Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
aequiconsonantia bis aequisonantia (Bd. 1, Sp. 54 bis 58)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis aequiconsonantia v. LmL aequisonantia
 
Artikelverweis aequiformis -e ‚gleichförmig‘, von gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, of equal duration, not measured
[s.XV]
Orig. et eff. 5, tit.: Inventores artis musicae aequiformis et mensurabilis. Orig. et eff. 5 (L), 4: in ambabus (sc. columnis) scripsit (sc. Tubal) artem musicalem aequiformem, id est planum cantum (sim. Orig. et eff. 5 (O), 3). Orig. et eff. 5 (L), 11: sanctus Augustinus et sanctus /Bd. 1, Sp. 55/ Gregorius, qui cantum aequiformem in universali ecclesia primitus instituerunt. Orig. et eff. 7, tit.: Nomina notarum et pedum cantus aequiformis, scilicet plani. Orig. et eff. 10, 1: musica aequiformis, id est planus cantus. Orig. et eff. 20, tit..
adv. aequiformiter ‚gleichförmig‘, mit gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, in equal durations, in an unmeasured manner
[s.XV]
Orig. et eff. 10, 1: Omnis musica aequiformis, id est planus cantus, debet aequiformiter decantari, ita quod longa et brevis idem tempus contineant.
 
Artikelverweis 
aequiparantia -ae f. Gleichwertigkeit (des Notenwertes) equivalence (of note values) [syn.: aequipollentia]
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 2 p. 220, 38: Quolibet (glossa: sive perfecto sive imperfecto) esse modo datur aequiparantia (glossa: id est, sunt aequipollentiae accedendae) nodo (glossa: id est regula).
 
Artikelverweis 
aequiperatrix -icis f. Gleichheit (der Tonhöhe) equality (of pitch)
[s.IX]
Aurelian. 16, 36: medietatem atque extremitatem cum initio sui aequiperatrices fecerit soni. Aurelian. 17, 18: secundam et primam syllabam aequiperatrices initio reddit (sc. quarta divisio antiphonarum) antiphonae.
 
Artikelverweis 
aequipollentia -ae f. Gleichwertigkeit equipollence
1 der Töne untereinander of notes, one with another
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 160a: in cantu plano vel ecclesiastico tantum quatuor lineas (ed.: linea) protrahimus, quia sunt septem cordarum, que equipollent per equipollentiam; et in cantu mensurabili quinque, quia novem cordarum equivalent per equipollentiam.
2 des Noten-, Pausen- oder Mensurwertes of notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 1, 4: Discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam (inde Anon. Emmeram. 5 p. 270, 19. Trad. Franc. I p. 30. Anon. Vratisl. p. 331a. Anon. Mell. 2, 15. Fr. Gafur. extr. 10, 1, 1). Ioh. Garl. mens. 6, 7: omnis figura non ligata debet reduci ad figuram compositam per aequipollentiam. al. Anon. Couss. VII p. 379a: Equipollentia dico, ut si non sequantur post unam longam due breves per ordinem, accipiatur illud, quod loco duarum brevium invenitur, quia quandoque pro duabus brevibus ponuntur tres breves vel quatuor. Anon. Couss. VII p. 379b: aliquando in uno motello post omnes longas sequitur immediate una longa et altera brevis; et sic de duobus modis fit unus per equipollentiam et per convenientiam talem. al. Lambertus p. 269b: figura est representatio soni secundum suum modum et secundum equipollentiam sui equipollentis (inde Anon. Emmeram. 1 p. 86, 19). Lambertus p. 270b: omnis cantus mensurabilis ab ipsa figura procedit et dividitur, et in eadem replicatur, et omnes figure subsequentes ad eamdem propter equipollentiam retinendam recurrunt. al. Anon. Emmeram. 1 p. 98, 8: partes (sc. plicae) quoad sonos dicimus inaequales; nam sonorum prior minoris semibrevis, alter maioris aequipollentiam repraesentat. al. Franco Col. 11, 36: inspicienda est aequipollentia in perfectionibus longarum, brevium et semibrevium, ita quod tot perfectiones in tenore habeantur quot in discantu vel in triplo etc. (inde Iac. Leod. cons. 97). al. Anon. Couss. IV p. 39, 32: Prima longa est trium temporum ad aequipollentiam brevis longae vel longae brevis. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 7, 19, 9: ex perfectis enim longis omnes aliae manant et in ipsum per quandam aequipollentiam revertuntur. al. Quat. princ. /Bd. 1, Sp. 56/ 4, 2, 8 p. 276b: De aequipollentiis in pronuntiationibus. Per praedicta patet, quod duae minimae aequipollent semibrevi de minori prolatione et reduci habent. Aequipollentia etiam fit in minimis inter tempus perfectum de minori prolatione, et tempus imperfectum de maiori prolatione. Fit etiam aequipollentia inter modum imperfectum de tempore perfecto de maiori prolatione, et modum perfectum de tempore imperfecto eiusdem prolationis, ac etiam modum perfectum de tempore perfecto de minori prolatione. al. Anon. Monac. II 155: De tempore perfecto autem modi imperfecti notandum est, quod eaedem sunt aequipollentiae.
