. 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 9. Ioh. Tinct. nat. 25, 4). al. Iac. Leod. spec. 6, 60, 1. al. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Goscalc. 1, 5 p. 68, 7. al. Ps.-Mur. mod. p. 99a. al. Anon. La Fage II p. 423. Anon. Seay p. 28. Anon. Monac. II 55. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39. Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 7: De autenticis cantibus. al. Iac. Theat. 12. al. Nicol. Cap. p. 312. al. Anon. Claudifor. 4, 1, 26: regulae de differentia tonorum authenticorum et plagalium. Ugol. Urb. 1, 158, 6: autenticus enim tropus auctor est plagalis, quia ab eo quidquid substantiae, quidquid qualitatis, quidquid quantitatis et aliorum praedicamentorum praeter locorum positionem plagalis habet, ab ipsius autentici forma perfecta recipit. ... Sua igitur auctoritate et excellentia autenticus tropus plagalem suum continet, amplectitur et informat. al. Georg. Ans. 3, 70: Tertius autenticorum cantuum modus. al. Trad. March. p. 927. al. Petr. Talh. p. 12. Trad. Holl. II 45 p. 105 (p. 452a). Ioh. Legr. rit. 2, 1, 8, 20: Nec te moveat responsorium „Ecce nunc tempus acceptabile“, quod natura plagale videtur, habens versum autenticum? al. Fr. Gafur. extr. 8, 8, 3. al. Ioh. Tinct. nat. 1, 48. al. Nicol. Burt. 1, 23, 134: considerantes, quod iuxta Ciceronis sententiam acuta exclamatio fauces et vocem vulneraret, quod virtutis est medium, complexi sunt hos (sc. tropos) duas in partes dividentes, videlicet in authenticos et plagales. al. Bonav. Brix. 15, 6. Bonav. Brix. 23, 1: prima antiphona primae differentiae primi toni orientalis autentici. ibid.: tertii toni meridionalis /Bd. 1, Sp. 162/ autentici. ibid.: quinti toni occidentalis autentici. ibid.: septimi toni septentrionalis autentici. al. Guill. Pod. 4, 21: De preceptis autenticorum. al. Fr. Gafur. pract. 1, 7: impares dicantur et autentici seu duces. al. Compend. mus. 127: Tetrardus tropus sive tonus autenticorum ultimus. al. Anon. La Fage III p. 248.
2 zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Mod. Autenticus p. 50, 2: Autenticus autoralis et auctoritate plenus. Aurelian. 8, 8: Autenticum Greca lingua auctorem sive magistrum dicimus vel exemplar. Alia mus. 114 p. 157: sunt octo tropi, quorum quatuor dicuntur autentici vel principales.
[s.XI]
Berno div. p. 18: Authenticum namque auctorem sive magistrum sonat. ibid.: authentici vel principales. ibid. al. Berno mon. 8, 5: Authenticos enim Graeci magistros dicunt, quasi auctoratos, id est auctoritate praeditos, videlicet quorum auctoritas praecellit (cf. Berno prol. p. 68b (C 33 p. 32); Frut. brev. 7 p. 52). Hermann. mus. p. 31 (p. 132a): quatuor autentici, id est auctorales. al. Anon. Prag. 251: Et IIIIor quidem maiores, id est primum, IIIum, Vum, VIImum vocamus autenticos, id est auctorales. Ps.-Guido arithm. p. 57b: authenticus est, id est auctoralis sive magister. Compil. Paris. I p. 192. Mod. Autent. prot. 16 (cf. Mus. ench. 3, 6). Theog. Mett. 27, 4 (p. 191a): Autenticus autem dicitur quasi magister et praelatus, quia sumpsit nomen ab auctoritate.
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 168a: Autentici possunt dici magistri vel patres, et plagales discipuli vel filii, quia sicut se habet discipulum a magistro, ita se habet filium a patre, ita plagalis ad autenticum. al. Hier. Mor. 20 p. 156, 24. Anon. Ratisb. 5, 2: autentici dicuntur, quia ab inventoribus huius artis autenticati. Vers. Postquam pro 279. Ps.-Mur. summa 1327: dicitur authentus quasi authenticus, quia dignior est plagali et quasi dominus est illius.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 35, 20: quattuor authentici tactorum modorum dicuntur domini, dicuntur magistri, dicuntur duces. Goscalc. 1, 5 p. 70, 12. Ps.-Mur. mod. p. 99a. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: vocantque autentici, quia primitus ab auctoritate veterum sunt obtenti. Ioh. Cicon. mus. 2, 14 p. 280, 4. Iac. Theat. 11. al. Ugol. Urb. 1, 49, 6. al. Nicol. Burt. 1, 23, 135: ab augendo authentici vel ab auctoritate maiori, quam habent, nuncupantur.
3 zum Ambitus with reference to ambitus
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 4, 16, 36, 1: Omnis autenticus tropus decem continetur chordis, plagi vero octo. Et autentici quidem descensus habent in secunda a propria finali chorda, plagi vero in quarta a propria finali chorda.
[s.X]
Odo Aret. II p. 101b: quarum (sc. symphoniarum) perfectissima diapason est, que ex toto autenticum aut ex toto plagalem efficit cantum. al.
