Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
aequalitas bis aequipollens (Bd. , Sp. )
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis aequalitas -atis f. 1. Gleichheit 2. Gleichklang 3. Gleichmäßigkeit 1. equality 2. equality of sound 3. uniformity
1 Gleichheit equality
a der Tonhöhe of pitch
[s.VI]
Boeth. mus. 2, 20 p. 253, 16: ex aequalitate (sc. motuum) quidem nascitur sonorum aequalitas (inde Fr. Gafur. theor. 4, 8).
[s.IX-X]
Hucbald. 4 (p. 104b): Et in huiusmodi quidem locis, ubi tot sillabae continuatim sub una voce iunguntur, nulla eminentiori aut pressiori intercedente, quasi linea in directum deducta, facile aequalitas potest adverti. Hucbald. 28 (p. 111b): aequalitas soni.
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 21, 47: per intervallorum designationes, quod neumandi genus Hermannus Contractus reperisse dicitur; fit autem hoc modo: E vocum aequalitatem designat, S semitonium notat (inde Iac. Leod. spec. 6, 72, 20).
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 161b. Hier. Mor. 17 p. 110, 2. Ps.-Mur. summa 14: ab equalitate sonorum vel secundum arsin et thesin.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 4, 35, 2: Perfectissima igitur concordia de vocibus vel sonis dicitur unisonus (ed.: unisonis), quia illi maxime invicem uniuntur propter ipsorum veram aequalitatem, quia unus alio gravior non est vel altior. al.
[s.XV]
Prosd. spec. p. 732. Ugol. Urb. 1, 16, 11. Ugol. Urb. 1, 120, 20: in versus principio nulla est cum graduali vocum aequalitas. al. Fr. Gafur. extr. 5, 8, 4. al. Bart. Ram. 1, 2, 8 p. 49. Guill. Pod. 5, 23.
b der Tondauer of duration
[s.IX-X]
Comm. br. 289: ante omnia sollicitius observandum, ut aequalitate diligenti cantilena promatur, qua utique si careat, praecipuo suo privatur iure et legitima perfectione fraudatur. Sine hac quippe chorus concentu confunditur dissono nec cum aliis concorditer quilibet cantare potest. Comm. br. 354: Quae canendi aequitas rithmus Grece, Latine dicitur numerus, quo certe omne melos more metri diligenter mensurandum sit. Hanc magistri scolarum studiose inculcare discentibus debent et ab initio infantes eadem aequalitatis sive numerositatis disciplina informare et inter cantandum aliqua pedum manuumve vel qualibet alia percussione numerorum /Bd. 1, Sp. 54/ instruere.
[s.XIII]
Lambertus p. 274a: Harum (sc. ligaturarum) potestas et natura equalitas appellatur, quoniam utraque recta brevis dicitur, et equali tempore mensuratur. al. Anon. Emmeram. 1 p. 104, 2: quidam in suis artibus maiorem longam perfectam solummodo vocaverunt eo, quod a perfectione trinae aequalitatis nomen habere sumpsit. al. Trad. Franc. III 3, 13.
[s.XIV]
Rob. Handlo p. 92, 2: de equalitate brevium et de brevi altera. al. Iac. Leod. spec. 7, 29, 8: Sed dicunt moderni, quod finaliter in cantibus ex imperfectis omnia reducuntur ad aequalitatem. Ioh. Vetul. 52, 1. al. Tract. figur. 10 p. 98, 5
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 6-7, 22: quinque integra et una tertia, quae ad aequalitatem vel integritatem illarum sex pro quibus octo ponuntur nullatenus attingere videntur. al. Ioh. Tinct. diff. 3: Contrapunctus diminutus est, dum plures notae contra unam per proportionem aequalitatis aut inaequalitatis ponuntur (sim. Ioh. Tinct. contr. 2, 19, 5). Ioh. Tinct. pr. 3, 6, 4. al. Ioh. Tinct. contr. 2, 19, 4. Fr. Gafur. pract. 4, 3. al.
c des Tonabstands of distance between notes
[s.XI]
Compil. Casin. 2, 41 p. 400: videte, quomodo dividatur neumarum chordium et quomodo pergunt per aequalitatem, quoniam omnes neumae aequaliter pergunt, sed tamen melodia cantuum ponunt.
