Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
appono bis arbtascer (Bd. , Sp. )
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis appono -posui, -positum, -ere (auf gleicher Tonhöhe) danebensetzen to position (at the same pitch)
1 beim Schlußton eines Psalmverses im Vergleich zur folgenden Antiphon in the case of the final note of a psalm tone in comparison with the following antiphon
[s.X]
Odo Aret. II p. 85a: In premissis antiphonis preposita est distinctio per ditonum; in subsequentibus apposita. Odo Aret. II p. 90b: superest, ut deuterus intexatur cum suis formulis tam autenticis quam plagalibus, quas habet praepositivas (ms.; ed.: postpositivas) tono ditono et diatessaron. Suppositas autem per semitonium et hec in autentis habet autem et appositas. Unde et quinque formulis constare videtur. Odo Aret. II p. 94b: In his apposita est formula et in eorum similibus. Ceterum subsequentibus fit supposita. ibid.: Precedens formula partim semitonio est supposita, partim apposita; subsequens autem diatessaron preponitur. Igitur in formarum positionibus curandum, que et quibus motibus sint preposite vel apposite aut supposite. Odo Aret. II p. 96a: /Bd. 1, Sp. 118/ sit appositiva ut in appositis introitibus. Odo Aret. II p. 98a. Odo Aret. II p. 101b: Igitur, ut in ceteris, et in trito forme cum propriis antiphonis in autento inferantur tetrardo, quas necesse est ut praepositas (ms.; ed.: propositas), appositas et suppositas habeat. Praepositas (ms.; ed.: Propositas) per tonum, ditonum, semitonium et diapente, que simul quinque fiunt: duas scilicet per tonum et unam per semitonium, unam vero diapente, quintam vero per ditonum. Suppositas autem per tonum duas, et unam per semiditonum; una autem fit apposita. Odo Aret. II p. 107a.
[s.XV]
Iac. Theat. 28: Distinciones autentici proti sunt apposita in finali voce ⋅d⋅, preposita in ⋅a⋅, subposita in ⋅c⋅. ibid. sim.
2 allgemein bei der Aneinanderreihung von Tonbewegungen in general with reference to the arrangement of melodic gestures one after the other
a Definition
[s.XI]
Guido micr. 16, 16: Dissimiliter deinde vel similiter facta coniunctione motus motui tum erit praepositus, id est in superioribus positus; tum suppositus; tum appositus, id est, cum in eadem voce unius finis erit alteriusque principium; tum interpositus, id est quando unus motus infra alium positus et minus est gravis et minus acutus; tum commixtus, id est partim interpositus partimque suppositus aut praepositus aut appositus (inde Mot. Musica est p. 156. Mot. Musica est p. 160. Aribo 38 p. 51. Comm. Guid. 55 p. 161. Ioh. Cott. mus. 23, 14. Trad. Guid. 5. Anon. Pannain p. 416. Iac. Leod. spec. 6, 69, 17. Iac. Theat. 15).
b Gebrauch usage
[s.XI]
Guido micr. 16, 22 descr. (cf. app. crit.). Mot. Musica est p. 160: Nunc de similiter appositis (sc. motibus). ... Apponitur ergo arsis arsi ex similibus ut „Nato Domino“, „Aufer a me“; thesis thesi ut in com. „Tollite“, „Adorate Dominum“, „Iuravi“; arsis thesi ut „Terribilis est“, „Haec sacri“; thesis arsi ut „O ammirab.“, „O quam“. Ex dissimilibus vero appositis, arsis arsi ut „Ecce ego“, „Mulieres“, „Angelorum regi“, „Accedentes“; thesis thesi ut „Beata Dei“, grad. „Oculi“, „Elegit eos“, „Iustum deduxit“, „Ultima namque“; arsis thesi ut „Crux Iesu Chri.“, „Remigius“, item „Rex autem dixit“; thesis arsi „O Sapientia“, „Veni Sancte“, „O beata Cecilia“ et „Ecce sedes“. Mot. Musica est p. 168 Aribo 40 p. 51: motus motui ... appositus ut „Ecce ego m. v.