[s.XV]
Anon. Monac. 1, 22. al.
3 der Qualität der Konsonanzen of quality of consonances
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 4 p. 260, 33: sex vocum genera solummodo sonorum aequipollentiam absque incursione discrepantiae statuunt ad perfectionem totius melodiae. Contr. Quicumque p. 93a. Contr. Quot sunt conc. p. 70a: Que est equipollentia quinte? Duodecima vel duplex duodecima. Que est equipollentia octave? Duplex octava. al. Contr. Quot sunt spec. p. 75a.
4 des Intervallumfangs of intervals
[s.XIV]
Ioh. Mur. spec. 1, 186: Igitur diapason ex quinque tonis et duobus semitoniis integratur. Nec ex hoc infertur: ergo ex sex tonis per aequipollentiam.
[s.XV]
Ioh. Olom. 7 p. 33: duobus semitoniis pro uno tono per aequipollentiam subintellectis. al.
5 der Tonqualität of tone quality
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: Nam quorumdam est opinio, quod superacutae a modernis sunt additae et quod ob hoc praedictae quatuor aliae secundis postmodum per aequipollentiam sunt concessae. al.
 
Artikelverweis 
aequipollentialiter adv. als gleichwertig, entsprechend (im Notenwert) equipollently, comparably (in note values)
[s.XIII]
Lambertus p. 281b: quod in genere cuiuslibet modi referre (ed.: refere) tenetur equipollentialiter (ed.: equipollenti aliter) et illius esse modi possit, in quo mensurari videtur. Anon. Emmeram. 1 p. 166, 33: figuram binariam sine proprietate positam et imperfectam pro ipsa (sc. brevi maiori) aequipollentialiter reperire vel figurare. Anon. Emmeram. 1 p. 168, 37: quo ad numerum temporum et etiam quantitatem aequippollentialiter comparare (ed.: comparari).
 
Artikelverweis 
aequipolleo -ere entsprechen, gleichkommen to correspond, to equal
1 im Intervallumfang in intervals
[s.XIII]
Mus. man. 24, 25: tonus videlicet cum semitonio et tria illa semitonia licet in qualitate dissideant, in quantitate tamen aequipollent. al. Ioh. Garl. plan. p. 165a: tritonus aliter potest figurari, scilicet per quinque voces pro tono duo [et] (cf. ms. Washington, Libr. of Congress ML 171 J 6) semitonia computando, et tunc quinque voces quatuor equipollent.
[s.XV]
Guill. Pod. 2, 5: in semitonium maius convertit tonum, ut cum minori antecedente tono etiam equipollere inveniatur.
2 im Vergleich der Töne untereinander in comparison of one note with another
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 159b: sunt septem cordarum, que equipollent per equipollentiam.