2 Gleichklang equality of sound
a der Oktave of the octave
[s.X]
Inch. Uchub. 314: quodcumque melos per octavas regiones ... canitur, novae quodammodo vocis rata consonat aequalitate.
[s.XI]
Hermann. mus. p. 28 (p. 130a): tam vocis quam literae aequalitas soli diapason ... reservatur. Hermann. mus. p. 56 (p. 144b): eadem signa in nona potius quam in octava regione veniant, sicque quod nimis absurdum est caracteres tantum, non voces aequalitatem habeant.
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 159, 24. Ioh. Legr. rit. 1, 2, 2, 22: Nec est alia causa, cur non ita dulciter hae duae concordent consonantiae (sc. diapente et diatessaron), nisi quod ab aequalitate diapason tanto remotae sunt. Ioh. Legr. rit. 1, 2, 11, 14: diapason ... in unitate quidem ... ac in aequalitate constituta (inde Nicol. Burt. 1, 22, 127). al. Fr. Gafur. theor. 5, 4. Guill. Pod. 5, 6.
b der Konsonanz of consonance
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 26, 2: in eo (sc. tritono) nulla (ed.: nullo) vocum concordia, nulla suavis mixtio nec uniformis, nulla dulcis aequalitas, nulla vocum amicabilis proportio (inde Fr. Gafur. extr. 7, 8, 1). Ugol. Urb. 1, 35, 13: Magna est igitur consonantiae vis, quae distantium sonorum difformitatem ad uniformitatem aequalitatemque coaptat tam suavem. Fr. Gafur. extr. 7, 1, 7: si voces discrepant a concordia et equalitate soni, tunc fiunt inconsone ac aspere auribus. Sed si voces concordes sint nihil discrepantes, tunc est consonantia.
3 Gleichmäßigkeit (der Tongebung) uniformity (of tone production)
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 48, 5: Latini quidem ... hunc difficillimum impossibilemque transitum ab infra ad supra ad humanae vocis possibilem aequalitatem aequarunt.
 
Artikelverweis 
aequiconsonantia v. LmL aequisonantia
 
Artikelverweis aequiformis -e ‚gleichförmig‘, von gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, of equal duration, not measured
[s.XV]
Orig. et eff. 5, tit.: Inventores artis musicae aequiformis et mensurabilis. Orig. et eff. 5 (L), 4: in ambabus (sc. columnis) scripsit (sc. Tubal) artem musicalem aequiformem, id est planum cantum (sim. Orig. et eff. 5 (O), 3). Orig. et eff. 5 (L), 11: sanctus Augustinus et sanctus /Bd. 1, Sp. 55/ Gregorius, qui cantum aequiformem in universali ecclesia primitus instituerunt. Orig. et eff. 7, tit.: Nomina notarum et pedum cantus aequiformis, scilicet plani. Orig. et eff. 10, 1: musica aequiformis, id est planus cantus. Orig. et eff. 20, tit..
adv. aequiformiter ‚gleichförmig‘, mit gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, in equal durations, in an unmeasured manner
[s.XV]
Orig. et eff. 10, 1: Omnis musica aequiformis, id est planus cantus, debet aequiformiter decantari, ita quod longa et brevis idem tempus contineant.
 
Artikelverweis 
aequiparantia -ae f. Gleichwertigkeit (des Notenwertes) equivalence (of note values) [syn.: aequipollentia]
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 2 p. 220, 38: Quolibet (glossa: sive perfecto sive imperfecto) esse modo datur aequiparantia (glossa: id est, sunt aequipollentiae accedendae) nodo (glossa: id est regula).
 
Artikelverweis 
aequiperatrix -icis f. Gleichheit (der Tonhöhe) equality (of pitch)
[s.IX]
Aurelian. 16, 36: medietatem atque extremitatem cum initio sui aequiperatrices fecerit soni. Aurelian. 17, 18: secundam et primam syllabam aequiperatrices initio reddit (sc. quarta divisio antiphonarum) antiphonae.