“. Aribo 46 p. 52: De commoditate appositi (sc. motus) et quod tam ascendendo quam descendendo sit (inde Comm. Guid. 42 p. 167). Aribo 51 p. 52: Sed diatesserontice melius ascendit appositus, quia eius principium et finis proportionaliter conferetur principio et fini praecedentis. (inde Comm. Guid. 47 p. 168) Aribo 47 p. 52 - 55 p. 53 passim (inde Comm. Guid. 43 p. 167 - 51 p. 168). Comm. Guid. 58 p. 161. Comm. Guid. 63 p. 161: Motum appositum motui ex similibus in hac antiphona „Nato Domino“. Item appositam thesim arsi ex similibus in hac „O admirabile“. Comm. Guid. 71 p. 162. Comm. Guid. 79 p. 162: motus apponitur dissimili coniunctione, qui patet in principio supradictae antiphonae „Christus resurgens“. Comm. Guid. 82 - 84 p. 163. Comm. Guid. 21 p. 166 - 35 p. 167. Mot. Omnis cantus p. 186: Omnis cantus per notam canitur, aut per prepositam, aut per subpositam, aut per interpositam, aut per appositam, aut per mixtam. ibid.: Fiunt autem de vocum coniunctiones nunc preposite, nunc subposite, interdum interposite, modo vero apposite aliquando etiam mixte secundum laxationis et acuminis, hoc est augmenti et detrimenti modorum varias qualitates, id est secundum qualitatem elevationis et depositionis. Mot. Omnis cantus p. 187: Apposite sunt ut „Alleluia. Paratum“ (cf. app. crit.). Mot. Omnis cantus p. 187: Preponuntur ergo vel subponuntur, interponuntur, apponuntur et miscentur hii supra dicti motus, utpote tonus tono preponitur vel quilibet motus /Bd. 1, Sp. 119/ alius ⋅C⋅D⋅ ⋅E⋅D⋅. Subponitur ut ⋅G⋅E⋅ ⋅D⋅E⋅. Interponitur ut ⋅D⋅G⋅ ⋅F⋅E⋅. Apponitur ut illud ⋅C⋅D⋅ ⋅F⋅D⋅(?). Admiscentur iuxta illud ⋅C⋅E⋅ ⋅F⋅G⋅ ⋅F⋅C⋅. Compil. Casin. 1, 86 p. 175. Ps.-Guido epil. p. 40 descr.
[s.XII]
Anon. Pannain p. 416: hae (ed.: haec) positiones dividuntur secundum modum intensionis et remissionis, augmentationis et relaxationis, verbi gratia (ms.; ed.: Ex.) ut praepositae intensionis, subpositae remissionis, interpositae augmentationis, appositae laxationis, mixtae secundum varietates.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 69, 7: Item praedicti motus, ut arsis et thesis invicem coniuncti, amplius possunt variari, quia aut unus est alio similiter aut dissimiliter praepositus, aut similiter vel dissimiliter suppositus, aut similiter vel dissimiliter appositus, similiter vel dissimiliter interpositus, similiter vel dissimiliter mixtus. Iac. Leod. spec. 6, 69, 17: Sequitur de motu apposito. Apponitur autem motus motui, cum in eadem voce est unius finis et alterius principium. Apponitur igitur arsis arsi ... thesis thesi ... arsis thesi ... thesis arsi ... Sequuntur exempla de dissimiliter appositis. Apponitur arsis arsi dissimiliter ... thesis thesi ... arsis thesi ... thesis arsi ... . Iac. Leod. spec. 6, 69, 26 - 34.
3 speziell bei der Aneinanderreihung von Quarten und Quinten specifically with reference to the melodic occurence of fourths and fifths one after the other
[s.XIV]
March. luc. 11, 4, 214: sciendum est, quod specierum dyatessaron et dyapente alia principalis, alia terminalis; alia propria, alia communis; alia simplex, alia composita; alia aggregata, alia disgregata; alia apposita, alia preposita, alia supposita; alia continua; alia commixta; alia intensa, alia remissa dicitur (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 10 p. 258, 9. Ugol. Urb. 1, 46, 3. Fr. Gafur. extr. 8, 3, 1). March. luc. 11, 4, 223: apposita (sc. dicitur illa species), que apponitur super altera, ut hic (sequitur exemplum: D-a, a-d; C-F-c) (inde Ioh. Cicon. mus. 2, 10 p. 258, 17. Fr. Gafur. extr. 8, 3, 10. cf. Ugol. Urb. 1, 46, 9).
 