3 im Noten-, Pausen- oder Mensurwert in notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 1, 30: Si multitudo brevium fuerit in aliquo loco, semper debemus facere, quod aequipolleant longis. Ioh. Garl. mens. 11, 98: primus (sc. modus) aequipollet debito ordine sexto. al. Anon. Couss. VII p. /Bd. 1, Sp. 57/ 379b: una longa et una brevis in motello equipollent uni longe in tenore. Lambertus p. 272b: binarius non equalis seu ternarius equalis semibrevium figurarum semper ad rectam brevem equipollere debet. Anon. Emmeram. 1 p. 130, 26: longa maior, cui aequipollent longa et brevis. Anon. Couss. IV p. 32, 4: quaelibet longa continet tria tempora, et sic quaelibet longa aequipollet longae et brevi in primo modo vel brevi et longae in secundo modo. al.
[s.XIV]
Anon. Paris. II 7, 11. Petr. Dion. 10 p. 157: ista (sc. pausa) (ed.: ), quae est unius spatii, aequipolleat illi, quae sequitur eam, quae occupat tria spatia. Iac. Leod. spec. 7, 42, 9: tot semibreves, quae una cum illa brevi uni perfectae longae aequipollent in valore. al. Anon. London. I 1 p. 41. al. Ioh. Boen ars 1, 10, 9. Quat. princ. 4, 1, 40 p. 272b: Sint tres pausae imperfectarum longarum sparsim in uno cantu et non in diversis positae, aequipollent enim duobus longis perfectis, istae reduci habent, si hoc modus postulat, ut perfectio fiat. Quat. princ. 4, 2, 8 p. 277a: Aequipollent etiam isti tres modi, videlicet imperfectus de tempore imperfecto de maiori prolatione, et modus perfectus de tempore imperfecto de minori prolatione. al. Ioh. Hanb. sum. 13 p. 262, 19. al. Willelm. 3, 34. Anon. Kellner p. 75. Anon. Monac. II 141. al. Anon. Vratisl. p. 335a.
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 3-21, 19: quod valor unius brevis non aequipolet valori alterius brevis probatur. al. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 28: Non enim sesquialtera vel subsesquitertia et haec prolatio aequipollent. Fr. Gafur. pract. 2, 12. Mens. Cum animadv. 26.
4 in der Qualität der Konsonanzen in the quality of consonances
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 10, 18: omnis discordantia ante perfectam concordantiam sive mediam aequipollet concordantiae mediae. al.
5 in der Tonqualität in tone quality
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: ⋅a⋅b⋅c⋅ et ⋅d⋅ acutis, quae quoddammodo aequipollent dictis quatuor literis gravibus.
adi. aequipollens -entis entsprechend, gleichwertig equipollent, comparable
1 in der Tonqualität in tone quality
[s.XI]
Comm. Guid. 69 p. 122: alibi aequipollentem locum non habebit (sc. cantus), nisi ubi ⋅b⋅ et⋅⋅ simul erunt.
2 im Noten-, Pausen- oder Mensurwert in notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 11, 10: breves aequipollentes longae. Ioh. Garl. mens. 12, 3: copula est id, quod profertur recto modo aequipollente unisono (cf. Reimer, Garlandia II, p. 36). Disc. pos. vulg. p. 191, 3: longa scilicet et brevis vel aliquid his aequipollens. al. Anon. Couss. VII p. 379a: si post duas (sc. breves) non sequatur longa, trium temporum accipiatur suum equipollens. Anon. Emmeram. 1 p. 102, 40: Vox omissa fit per recreationem spirituum et per pausationem aliquam praedictae voci aequipollentem. Anon. Emmeram. 1 p. 146, 42: recta brevis vel suum aequippollens. Anon. Emmeram. 2 p. 196, 19: aequipollenta in omnibus modis intelligenda sunt. Aequipollenta dico, ut si non sequatur longa vel brevis, suo loco accipiatur illud, quod loco earum reperitur (cf. LmL col. 55, 42). al. Anon. Couss. IV p. 76, 4. al.