 
Artikelverweis 
aequipollentia -ae f. Gleichwertigkeit equipollence
1 der Töne untereinander of notes, one with another
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 160a: in cantu plano vel ecclesiastico tantum quatuor lineas (ed.: linea) protrahimus, quia sunt septem cordarum, que equipollent per equipollentiam; et in cantu mensurabili quinque, quia novem cordarum equivalent per equipollentiam.
2 des Noten-, Pausen- oder Mensurwertes of notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 1, 4: Discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam (inde Anon. Emmeram. 5 p. 270, 19. Trad. Franc. I p. 30. Anon. Vratisl. p. 331a. Anon. Mell. 2, 15. Fr. Gafur. extr. 10, 1, 1). Ioh. Garl. mens. 6, 7: omnis figura non ligata debet reduci ad figuram compositam per aequipollentiam. al. Anon. Couss. VII p. 379a: Equipollentia dico, ut si non sequantur post unam longam due breves per ordinem, accipiatur illud, quod loco duarum brevium invenitur, quia quandoque pro duabus brevibus ponuntur tres breves vel quatuor. Anon. Couss. VII p. 379b: aliquando in uno motello post omnes longas sequitur immediate una longa et altera brevis; et sic de duobus modis fit unus per equipollentiam et per convenientiam talem. al. Lambertus p. 269b: figura est representatio soni secundum suum modum et secundum equipollentiam sui equipollentis (inde Anon. Emmeram. 1 p. 86, 19). Lambertus p. 270b: omnis cantus mensurabilis ab ipsa figura procedit et dividitur, et in eadem replicatur, et omnes figure subsequentes ad eamdem propter equipollentiam retinendam recurrunt. al. Anon. Emmeram. 1 p. 98, 8: partes (sc. plicae) quoad sonos dicimus inaequales; nam sonorum prior minoris semibrevis, alter maioris aequipollentiam repraesentat. al. Franco Col. 11, 36: inspicienda est aequipollentia in perfectionibus longarum, brevium et semibrevium, ita quod tot perfectiones in tenore habeantur quot in discantu vel in triplo etc. (inde Iac. Leod. cons. 97). al. Anon. Couss. IV p. 39, 32: Prima longa est trium temporum ad aequipollentiam brevis longae vel longae brevis. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 7, 19, 9: ex perfectis enim longis omnes aliae manant et in ipsum per quandam aequipollentiam revertuntur. al. Quat. princ. /Bd. 1, Sp. 56/ 4, 2, 8 p. 276b: De aequipollentiis in pronuntiationibus. Per praedicta patet, quod duae minimae aequipollent semibrevi de minori prolatione et reduci habent. Aequipollentia etiam fit in minimis inter tempus perfectum de minori prolatione, et tempus imperfectum de maiori prolatione. Fit etiam aequipollentia inter modum imperfectum de tempore perfecto de maiori prolatione, et modum perfectum de tempore imperfecto eiusdem prolationis, ac etiam modum perfectum de tempore perfecto de minori prolatione. al. Anon. Monac. II 155: De tempore perfecto autem modi imperfecti notandum est, quod eaedem sunt aequipollentiae.
[s.XV]
Anon. Monac. 1, 22. al.
3 der Qualität der Konsonanzen of quality of consonances
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 4 p. 260, 33: sex vocum genera solummodo sonorum aequipollentiam absque incursione discrepantiae statuunt ad perfectionem totius melodiae. Contr. Quicumque p. 93a. Contr. Quot sunt conc. p. 70a: Que est equipollentia quinte? Duodecima vel duplex duodecima. Que est equipollentia octave? Duplex octava. al. Contr. Quot sunt spec. p. 75a.
4 des Intervallumfangs of intervals
[s.XIV]
Ioh. Mur. spec. 1, 186: Igitur diapason ex quinque tonis et duobus semitoniis integratur. Nec ex hoc infertur: ergo ex sex tonis per aequipollentiam.
[s.XV]
Ioh. Olom. 7 p. 33: duobus semitoniis pro uno tono per aequipollentiam subintellectis. al.