[s.XI]
Comm. ton. I ep. 2, 8: quos acuere comperis ullo absque errore authenticos confitere; quos vero graviter planeque currere, sine dubio esse subiectos asserere. al. Berno prol. p. 72a: cum omnis authenticus a suo finali incipiens licenter in nonum sonum ascendat; non quod semper id eveniat, sed quod haec eius scandendi sit potestas, et nonnisi in sibi vicinum et aliquando in tertium ... descendat (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 3). Berno prol. p. 73a: Si vero ultra diapente aliquid superius ascendit, nec inferius diatessaron habet, cantus ille authentici erit (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 9). ibid.: Vel certe, si (sc. cantus) utrumque et supra diapente et infra diatessaron invenitur habere, authentico magis debet aptari (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 11). Berno div. p. 18. Guido ep. p. 50a: nisi sit prolixior cantus, qui plagalem depositionem et authenticam elevationem habeat. Hermann. mus. p. 37 (p. 135b). Hermann. mus. p. 66 (p. 149a): Omnes /Bd. 1, Sp. 163/ autentici a finalibus incipientes ad excellentes ascendunt et in superioribus distinguntur (inde Willeh. Hirs. 15 (c. 14), 1). al. Willeh. Hirs. 27 (c. 26), 1: Quilibet autenticus tropus a finali suo in decimam chordam licenter, et non ulterius, praeter tetrardum, qui non nisi in nonum ptongum ascendit; infra finalem vero autenticus quisque in vicinum vel tertium, numquam in quartum descendit. al. Aribo 73 p. 72: Quando autem a finali chorda diapente transcendunt et sextam, septimam, octavam tangunt melodiae, tunc autenticorum formulis, quae alte extenduntur, conveniunt. al. Comm. Guid. 21 p. 142: illa antiphona habeat authenticam elevationem. Lib. spec. 34 p. 50: De autenticis elevationibus et depositionibus. Ascendunt autentici ad octavam et nonam et decimam vocem; a finali vero tantum uno tono deponuntur, excepto trito, qui aliquando non deponitur in semiditono propter subiectam semitonii imperfectionem. al. Ton. Aug. p. 85: non solummodo tonum, sed nunc semitonium, nunc ditonum, diatesseron etiam remitti salvo autentici iure poterit. ibid.: Nam qui a finali cum diapente diatesseron etiam conscenderit, quantumque infra finalem remittatur, omnino autentici non subiugalis erit. Ton. Aug. p. 119a: Sed cum utraque non nisi tonum infra finalem remissa, ultra finalem diapente et semitonium conscendat, patet quia ratio eas non subiugali, sed autentico attitulandas defendat. Ton. Aug. p. 141a: Hec ideo ascribitur autentico, quia cum infra finalem remittit diatesseron, a finali plenarie intendit et diapente et diatesseron. al. Anon. Prag. 183. al. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Protus in authentica ratione constans a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ eqs. Ps.-Guido arithm. p. 60a: Omnis cantus una vel duabus vocibus infra finalem descendens et super diapente aliquam vel omnes suas voces si attigerit, authentici erit. al. Mod. Autent. prot. 3. Frut. brev. 8 p. 63: et authenticam elevationem et plagalem continens depositionem. Anon. Wolf p. 218. al. Quaest. mus. 1, 8 p. 17. al. Theog. Mett. 30, 5 (p. 192a): in acutis autenticos.
[s.XII]
Trad. Guid. 7. Guido Aug. 484: in illo cantu inconveniens est progressio, in quo autentica (ms. et ed.: autentice) elevatione plagalis subiungitur depositio (sim. Ton. Cist. p. 267b). al. Anon. Cist. I 90 p. 32. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191: moduli autentice elevacionis. ibid. al.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 493a: Et istud est generale in omnibus autenticis, que possunt ascendere usque ad suas octavas litteras a sua finali. Regulariter dico; de licentia enim possunt ascendere usque ad proximam sequentem. al. Mus. man. 46, 18: nec auctenti sunt nec plagales, quia nec auctenticam depositionem nec plagalem sequuntur elevationem. al. Ioh. Garl. plan. p. 168a: Et propter istam auctoritatem potest primus, qui est autenticus, ascendere, circumspicere regnareque, locare totam artem manus, et alii autentici non, sed possunt ascendere supra finalem regulariter diapason, vel semiditonum cum diapason licencialiter. al. Amerus 22, 2: ascendunt autem omnes autentici in octavam cordam supra finalem regulariter, licenter etiam <ad> nonam, aliquando ad decimam, sed hoc raro contigit, quod irregulare est et Guido dicit, quod absurdum est. Lambertus p. 261a. al. Anon. Ratisb. 7, 1. al. Vers. Postquam pro 271. Ioh. Groch. 230.
[s.XIV]
March. luc. 11, 2, 26: Tonus vero imperfectus, sive sit auctenticus sive sit plagalis, dicitur ille, qui non implet modum suum, aut supra aut infra ... Tonus plusquamperfectus auctenticus dicitur ille, qui ultra dyapason a suo fine ascendit, scilicet ad nonam vel ad decimam (inde Anon. La Fage II p. 423. Ioh. Tinct. diff. /Bd. 1, Sp. 164/ 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 2. Bonav. Brix. 15, 145. sim. Ioh. Olom. 8 p. 42. Fr. Gafur. pract. 1, 8). March. luc. 11, 2, 31: Tonus mixtus dicitur ille, si auctenticus est, qui plus quam unum tonum descendit a fine suo, tangens aliquid de sui plagalis descensu (inde Anon. La Fage II p. 423. Trad. March. p. 931. Ioh. Tinct. diff. 18. Fr. Gafur. extr. 8, 9, 7. sim. Ioh. Olom. 8 p. 42. Fr. Gafur. pract. 1, 8). March. luc. 11, 3, 3: non omnis cantus, qui auctenticus est, ob sui brevitatem acumen sumit. March. luc. 12, 1, 36: si ascensus est maior quam descensus ultra id, quod potest plagalis, auctenticus iudicatur (inde Bonav. Brix. 16, 16). al. Iac. Leod. comp. 2, 6, 5: Si enim frequentius pulsent acumina continuando usque in finem, sub authenticis indubitanter erunt (sc. cantilenae). al. Iac. Leod. spec. 6, 45, 10. al. Ps.