[s.XIV]
Anon. Paris. II 7, 4: si pro secunda semibrevi ponantur minimae vel aequipollens. al. Ps.-Mur. arg. p. 106b: pro prima brevi possumus ponere pausam vel equipollentes pause. al. Iac. Leod. spec. 7, 19, 3: breves inter se et cum suo aequipollente, id est cum semibrevibus. Iac. Leod. spec. 7, 19, 17: semibreves illi brevi aequipollentes. al. Ps.-Theodon. 2 p. 37: semibrevis iungitur cum brevi, vel aequipollens tertiae partis cuiuslibet notulae perfectae. Ps.-Theodon. 2a p. 42: dicta notula potest fieri per aequipollentes notulas vel aequipollentem mensuram. /Bd. 1, Sp. 58/ Anon. Kellner p. 78.
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 3-12, 24. al. Paul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59. Ioh. Tinct. contr. 2, 24, 2: de discordantiis circa partes omnium notarum et secundum directionem mensurae aequipollentium admittendis. Fr. Gafur. pract. 2, 11. al.
3 in der Qualität der Konsonanzen und Dissonanzen in the quality of consonances and dissonances
[s.XIV-XV]
Contr. Quicumque p. 92b: debet se cavere, ne duas equipollentes sive consimiles concordantias componat, ut in uno contrapunctu quintam et in alio duodecimam et e contra. Contr. Quot sunt spec. p. 75a: dissonantes sunt due secunde, due quarte et due septime cum suis equipollentiis sive equipollentes secunde etc.
subst. aequipollens -entis n. eine zweite (gleichwertige) Stimme, Gegenstimme a second (equipollent) voice, a polyphonic part
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 11, 3: discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam per concordantiam. Et sunt tot species sicut et in modo a parte aequipollentis, qui dicitur secundus cantus, quot a parte tenoris, qui dicitur primus cantus (sim. Ioh. Garl. mens. 1, 4. inde Lambertus p. 269b: figura est representatio soni secundum suum modum ... Anon. Emmeram. 5 p. 270, 20. Trad. Franc. I p. 30).
 
Artikelverweis 
aequisonantia -ae f. 1. (Oktav- und Doppeloktav-) Gleichklang 2. Einklang 1. ‘equison’ (as distinguished from ‘unison’‚ the ‘equal-sounding’ octave and double octave) 2. unison
1 (Oktav- und Doppeloktav-)Gleichklang ‘equison’ (as distinguished from ‘unison’‚ the ‘equal-sounding’ octave and double octave)
[s.VI]
Boeth. mus. 5, 11 p. 361, 31: diapason aequisonantiam. Boeth. mus. 5, 14 p. 364, 4: diapason aequisonantiam consonabunt.
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 5, 9, 5: Superparticularis etiam consonantias tantum, multiplex vero non tam consonantias quam aequisonantias efficit. Gloss. Boeth. mus. 2, 20, 135.
[s.IX]
Remig. Aut. 45, 7: ‚Tertia symphonia‘ (sc. diapason) id est consonantia, vel quod melius est, aequisonantia (inde Ioh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 14). Scol. ench. 2, 202: per octava loca, id est in diapason, aequisonantia est, quia dupla habitudine voces hae conferuntur, ut VI ad XII, ut XII ad XXIIII. Similiter in quindecimis locis aequisonantia est, quod disdiapason dicitur, quia in quadrupla constant proportione.
[s.X]
Interv. Quid sit tonus 10: Diapason non consonantia sed aequisonantia est.
[s.XI]
Hermann. mus. p. 24 (p. 128b): propter significandam aequisonantiam omne diapason, a (ed.: ⋅a⋅) qua incipit, in eadem litera terminari debeat. Hermann. mus. p. 55 (p. 144a): diapason, quod suum est, duabus aequalibus propter aequisonantiae naturam utrimque concluditur. Hermann. mus. p. 56 (p. 144a). Heinr. Aug. 28: quia (sc. multiplex) perfectam operatur aequisonantiam. Heinr. Aug. 89-107. Anon. Prag. 25: per diapason et <dis>diapason ibi artificaliter canitur (quod et supra aequisonantiam nominavimus). Anon. Prag. 80. Anon. Prag. 125.