5 der Tonqualität of tone quality
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: Nam quorumdam est opinio, quod superacutae a modernis sunt additae et quod ob hoc praedictae quatuor aliae secundis postmodum per aequipollentiam sunt concessae. al.
 
Artikelverweis 
aequipollentialiter adv. als gleichwertig, entsprechend (im Notenwert) equipollently, comparably (in note values)
[s.XIII]
Lambertus p. 281b: quod in genere cuiuslibet modi referre (ed.: refere) tenetur equipollentialiter (ed.: equipollenti aliter) et illius esse modi possit, in quo mensurari videtur. Anon. Emmeram. 1 p. 166, 33: figuram binariam sine proprietate positam et imperfectam pro ipsa (sc. brevi maiori) aequipollentialiter reperire vel figurare. Anon. Emmeram. 1 p. 168, 37: quo ad numerum temporum et etiam quantitatem aequippollentialiter comparare (ed.: comparari).
 
Artikelverweis 
aequipolleo -ere entsprechen, gleichkommen to correspond, to equal
1 im Intervallumfang in intervals
[s.XIII]
Mus. man. 24, 25: tonus videlicet cum semitonio et tria illa semitonia licet in qualitate dissideant, in quantitate tamen aequipollent. al. Ioh. Garl. plan. p. 165a: tritonus aliter potest figurari, scilicet per quinque voces pro tono duo [et] (cf. ms. Washington, Libr. of Congress ML 171 J 6) semitonia computando, et tunc quinque voces quatuor equipollent.
[s.XV]
Guill. Pod. 2, 5: in semitonium maius convertit tonum, ut cum minori antecedente tono etiam equipollere inveniatur.
2 im Vergleich der Töne untereinander in comparison of one note with another
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 159b: sunt septem cordarum, que equipollent per equipollentiam.
3 im Noten-, Pausen- oder Mensurwert in notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 1, 30: Si multitudo brevium fuerit in aliquo loco, semper debemus facere, quod aequipolleant longis. Ioh. Garl. mens. 11, 98: primus (sc. modus) aequipollet debito ordine sexto. al. Anon. Couss. VII p. /Bd. 1, Sp. 57/ 379b: una longa et una brevis in motello equipollent uni longe in tenore. Lambertus p. 272b: binarius non equalis seu ternarius equalis semibrevium figurarum semper ad rectam brevem equipollere debet. Anon. Emmeram. 1 p. 130, 26: longa maior, cui aequipollent longa et brevis. Anon. Couss. IV p. 32, 4: quaelibet longa continet tria tempora, et sic quaelibet longa aequipollet longae et brevi in primo modo vel brevi et longae in secundo modo. al.
[s.XIV]
Anon. Paris. II 7, 11. Petr. Dion. 10 p. 157: ista (sc. pausa) (ed.: ), quae est unius spatii, aequipolleat illi, quae sequitur eam, quae occupat tria spatia. Iac. Leod. spec. 7, 42, 9: tot semibreves, quae una cum illa brevi uni perfectae longae aequipollent in valore. al. Anon. London. I 1 p. 41. al. Ioh. Boen ars 1, 10, 9. Quat. princ. 4, 1, 40 p. 272b: Sint tres pausae imperfectarum longarum sparsim in uno cantu et non in diversis positae, aequipollent enim duobus longis perfectis, istae reduci habent, si hoc modus postulat, ut perfectio fiat. Quat. princ. 4, 2, 8 p. 277a: Aequipollent etiam isti tres modi, videlicet imperfectus de tempore imperfecto de maiori prolatione, et modus perfectus de tempore imperfecto de minori prolatione. al. Ioh. Hanb. sum. 13 p. 262, 19. al. Willelm. 3, 34. Anon. Kellner p. 75. Anon. Monac. II 141. al. Anon. Vratisl. p. 335a.
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 3-21, 19: quod valor unius brevis non aequipolet valori alterius brevis probatur. al. Ioh. Tinct. pr. 3, 2, 28: Non enim sesquialtera vel subsesquitertia et haec prolatio aequipollent. Fr. Gafur. pract. 2, 12. Mens. Cum animadv. 26.