Artikelverweis 
apposita (aposita) Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI]
Neum. Accentus p. 195: Aposita (ms. Firenze, Laur. Ashb. 1051: apposita) .
 
Artikelverweis 
appositio -onis f. das Danebensetzen auf gleicher Tonhöhe positioning at the same pitch
[s.XI]
Comm. Guid. 95 p. 163: Supradictas motuum praepositiones vel suppositiones, appositiones quoque et interpositiones seu commixtiones generaliter hic vocat (sc. Guido) positiones, posito nomine qualitatis vel formae pro formati, positiones scilicet pro praepositis vel suppositis et ceteris motibus.
 
Artikelverweis 
appositivus -a, -um auf gleicher Tonhöhe stehend standing at the same pitch
[s.X]
Odo Aret. II p. 81a: protus decem habet regulares formulas, id est, sex prepositivas et tres appositivas et unam suppositivam. Et he quidem, que prepositive sunt, fiunt tono, ditono, semiditono vel triemitonio et diapente. Appositive autem sunt, que in eadem voce, qua (ms.; ed.: quam) formula finitur, antiphone principium <ponunt> (ms. et ed.: ponitur). Et he quidem duobus modis fiunt, id est aliquando in prima voce, id est ea, que finem terminat, interdum in affinibus. Odo Aret. II p. 96a: Predictis introitibus formula sit suppositiva semitonio, et paululum subsequentes premittantur ita, ut sit appositiva, ut in appositis introitibus.
[s.XI]
Lib. spec. 41 p. 51: Quot sunt genera distinctionum? Quinque, videlicet appositivae, subpositivae, praepositivae, mixtae et /Bd. 1, Sp. 120/ abusivae. Appositivae sunt in finalibus vocibus, subpositivae sunt sub finalibus, praepositivae sunt super finalibus. Mixtae sunt plagales distinctiones, quae in autenticis cantibus inveniuntur. Ps.-Guido epil. p. 39b: Ex qualitate autem modi et ex quantitate singuli procreantur motus. Vox autem fit praepositiva, appositiva et subpositiva. Quae dum simul permixtae fuerint, regulares et probatissimas in unoquoque modo confert formulas.
 
Artikelverweis 
appressio -onis f. Anstieg (einer Tonreihe) ascent (in pitch) [opp.: depressio]
[s.XV]
Anon. La Fage III p. 243: Nota quod deductiones sunt septem (ms.: sectem, ed.: sequentes) scilicet Gammaut⋅C⋅F⋅G⋅c⋅f⋅g⋅. Quare dicuntur deductiones? Quia quaelibet istarum habet sex voces, scilicet tres in appressione et tres in depressione. (pergit ms.: Et vocantur sic: ut, re, mi, fa, sol, la. Sic ordinantur: ut, re, mi sunt ascendendo et fa, sol, la sunt descendendo.)
 
Artikelverweis 
appressus v. pressus
 
Artikelverweis 
approprio -avi, -atum, -are mit einem Stiel (Cauda) versehen, kaudieren to add a stem
[s.XIV]
Ps.-Theodon. pr. p. 32. Ps.-Theodon. 1 p. 32: Brevis notula est illa, quae simpliciter est quadrata vel quae ad sinistram partem est appropriata; brevis simpliciter quadrata talis est:   . Brevium appropriatarum aliae sunt appropriatae deorsum, ut hic:    et aliae desursum, ut hic:   . ... Semibreves sunt obliquae, ut tales:   . Obliquarum quaedam appropriantur a parte superiori, quae minimae vocantur, ut tales sunt:   . At quidam musici antiqui praedictas appropriaverint a parte inferiori, ut hic: ... Longa notula quadrata est a parte dextra appropriata tam deorsum, ut hic:  quam desursum, ut hic: . Ps.-Theodon. 1 p. 33: Et sciendum est, quod aliquando una nota est appropriata ab utraque parte, tam deorsum quam desursum, sed debemus videre a qua parte proprietas superetur in longitudine. ibid. al. Ps.-Theodon. 2a p. 41: Tales notulae (sc. semiminimae) diversimode signantur, quia quaedam sunt, quae dictas appropriant de proprietate, ut minimas; sed proprietas parum est recurvanda ad modum hami, ut hic: . Ps.-Theodon. 2a p. 43. Ps.-Theodon. 4 p. 49-50.
 