[s.XII]
Theinr. Dov. 1, 1, 11: ter et quater diapason quamvis aequisonantiae tamen (ed.: cum) non consonantiae (sc. admittuntur in organa). Theinr. Dov. 1, 2, 2: unisonorum enim habitudo dicitur unisonantia, diversisonorum diversisonantia, aequisonorum aequisonantia, iniquisonorum iniquisonantia, consonorum consonantia, dissonorum dissonantia. Theinr. Dov. 1, 2, 4 - 1, 3, 1. Theinr. Dov. 1, 5a, 1: Diapason prima vel minima et consonissima aequisonantia est. Theinr. Dov. 1, 11, 4. Theinr. Dov. 2, 7, 1: ditonus et semiditonus cum sibi condividentibus (ms.; ed.: convidentibus) aequisonas /Bd. 1, Sp. 59/ consonantias propter aequisonantiam cum consonantiis admittuntur in organa (cf. Snyder, Theinred I p. 59). Theinr. Dov. 3, 6, 5. Theinr. Dov. 3, 6, 15: nulla idemptitate (ed.: idemparticate) notularum aequisonantias terminat (sc. ordo). Quem si imitari vellem, difficillime aequisonantiarum species per suos ordines dignoscerentur. Theinr. Dov. 3, 18, 2-4.
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 9, 6: Perfecta (sc. concordantia) dicitur esse illa, quando duae voces iunguntur in eodem tempore, ita quod secundum auditum una vox non percipitur ab alia propter concordantiam, et unisonantia dicitur aut aequisonantia, ut in unisono et diapason. Ioh. Garl. mens. 9, 15: sit primus sonus datus supra primum ⋅G⋅, secundus sonus supra secundum ⋅g⋅, quod dicitur unisonus vel aequisonantia, quod idem est.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 2, 10, 3: si voces aequales facerent consonantiam, illa esset aequisonantia. Hoc autem, secundum Ptolomaeum, competit vocibus ipsius diapason et bis diapason, quas vocat aequisonas, et tamen sunt inaequales. Iac. Leod. spec. 2, 10, 33. Iac. Leod. spec. 2, 24, 1. Iac. Leod. spec. 2, 109, 3. Iac. Leod. spec. 6, 27, 8. Anon. Ellsworth 3 p. 208, 2.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 1, 39 p. 168, 4: diocto et diplasia et diplaris et dilapsa et dupla habetur in arithmetica, diapason vero in musica. In sonis vero consonantia, equisonantia, unisonantia, iustitia et concordia (sim. Ioh. Cicon. prop. 15 p. 428, 18. Ioh. Cicon. prop. 19 p. 432, 19. Chr. Sadze p. 266a). Ioh. Cicon. mus. 1, 40 p. 168, 14. Ioh. Tinct. contr. 1, 2, 22: notandum est Ptolomeum diapason, bisdiapason et tridiapason aequisonantias non concordantias appellasse eo, quod unum ex duobus atque simplicem quodammodo efficiunt sonum. Non obest tamen, quoniam etiam concordantiae dici possint, namque omnis aequisonantia est concordantia sed non e converso. Fr. Gafur. theor. 2, 5. Fr. Gafur. theor. 4, 4: bisdiapason aequisonantiae soni. Fr. Gafur. theor. 4, 8. Fr. Gafur. theor. 5, 4. Guill. Pod. 3, 26. Guill. Pod. 6, 11. Fr. Gafur. pract. 3, 2. Mon. Super unum 43: omnis duplus aequisonantiam facit in octavis regionibus.
2 Einklang unison
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 4 p. 262, 14: Concordantiarum igitur prima dicitur unisonus, id est aequisonantia vel unus sonus. Anon. Emmeram. 4 p. 264, 29: Unisonum (glossa: id est aequisonantiam).