4 in der Qualität der Konsonanzen in the quality of consonances
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 10, 18: omnis discordantia ante perfectam concordantiam sive mediam aequipollet concordantiae mediae. al.
5 in der Tonqualität in tone quality
[s.XV]
Ioh. Olom. 8 p. 39: ⋅a⋅b⋅c⋅ et ⋅d⋅ acutis, quae quoddammodo aequipollent dictis quatuor literis gravibus.
adi. aequipollens -entis entsprechend, gleichwertig equipollent, comparable
1 in der Tonqualität in tone quality
[s.XI]
Comm. Guid. 69 p. 122: alibi aequipollentem locum non habebit (sc. cantus), nisi ubi ⋅b⋅ et⋅⋅ simul erunt.
2 im Noten-, Pausen- oder Mensurwert in notes, rests, or mensural value
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 11, 10: breves aequipollentes longae. Ioh. Garl. mens. 12, 3: copula est id, quod profertur recto modo aequipollente unisono (cf. Reimer, Garlandia II, p. 36). Disc. pos. vulg. p. 191, 3: longa scilicet et brevis vel aliquid his aequipollens. al. Anon. Couss. VII p. 379a: si post duas (sc. breves) non sequatur longa, trium temporum accipiatur suum equipollens. Anon. Emmeram. 1 p. 102, 40: Vox omissa fit per recreationem spirituum et per pausationem aliquam praedictae voci aequipollentem. Anon. Emmeram. 1 p. 146, 42: recta brevis vel suum aequippollens. Anon. Emmeram. 2 p. 196, 19: aequipollenta in omnibus modis intelligenda sunt. Aequipollenta dico, ut si non sequatur longa vel brevis, suo loco accipiatur illud, quod loco earum reperitur (cf. LmL col. 55, 42). al. Anon. Couss. IV p. 76, 4. al.
[s.XIV]
Anon. Paris. II 7, 4: si pro secunda semibrevi ponantur minimae vel aequipollens. al. Ps.-Mur. arg. p. 106b: pro prima brevi possumus ponere pausam vel equipollentes pause. al. Iac. Leod. spec. 7, 19, 3: breves inter se et cum suo aequipollente, id est cum semibrevibus. Iac. Leod. spec. 7, 19, 17: semibreves illi brevi aequipollentes. al. Ps.-Theodon. 2 p. 37: semibrevis iungitur cum brevi, vel aequipollens tertiae partis cuiuslibet notulae perfectae. Ps.-Theodon. 2a p. 42: dicta notula potest fieri per aequipollentes notulas vel aequipollentem mensuram. /Bd. 1, Sp. 58/ Anon. Kellner p. 78.
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 3-12, 24. al. Paul. Paulir. 7, 2, 1 p. 59. Ioh. Tinct. contr. 2, 24, 2: de discordantiis circa partes omnium notarum et secundum directionem mensurae aequipollentium admittendis. Fr. Gafur. pract. 2, 11. al.
3 in der Qualität der Konsonanzen und Dissonanzen in the quality of consonances and dissonances
[s.XIV-XV]
Contr. Quicumque p. 92b: debet se cavere, ne duas equipollentes sive consimiles concordantias componat, ut in uno contrapunctu quintam et in alio duodecimam et e contra. Contr. Quot sunt spec. p. 75a: dissonantes sunt due secunde, due quarte et due septime cum suis equipollentiis sive equipollentes secunde etc.
subst. aequipollens -entis n. eine zweite (gleichwertige) Stimme, Gegenstimme a second (equipollent) voice, a polyphonic part
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 11, 3: discantus est aliquorum diversorum cantuum sonantia secundum modum et secundum aequipollentis sui aequipollentiam per concordantiam. Et sunt tot species sicut et in modo a parte aequipollentis, qui dicitur secundus cantus, quot a parte tenoris, qui dicitur primus cantus (sim. Ioh. Garl. mens. 1, 4. inde Lambertus p. 269b: figura est representatio soni secundum suum modum ... Anon. Emmeram. 5 p. 270, 20. Trad. Franc. I p. 30).