-Mur. interv. p. 312a. Goscalc. 1, 5 p. 74, 11: De cantibus vero aliis, puta motetis et huiusmodi (ed.: huiusdem), sciendum est, quod in plagalibus eque bene potest ascendi et descendi per plures voces, sicut in autenticis dicitur. al. Compil. Ticin. p. 24. Henr. Zel. p. 115a. al. Ps.-Mur. mod. p. 102a: pluralitas predicta minorum supra clavem distributivam, quantum in se est, trahit cantum ad proprietatem toni authentici. al. Anon. La Fage II p. 423. Anon. Seay p. 28. Anon. Monac. II 59.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. al. Ioh. Cicon. mus. 2, 22 p. 290, 1: De autentica (ed.: autentico) et plagali elevatione et depositione. Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 17: Si quis cantus plagalem inceptionem et distinctionem habuerit, et postea autenticam elevationem intenserit, autenticus erit. Item: Si quis cantus supra suum diapason in qualibet corda usque ad quintamdecimam elevationem habuerit, autenticus erit. al. Iac. Theat. 29. Nicol. Cap. p. 312. al. Ugol. Urb. 1, 63, 9: qui autem autentici infra tonum, semitonium vel diphtonum, et cetera, deponunt eo, quod cum suo plagali miscentur, appellantur mixti. Ugol. Urb. 1, 149, 12: tropus secundum maiorem vel minorem distantiam ab extremis est iudicandus autenticus vel plagalis. Ugol. Urb. 1, 157, 2: quod huius gradualis (sc. „Posuisti Domine“) una est forma propria, scilicet autentica, sed et alia accidentalis, scilicet forma mixti, ideo tropus autenticus est. al. Georg. Ans. 3, 94. Georg. Ans. 3, 109: Contingit vero, ut autenticis et lateralibus quandoque, ut autenticus ultima tonum a finali descendat, et contra lateralis super concessum illi ascensum conscendat uno tono. Et hic uterque modus tonalis mixtus dicitur. Georg. Ans. 3, 118: si evenerit, ut autenticus quispiam trium tonorum quantitate descenderit a finali sua, commixtus dicitur. al. Trad. March. p. 931: si note inferius sunt plures quam note, que sunt superius, placalem iudicabis; si vero pauciores, ipsum autenticum denotabis. al. Petr. Talh. p. 12. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 4, 8: Omnis ergo cantus ecclesiasticus in ⋅D⋅ gravi finitus nec ⋅A⋅ grave transgrediens nec ⋅D⋅ superans acutum non est autenticus, non est plagalis, sed protus, ut ab antiquo perfectus. al. Fr. Gafur. extr. 8, 5, 5: Notandum est etiam, quod species dyapente, que fit ex uno intervallo, quecumque sit illa, si in uno cantu bis vel ter repercussa fuerit, quantumcumque talis cantus ascendat, et si non ascendat ultra suum dyapente a fine, talis cantus dicitur autenticus (inde Bonav. Brix. 16, 12. sim. Ioh. Tinct. nat. 23, 6. cf. Ioh. Cott. mus. 12, 16). al. Ioh. Tinct. nat. 20, 4. Ioh. Tinct. nat. 22, 2: si tonus autenticus infra suum finem usque ad diatessaron descendat, mixtus esse dicitur. Ioh. Tinct. nat. 23, 2: si tonus saepius ascendat a suo fine usque ad diapason quam descendat usque ad diatessaron, autenticus mixtus dicetur. ... Sed si tonus ipse totiens praecise supra finem suum usque ad diapason ascenderit quotiens infra usque ad diatessaron descenderit, rationabile dico ut tamquam a digniori autenticus denominetur. Ioh. Tinct. nat. 30, 6: Quando autem tonus supra finem suum usque ad diapente cum semiditono aut ditono ascendit et infra tantum usque ad semitonium aut tonum descendit, indistincte autenticus est. ... Et si tonus ipse supra finem suum usque ad diapente cum semitonio aut tono ascendat ac infra usque ad semitonium aut tonum descendat, dicetur etiam autenticus. Ioh. Tinct. nat. 35, 3: /Bd. 1, Sp. 165/ si tonus infra finem suum nihil descendens supra diapente non transcendat et ipsum diapente totiens ac pluries quod diatessaron commune frequentet, autenticus dicetur. Ioh. Tinct. nat. 43, 1: De dubio orto ex similitudine ascensus ac descensus autentici mixti ac plagalis. Ioh. Tinct. nat. 43, 2: si tonus pluries supra finem suum usque ad regulatam quantitatem autentici vel ultra ascenderit quam ad illam, quae plagalis regulata est vel ultra descenderit, autenticus vocabitur. al. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55. Nicol. Burt. 1, 24, 147. Bonav. Brix. 15, 149: tonus mixtus autenticus dicitur ille, qui ultra unam vocem sub suo finali descendit. Bonav. Brix. 15, 152: Tonus commixtus autenticus dicitur ille, qui cantando recipit aliam speciem quam suam ... vel recipit ascensum sui autentici, si non in totum, ad minus in parte. al. Guill. Pod. 4, 17. al. Fr. Gafur. pract. 1, 8: Ecclesiastici autem Romanam et Ambrosianam sectantes institutionem vocem unam sub finali cuiuscunque autentice modulationis toni intervallo deponunt. Fr. Gafur. pract. 1, 14: Plerumque insuper antiphonas breviores, quarum notulae a finali voce dittono tantum ascendunt, Ambrosiani nostri autentico ascribunt tono. al. Compend. mus. 135. Compend. mus. 140: Demonstratio autentici plusquamperfecti. Compend. mus. 144: Demonstratio autentici mixti. al. Anon. Couss. I p. 444a.
4 zu den Differenzen with reference to the differences
[s.X]
Odo Aret. II p. 81b: protus duas diversas in una terminatione habere videtur formulas, libet intueri uberius, quibus distinctionibus utreque discerni valeant, cum una ex eis sit autentica, altera plagalis. Odo Aret. II p. 90b: Iste autem modus (sc. authentus deuteri) non adeo aliorum autenticam servat regulam, cum enim alii <quinque> (ms. et ed.: quinto) habeant formulas, iste insuper sexta<m> (ms. et ed.: sexta), unde et fines vel etiam principia distinctionum (ms.; ed.: distinctionem) in sexto a se gradu constituuntur. al.