Artikelverweis 
appulsus -us m. 1. Tonerzeugung bei der Singstimme durch ‚Anstoßen‘ eines Tons 2. ‚Anschlagen‘ von Instrumenten production of sound by ‘setting a sound in motion’ 2. beating, striking of instruments
1 Tonerzeugung bei der Singstimme durch ‚Anstoßen‘ eines Tons production of sound by ‘setting a sound in motion’
[s.IX-X]
Hucbald. 8 (p. 105b): Sed nec possibilitas humani appulsus his accommoda erit, ut in tam longe distantibus vocibus, uno quasi ictu tam facile e summo ad infima reflectatur, quin potius pene in novam permutatio erit vocem (inde Berno prol. p. 64b: nec ipsa humani appulsus possibilitas admittit, ut intervallis tam longe inter se distantibus aliquis aptus reddatur sonus. inde Iac. Leod. spec. 6, 34, 5.)
2 ‚Anschlagen‘ von Instrumenten beating, striking of instruments
[s.XV]
Paul. Paulir. 7, 3, 1 p. 13: Musica est, que perficitur instrumentis musicalibus aut flatu humano mediante, aut sola percussione, aut follium flatu, aut flatu et percussione, vel appulsu, vel quocumque alio modo. ... Dicitur appulsu propter nablum et rittoniam et alia, que ex metallorum tinniunt sonoritate apulsu percussione (cf. Howell, Paulus p. 22 sq). /Bd. 1, Sp. 121/
 
Artikelverweis 
aptitudo -inis f. beispielhafte Melodieformel zur Erkennung der Tonart melodic formula that serves as an example for recognition of a mode [syn.: formula, neuma, oda, iubilus, cauda, finalis]
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 11, 26: De finalibus autem exempla daturi dignum duximus ad demonstrandam plenius troporum cognitionem, cantiunculas quasdam hic subscribere, quas etiam aptitudines sive formulas modorum appellare possumus. Sunt autem istae: „Primum querite regnum Dei“ „Secundum autem simile est huic“ eqs. (cf. Guido micr. 13, 4: quaedam neumae inventae sunt, ex quarum aptitudine ita modum cantionis agnoscimus ... ut „Primum quaerite regnum Dei“. sim. Guido reg. 193. Guido ep. p. 47b. inde Comm. Guid. 20 p. 141. Comm. Guid. 27 p. 142: quia sunt formulae, quia informant nobis modos ex aptitudine sua. Ton. Aug. p. 87. al. Ioh. Cott. mus. 11, 5. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191. Anon. Hailspr. 4 p. 69. Walt. Odingt. 5, 9, 29. Trad. Holl. III 8 p. 55: aptitudines seu finales. Conr. Zab. tract. AT 5).
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 82, 1: Sunt adhuc quidam cantus accommodati singulorum tonorum antiphonis per quos de tono illarum indicamus, et illi diversis vocantur nominibus. A quibusdam enim vocantur aptitudines sive formulae, ab alii neumae, odae vel iubili; a modernioribus vocantur caudae, et de illis exempla subscribuntur una cum antiphonis sui toni: „Primum quaerite regnum Dei“ eqs.
 
Artikelverweis 
arbtascer Bestimmung der nete synemmenon mit unbekannter Bedeutung term of uncertain meaning that designates the nete synemmenon
[s.XI]
Compil. Casin. 1, 24 descr.: ⋅N⋅ - corda chamir - simphonia arbtascer - metrum nete synegmenon - vox mens.