[s.XI]
Berno prol. p. 76b: quod omnis principalis sonus, sive ille sit authentici cuiuslibet sive plagis eius, semper a finali suo, in quem regulariter desinit, incipiat. Hermann. mus. p. 25 (p. 128b): Omnis enim autenticus praeter deuterum quinto a finali loco .... differentiam collocat. Willeh. Hirs. 41 (c. 40), 49: In ordine proti et triti autenticorum differentiae in quinto. Comm. Guid. 74 p. 146: Potest enim discerni (sc. cantus) per distinctionem, scilicet si habet eam authenticam vel plagalem. Anon. Lips. p. 158: sciendum est, quod „Saeculorum amen“ omnis autentici incipit in quinta corda superius a finali ipsius. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Authentici... in superioribus ... per „Saeculorum amen“ initiantur. ibid.: In authenticis medietates et „Saeculorum amen“ idem sunt. Anon. Wolf p. 199.
[s.XIV]
March. luc. 11, 4, 121.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 43 p. 314, 17. Iac. Theat. 28: Omnis modus autenticus sive placalis tres proprie distinciones habere videtur. al. Nicol. Cap. p. 322. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 4: Omnis igitur antiphona finem in ⋅D⋅ gravi faciens ac primam sui „Saeculorum“ aut euouae voculam in ⋅A⋅ acuto ponens, haud dubium, quod autentica sit ac de primo tono per consequens. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 9: Omnis antiphona vero non in ⋅D⋅, sed in ⋅E⋅ gravi finita, cuius euouae vel „Saeculorum“ in acuto ⋅C⋅, quod est ultra diapente minus semitonium inchoaverit, autentica veraciter haberi debet ac de tertio reputari tono. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 22: Omnis antiphona vero non iam in ⋅D⋅ vel in ⋅E⋅, sed in ⋅F⋅ gravi finita, si suum euouae vel „Saeculorum“ in ⋅C⋅ acuto incipiat, autentica est ac de quinto tono. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 9, 26: Omnis tandem antiphona, quae fuerit in ⋅G⋅ gravi terminata, si suum euouae vel „Saeculorum“ in ⋅D⋅ coeperit acuto, autentica est ac de septimo tono. al. Nicol. Burt. 1, 25, 148: De authenticis ac plagalibus antiphonis a suo fine „Saeculorum“ aut euouae discernendis. al. Bonav. Brix. /Bd. 1, Sp. 166/ 15, 77. Guill. Pod. 4, 22: Clausule autem plagalium ad autenticorum differentiam numquam diatesseron supervadunt. Fr. Gafur. pract. 1, 10: Ambrosiani autem suavius procedentes principium euouae huius tertii toni in quintam supra finalem antiphonae chordam ... sicuti in reliquis autenticis disposuere.
5 zur Struktur with reference to structure
[s.X]
Ps.-Bernel. spec. 16: Omnis tropus subiugalis eandem habet diapente vel diatessaron quam autenticus eius. Differunt autem, quod autenticus diatessaron habet supra diapente, subiugalis infra (sim. Berno prol. p. 70a. inde Ioh. Cicon. mus. 2, 21 p. 288, 27).
[s.XI]
Hermann. mus. p. 37 (p. 135a): omnis autem autenticus... in quinto loco mediam sortitur. Hermann. mus. p. 45 (p. 139a): autentici vero primum diapente, post ea habeant diatesseron. al. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 26: quatuor fiant species quoque diapason, quas autenticus et subiugalis eius sibi vendicant. Willeh. Hirs. 14 (c. 13) descr.: Quilibet autenticorum totus constat ex tribus principalibus proprietatis suae chordis et speciebus. al. Aribo 46 p. 15: Prima finalium, prima superiorum, prima excellentium principales sunt in prima specie autenticorum cantuum, id est in primo tono, quem principaliter constituunt. Aribo 91 p. 35: Sed quoniam quatuor species diapason constituuntur ita, ut diatesseron praecedat, diapente sequatur, quae sunt plagales; quatuor autem ita, ut diapente praevia diatesseron sit assecla, quae sunt autenticae (inde Quaest. mus. 1, 12 p. 24). al. Ps.-Guido arithm. p. 59a: authentici autem diapente infra, diatessaron habent supra. al. Anon. Wolf p. 217. Quaest. mus. 1, 13 p. 25: ⋅D⋅d⋅ biformes litterae potentes sint naturaliter tam plagalem quam autenticam constituere speciem.
[s.XIII-XIV]
Engelb. Adm. 4, 14: Tertia species authentica diapason constat ex tertia specie diapente ascendente ... et ex tertia specie diatessaron ascendente. al. March. luc. 11, 4, 90. Iac. Leod. spec. 6, 33, 7. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. Nicol. Cap. p. 318. Ugol. Urb. 1, 54, 5. Ugol. Urb. 1, 61, 9: Tropus seu tonus perfectus autenticus sive plagalis est, qui ex ordinatis diapente ac diatesseron speciebus in acumine ac gravitate coniunctis, debita neumarum posita dispositione rite diapason retinet perfectam formam. Ugol. Urb. 1, 134, 20. al. Ioh. Legr. rit. 2, 2, 3, 95: primi tropi vel autentici modi forma. Ioh. Tinct. nat. 14, 5. al. Guill. Pod. 4, 18. al. Fr. Gafur. pract. 1, 9. al. Compend. mus. 125. al.
6 zur Finalis with reference to the final
[s.XI]
Willeh. Hirs. 28 (c. 27), 9: secundae et quartae principales chordae concludunt autenticos, primae vero et tertiae subiugales. al. Ps.-Guido arithm. p. 58b: Authentici in finalibus terminantur. Anon. Wolf p. 207.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 492b: Habet enim unusquisque autenticus suum plagalem, et eamdem habet litteram finalem. al. Ioh. Garl. plan. p. 168a: semper autenticus et plagalis sub una littera terminantur; scilicet primus et secundus finitur in ⋅D⋅ gravi; tertius et quartus in ⋅E⋅; quintus et sextus in ⋅F⋅; septimus et octavus in ⋅G⋅ gravi.
[s.XIV]
March. luc. 11, 4, 18. Iac. Leod. spec. 6, 51, 6. Ps.-Mur. mod. p. 99b.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 34 p. 310, 9. al. Iac. Theat. 29. Ugol. Urb. 1, 49, 3: Autenticorum finis terminus plagalium est, idem ergo finis ex vi autentica amborum est. Ugol. Urb. 1, 60, 10. Ugol. Urb. 1, 150, 5. al. Georg. Ans. 3, 61: Et sicut quattuor sunt littere, que horum cantuum fines gubernant, ita sunt eorum diversitates quattuor principales et hos autenticos nominant, et primi quidem finalis littera ⋅d⋅ ponitur, secundi vero ⋅e⋅, tertii ⋅f⋅, quarti ⋅g⋅. al. Ioh. Tinct. nat. 44, 4. Nicol. Burt. 1, 23, 132. Bonav. Brix. 16, 32. Guill. Pod. 4, 21. Compend. mus. 108.
7 zum Initium with reference to the initium /Bd. 1, Sp. 167/
[s.XI]
Willeh. Hirs. 21 (c. 20), 21: Quivis enim autenticorum supra finalem suum in quinto loco, id est in propria specie diapente incipit, praeter solum deuterum. Cant. In defect. p. 88: Hoc tamen interim breviter notandum, quod omnis principalis sonus, sive ille sit authentici cuiuslibet, sive plagis eius, semper a finali suo, in quem regulariter definit, incipiat. Anon. Wolf p. 198: Omnis autenticus regulariter potest incipi in sua finali, vel per magistratum finalis usque ad suum diapente, sed inferius regulariter tantum protenditur ad unum tonum.
[s.XI-XII]
Theog. Mett. 44, interp. 6: autento proto conferuntur propter autenticam inceptionem.
[s.XII]
Trad. Guid. 7: Principia vero autenticorum cantuum in finalibus vocibus auctoritate fieri comprobantur, sed et sub finalibus in suis vocibus et supra finales usque in diapente et infra.
[s.XIII]
Hier. Mor. 24 p. 177, 28: Si enim in sua finali incipit, cuiuscumque sit toni, tamen imparis, si in principio non procedit a tertia, puta a semiditono vel ditono, quod imparibus est proprium, tamen imparium metas complectitur. Unde etiam tales notae dicuntur authenticae. al.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 25 p. 292, 14. Trad. Holl. VI 38, 8: si versus suus incipit autentice, autentico (sc. tropo) deputetur. Guill. Pod. 4, 21.
8 zur Charakterisierung with reference to defining characteristics
[s.XII]
Guido Aug. 540: Illi autem cantus, qui tantum duabus vocibus descendunt et septem tantum ascendunt compositionis considerationis indigent, que, si autentica est, autenti sunt. Guido Aug. 668: In hoc ergo, quod alacriter elevatur, autenticam exprimit formam. Guido Aug. 672: Vide tam certam plagalis progressionem, vide nichilominus certam plagalis compositionem, raro enim tangit quintam nec aliquam in ea moram nectit, qui si aliquo modo illa depositionis certitudine nudaretur, statim se tonum ostenderet autenticum. al. Ton. Cist. p. 268a: In illo cantu progressioni reclamat compositio, qui ubique authenticam habens compositionem, plagalem alicubi descensum interserit. al. Anon. Cist. II c. 1152D: progressio plagalis, compositio vero authentica est.
[s.XIII]
Mus. man. 50, 23: Quorum (sc. responsoriorum sexti toni) versus non saltibus auctenticis sed simplicibus et moderatis passibus ad sextam facit ascendere.
[s.XIV]
Goscalc. 1, 5 p. 74, 1: volentes facere aliquem cantum toni autentici, specialiter ecclesiasticum, potest sepe et hilariter ascendere et descendere per 5 voces vel 6, et aliquando per 7 vel 8, sed raro.
[s.XV]
Fr. Gafur. extr. 8, 5, 11: quilibet autenticus ascendit ad suam perfectionem vel ad partem eius, et si hoc facere nequit ob sui brevitatem, tamen sunt in eo semper alique species aut partes earum, per quas ipsum autenticum iudicare possumus (inde Bonav. Brix. 16, 10). Bonav. Brix. 16, 38: si cantus in praedicto modo non ascenderit vel descenderit, tunc si melodia et virtus cantus plus in superioribus notis se tenuerit quam inferioribus, talis cantus erit autenticus. Guill. Pod. 4, 17: Et si in eadem acutiori voce pausam simul cum sententia verborum per coma grammatice sumptum aut colum fecerit, nisi per ignorantiam modulatoris econtrario fiat, imo etiam, si proprietatem plagalis habuerit, autentico est adiudicandus. Guill. Pod. 4, 21: At si in eadem absque intermediis vocibus ascensus fiat, multomagis ad autenticorum pertinebit dignitatem. ibid.: Proprium est enim autenticorum armoniam in acutis frequentare. Fr. Gafur. pract. 1, 15.
B speziell specific
1 authenticus protus - authenticus deuterus - authenticus tritus - authenticus tetrardus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
a ohne nähere Bestimmung without further qualification /Bd. 1, Sp. 168/
[s.IX]
Ton. Mett. p. 12: Plagis triti est pars autentico trito. al. Reg. Prum. 3, 1: Inveniuntur vero in naturali musica, id est, in cantilena, quae in divinis laudibus modulatur, quattuor principales toni, qui ita Greco vocabulo nuncupantur: authenthicus protus, authenthicus deuterus, authenthicus tritus, authenthicus tetrarcus. al.
[s.X]
Odo Aret. II p. 90a.
[s.XI]
Comm. ton. 2, 3. al. Berno ton. p. 84a. al. Hermann. mus. p. 46 (p. 139b). Quadr. fig. 7: trito autentico et eius discipulo, id est quinto tono et sexto. Willeh. Hirs. 17 (c. 16), 1: Boetius in dispositione octo troporum figuraliter descripta, ubi tropos primis eorum notat nominibus, protum autenticum dorium, deuterum phrygium, tritum lydium, tetrardum mixolydium ... vocans. al. Theog. Mett. 24, 3 (p. 190b): autenticus protus. al.
[s.XII]
Udalsc. 1. al. Compil. Paris. II p. 75: Dorius enim, qui est authenticus protus, et phrygius, qui est authenticus deuterus, lydius quoque, qui est authenticus tritus, ac mixolydius, qui est authenticus tetrartus.
[s.XIV]
March. luc. 12, 1, 20. al. Iac. Leod. spec. 6, 24, 1: tritus authenticus et plagalis, idest quintus et sextus tonus.
[s.XV]
Iac. Theat. 13. Ugol. Urb. 1, 79, 2: Quartus tropus secundi autentici deuteri plagalis seu subiugalis. al. Ps.-Guido corr. p. 52a. Ioh. Tinct. diff. 18: Tonus primus est ille, ... qui ab antiquis auctenticus protus appellatus est. Tonus secundus est ille, ... qui plagalis aut subiugalis aut collateralis auctentici prothi ab antiquis dicitur. al. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55. Bart. Ram. 1, 3, 3 p. 58: isti duo planetae (sc. sol et luna), quia principalia et luminaria sunt, primum modum regunt cum secundo, hoc et protum autenticum et plagalem proti. al.
b zur Bedeutung des Wortes with reference to the meaning of the word
[s.IX]
Ton. Mett. p. 12: autenticus protus, id est auctoritas prima. ... Autenticus deuterus auctoritas secunda ... Autenticus deuterus est tonus secundus secundum auctoritatem. ... Autenticus tritus est auctoritas tertia. ... Autenticus tetrarchius, id est tonus quartus. Ton. Mett. p. 62: Autenticus vel autentus protus Grece, quod veraciter Latine auctoralis, id est magisterialis primus vel auctoritas, id est magister primus. ... Sequitur autentus vel autenticus deuterus, id est magisterialis secundus. ... Item autenticus vel autentus tritus, id est auctoralis tertius. ... Item autenticus vel autentus tetrardus, id est auctoralis vel magister quartus. Alia mus. 185 p. 92: Tonus quintus NOEANE, qui Graece dicitur autenticus tritus, id est tertia auctoritas. Reg. Prum. 3, 5: Authenticus protus, id est auctoritas prima, subauditur, in naturali musica. Authenticus deuterus, id est auctoritas secunda. Authenticus tritus, id est auctoritas tertia. Authenticus thetrarchus, id est auctoritas quarta.
[s.X]
Mod. Volunt autem p. 80: Authenticus protus, id est antiquus sive auctoralis primus: ... Authenticus deuterus, id est antiquus emendatus: ... Authenticus tritus, id est antiquus particularis: ... Authenticus tetrardus, id est antiquus quartus. Cant. Quid est cant. c. 483: Autenticus protus est princeps vel senior. ... Autenticus protus, id est, auctor primus. Ton. Lugd. 1, 1 (MüMn): Primus itaque hypodorius, qui Grece inscribitur autenticus protus, id est magister vel princeps primus (cf. LmL col. 179, 20) Ton. Lugd. 3, 1 (MüMn): Tertius tropus hypolidius, qui inscribitur autenticus deuterus, id est magister vel princeps secundus (cf. LmL col. 179, 22) Ton. Lugd. 5, 1 (MüMn): Quintus tropus phrigius, qui praetitulatur autenticus tritus, id est magister vel princeps tertius (cf. LmL col. 179, 24).
[s.XI]
Berno div. p. 18: authenticus protus quasi primus auctoralis ... tertius authenticus deuterus eo, quod secundae sit auctoritatis ... quintus authenticus tritus, nihilominus /Bd. 1, Sp. 169/ ex ternario (ed.: externario) et auctoritate nomen sortitus ... Septimus authenticus tetrardus ab ordine et ipse ita vocatus. Tetra namque quatuor dicuntur. Berno mon. 8, 4: Authenticus protus, id est primus magister; authenticus deuterus, id est secundus magister; authenticus tritus, id est tertius magister; authenticus tetrardus, id est quartus magister.
[s.XII]
Udalsc. 47. al.
[s.XIII]
Ioh. Groch. 227: primus dicitur authenticus protus, id est primus auctorizatus eqs.
[s.XV]
Iac. Theat. 12. Bart. Ram. 1, 3, 2 p. 55.
c zu den Differenzen with reference to the differences
[s.XI]
Comm. ton. 1, 1: Protus etenim authenticus officiorum differentias quattuor constare videtur. Comm. ton. 1, 7: Huius equidem proti authentici novem constat differentiis antiphonae. Comm. ton. 3, 4: Deuterum authenticum officiorum sive communionum duobus liquet differentiis praenotatum. Comm. ton. 5, 3: Praenotatur quoque officiorum seu etiam communionum binis authenticus tritus differentiis. Comm. ton. 7, 4: Super officiis et communionibus duabus authenticus tetrardus ornatur differentiis. Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b).
[s.XV]
Iac. Theat. 28: Distinciones autentici proti sunt apposita in finali voce ⋅d⋅, preposita in ⋅a⋅, subposita in ⋅c⋅ eqs. Ugol. Urb. 1, 69, 2: Quarta differentia huius primi prothi autentici in ⋅A⋅ secundo initium habet, et in eodem absolute terminatur. al.
d zur Struktur with reference to structure
[s.XI]
Berno ton. p. 79a: Authenticus protus constat ex prima specie diapente et ex prima specie diatessaron superius (inde Udalsc. 1). Berno ton. p. 80b: Authenticus deuterus constat ex <secunda specie diapente et> secunda specie diatessaron. Berno ton. p. 81b: Authenticus tritus constat ex tertia specie diapente et ex eadem specie diatessaron superius. Berno ton. p. 82a: Authenticus tetrardus constat ex quarta specie diapente et ex prima specie diatessaron superius. Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b). Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic ... habet has principales tres chordas ⋅D⋅a⋅d⋅ sursum. Willeh. Hirs. 13 (c. 12), 3: Autenticus protus, qui est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅, mediam distinctionem habet in ⋅a⋅. ... Autenticus deuterus, qui est ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅, mediam distinctionem sortitur in ⋅b⋅. ... Autenticus tritus, qui est ab ⋅F⋅ in ⋅f⋅, mediam distinctionem elegit in ⋅c⋅. ... Autenticus tetrardus, qui est a ⋅G⋅ in ⋅g⋅, mediam distinctionem deliberat in ⋅d⋅. Willeh. Hirs. 14 (c. 13), 5: ut autenticus protus ex ipsa prima specie diapason, quae est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ constet. Willeh. Hirs. 35 (c. 34), 1: autenticus tetrardus et subiugalis eius per eandem speciem diatessaron melodiam suam componunt. al. Ps.-Guido arithm. p. 58a (cf. LmL col. 170, 9).
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 57, 1: De forma triti autentici. Ugol. Urb. 1, 159, 13: Forma igitur prothi primi autentici. al. Compend. mus. 131. al.
e zur Finalis with reference to the final
[s.XI]
Hermann. mus. p. 32 (p. 132b). Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic ... finitur in ⋅d⋅. Mod. Autent. prot. 1: Autenticus protus cum plage suo finem habet in lychanos ypaton. Mod. Autent. prot. 5: Autenticus deuterus cum plage suo finem habet in ypate meson. Mod. Autent. prot. 7: Autenticus tritus cum plage suo finem habet in parypate meson. Mod. Autent. prot. 9: Autenticus tetrardus cum plage suo finem habet in lychanos meson.
[s.XIII]
Anon. Ratisb. 7, 1: Primus enim tonus, qui prothus autenticus dicitur, finitur in ⋅d⋅solre. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: Nam prothus autenticus et suus /Bd. 1, Sp. 170/ plagalis, id est, primus et secundus tonus, cantus suos regulares terminant in ⋅D⋅. Deuterus autenticus et suus plagalis, id est tertius et quartus, in ⋅E⋅. Tritus autenticus et suus plagalis, id est quintus et sextus, in ⋅F⋅. Tetrardus autenticus et suus plagalis, id est septimus et octavus, in ⋅G⋅.
f zum Ambitus with reference to ambitus
[s.XI]
Hermann. mus. p. 32 - 34 (p. 132b - 133b). Willeh. Hirs. 13 (c. 12), 3: Autenticus protus, qui est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅ ... Autenticus deuterus, qui est ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅ ... Autenticus tritus, qui est ab ⋅F⋅ in ⋅f⋅ ... Autenticus tetrardus, qui est a ⋅G⋅ in ⋅g⋅. Ps.-Guido arithm. p. 58a: prima (sc. diapason species) quantum ad protum authenticum, haec est a ⋅D⋅ in ⋅d⋅, media ⋅a⋅. Secunda est deuteri authentici ab ⋅E⋅ in ⋅e⋅ media ⋅♮⋅. Tertia est triti authentici, a ⋅F⋅ in ⋅f⋅ media ⋅c⋅. Quarta est tetrardi authentici a ⋅G⋅ in ⋅g⋅, media ⋅d⋅. Hic est legitimus authenticorum ascensus et descensus. Quaest. mus. 1, 19 p. 45: Autenticus modulus prothi, id est primi toni ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅ habet igitur enneacordum per duo diapente distinctum. Quaest. mus. 1, 19 p. 46: Autenticus modulus deuteri, id est tertii toni ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅⋅c⋅d⋅e⋅, qui secundam nonam ⋅⋅ ideo admisit, quia ad eius finem diapente fit, maxime autem ideo, quia ad eius acutissimam ⋅e⋅ diatessaron reddit. Quaest. mus. 1, 19 p. 48: Autenticus modulus triti, id est quinti toni ⋅F⋅G⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅ ... Aliquando autem supersilit ad ⋅g⋅ et adhuc ad ⋅⋅, sed abusive. Quaest. mus. 1, 19 p. 49: Autenticus modulus tetrardi, id est septimi toni, in quo novem cordae notantur, quae per duo diapente distinguntur hoc modo: ⋅F⋅G⋅a⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅ ... Occupat nonnunquam ⋅⋅ superacutum per licentiam et inferius ⋅E⋅, sed abusive. Quaest. mus. 2, 26 p. 96 descr.
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 40. al. Ugol. Urb. 1, 142, 1: De diminutione seu imperfectione triti autentici. Ugol. Urb. 1, 145, 2: Tetrardus autenticus quartus et in troporum ordine septimus a ⋅G⋅ primo ad ⋅G⋅ secundum suae habet perfectionis terminos, ex his enim constat sua forma. Ugol. Urb. 1, 149, 26: Sic igitur dicimus dictum graduale unam tantum formam habere substantialem si dici potest, scilicet formam prothi autentici, sed etiam formam accidentalem habet huius graduale, scilicet formam mixti, cum a ⋅D⋅ eius termino tonum remittit ad ⋅C⋅ vel diatesseron ad ⋅A⋅, per quam dicitur mixtus. al.
g zum Initium with reference to the initium
[s.XI]
Willeh. Hirs. 30 (c. 29), 2: Separemus autenticum protum a plaga sua; hic incipit in ⋅D⋅.
[s.XV]
Ioh. Olom. 9 p. 43: Primus itaque tonus, qui prothus autenticus dicitur, principia plerumque cantus suos in ⋅C⋅, ⋅D⋅ et ⋅F⋅ gravibus et in ⋅a⋅ acuto et quandoque in ⋅G⋅ gravi sed raro, rarissime aut in ⋅E⋅ gravi aut alia reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 51: Tertius tonus, qui deuterus autenticus dicitur, suos cantus plerumque incipit in ⋅E⋅, ⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus, raro autem in ⋅D⋅ gravi aut alia reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 57: Quintus tonus, qui tritus autenticus dicitur, cantus suos plerumque incipit in ⋅F⋅ et ⋅G⋅ gravibus et ⋅a⋅ et ⋅c⋅ acutis, raro autem in aliqua reliquarum literarum. Ioh. Olom. 9 p. 61: Septimus tonus, qui tetrardus autenticus dicitur, cantus suos plerumque incipit in ⋅G⋅ gravi, ⋅♮⋅ acuto et quadro, ⋅c⋅ et ⋅d⋅ acutis, raro autem in ⋅F⋅ gravi et ⋅a⋅ acuto aut aliqua reliquarum literarum.
h zur Charakterisierung with reference to defining char acteristics
[s.XV]
Bart. Ram. 1, 3, 3 p. 57: Tritus autem tropus autenticus sanguinis dominium obtinuit. Ideo tonus iste a beato Augustino dicitur delectabilis, modestus et hilaris, tristes et anxios laetificans, lapsos et desperatos revocans. Ideo sanguineo colore depingitur. De hoc dicit Boetius, quod Lydii, qui maxime iucundi sunt et laeti, hoc delectantur et praesertim eorum mulieres, a quibus Russi exorti dicuntur, qui maxime choreis et saltationibus oblectantur. ibid.: Tetrardus vero /Bd. 1, Sp. 171/ autenticus partem habet lasciviae et iucunditatis partemque incitationis varios habens saltus et mores adolescentiae repraesentans. Ideo melancholiae dominium tenet, quandoque scilicet resistens, quandoque vero adaugens et hoc secundum commixtionem, quam cum aliis facit.
2 (tropus, modus, tonus) authenticus primus - (tropus, modus, tonus) authenticus secundus - (tropus, modus, tonus) authenticus tertius - (tropus, modus, tonus) authenticus quartus erste, zweite, dritte, vierte authentische Kirchentonart first, second, third, fourth authentic form of the modes
[s.XI]
Hermann. mus. p. 61 (p. 146b): quartus autenticus subiugalem non habet. Hermann. mus. p. 63 (p. 147b): in dorio, qui est primus autenticus. al. Ton. Aug. p. 90: non exorbitat primi cursum autentici. Ton. Aug. p. 134a: Hanc (sc. antiphonam) enim sive secundo sive tertio autentico asscripseris. al. Quaest. mus. 2, 26 p. 96 descr.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 33, 11: primo authentico, idest proto.
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 60, 13: supra ⋅D⋅ primi autentici eiusque plagalis. Ugol. Urb. 1, 67, 2: Secunda differentia huius primi autentici tropi. Ugol. Urb. 1, 69, 2: Quarta differentia huius primi prothi autentici. Ugol. Urb. 1, 79, 2: Quartus tropus secundi autentici deuteri plagalis. Ugol. Urb. 1, 141 2: Tritus tropus tertius autenticus, qui in troporum ordine quintus est. Ugol. Urb. 1, 159, 13: Forma igitur prothi primi autentici. al. Georg. Ans. 3, 67: Secundus autenticus modus. Georg. Ans. 3, 78: Hic igitur fit, ut autentici primi sit initium sub litteris ⋅a⋅ vel ⋅♮⋅b⋅ aut ⋅c⋅ acutis. Georg. Ans. 3, 110: Secundi autentici mixti exemplum. Georg. Ans. 3, 121: Autentici tertii commixti exemplum. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 5, 6: Divisus est ergo primum antiquus protus a suo fine per diapente sursum, sicut et deuterus, tritus ac tetrardus, et per diatessaron desuper, et factus est primus autenticus a ⋅D⋅ gravi in ⋅D⋅ acutum. al. Nicol. Burt. 2, 5, 41: Tritus vero, qui nunc est quintus nominatus et tertius autenticus, teste Guidone dicitur delectabilis, modestus et hilaris, tristes et anxietate detentos laetificans. al. Bonav. Brix. 15, 14: De primo tono autentico. Bonav. Brix. 15, 30: De principiis primi autentici. al. Compend. mus. 112.
adv. authentice ‚authentisch‘, nach Art der authentischen Tonarten (als Bezeichnung für die 1., 3., 5. und 7. Kirchentonart, mit hochliegendem Ambitus) ‘in an authentic manner’, following the disposition of the authentic modes (as term for the first, third, fifth, and seventh modes with an ambitus lying above the final)
[s.XI]
Ps.-Guido arithm. p. 59a: qui modus (sc. vocum) et authentice et plagaliter potest dinosci (ms.; ed.: dinoscitur).
[s.XII]
Guido Aug. 492: versus autem et seculorum vel tantum autentice vel tantum plagaliter canantur (sim. Anon. Cist. I 28 p. 37). Ton. Cist. p. 268b: cantus regularis authentice elevatus vel compositus. al.
[s.XIII]
Mus. man. 51, 3: cantus, cum nec plagaliter deponantur, nec autentice subleventur.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 36, 5.
[s.XV]
Trad. Holl. VI 38, 8: si versus suus incipit autentice, autentico (sc. tropo) deputetur.