Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
aedificatio bis aequiformiter (Bd. 1, Sp. 48 bis 55)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis aedificatio -onis f. Aufbau, Gefüge (der Stimmen in einem mehrstimmigen Gesangsstück) structure, configuration (of voices in a polyphonic vocal composition)
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 1 p. 150, 34: per eum (sc. modum) longitudo vel brevitas sub recta proportionis habitudine non traditur observanda, nisi secundum quod cantans in aedificatione armonica suae voci melius viderit expedire. Sub qua siquidem aedificatione ista (sc. figura quaternaria figurata per oppositum) maxime inter figuras alias saepius habet locum.
 
Artikelverweis 
aeolius (iolius) -i m. das Äolische, die äolische Transpositionsskala (im griechischen System der τόνοι) Aeolian, the aeolian transposition (in the Greek system of τόνοι)
[s.V]
Mart. Cap. 9, 935: Tropi vero sunt quindecim, sed principales quinque, quibus bini cohaerent: id est Lydius, ... secundus Iastius, .... item Aeolius cum Hypoaeolio et Hyperaeolio; quartus Phrygius ... quintus Dorius (inde Fr. Gafur. theor. 5, 8: Tertium Iolium, cui coherent Hypoeolius et Hypereolius).
[s.VI]
Cassiod. var. 2, 40, 4: Dorius ... Phrygius ... Aeolius animi tempestates tranquillat somnumque iam placatis attribuit. ... Iastius ... Lydius ... (inde Fr. Gafur. theor. 5, 8). Cassiod. inst. 2, 5, 8: Toni vero sunt quindecim: hypodorius, hypoiastius, hypophrygius, hypoaeolius, hypolydius, dorius, iastius, phrygius, aeolius, lydius, hyperdorius, hyperiastius, hyperphrygius, hyperaeolius, hyperlydius (inde Walt. Odingt. 3, 9, 9: Quindecim dicunt esse modos ...). ibid.: Aeolius phrygium hemitonio, iastium tono, dorium tono semis, hypolydium duobus tonis, hypoaeolium duobus semis tonis ... praecedens. ibid. al. (inde Aurelian. 6, 37 sqq.)
[s.IX]
Ioh. Scot. annot. 498,2: Lydius dicitur, quia Lydii eo utuntur. Yastius, quia eo Eones utuntur. Eolius, quia Eoles (inde Remig. Aut. 498, 3).
[s.X]
Odo Aret. I p. 249b: Tertia igitur differentia tonus Aeolius semitonius, et authentus deuterus (sim. Compil. Casin. 1, 24 descr. ex errore, ut videtur; cf. Gombosi, Tonartenlehre II p. 26).
[s.XIV]
Anon. Ellsworth 4 p. 222, 2: Ambrosius, penthacordum considerans, 5 tonos compilavit; ab Ignacio dorium, frigium, et lidium communicans, eolium et iastium composuit (sequitur descriptio; cf. Ellsworth, Manuscript p. 221 adnot.).
[s.XV]
Fr. Gafur. theor. 1, 1: Nam Terpander ipse primus cytharedicas regulas ac modulos tum Boetium et Eolium, tum Trocheum et Acutum, tum Cepionem et Terpandrium appellavit /Bd. 1, Sp. 49/ (cf. Plutarchus, De musica 4 (1132 D)).
 
Artikelverweis 
aequabilis -e gleichmäßig (die Tongebung betreffend) consistent, even (with respect to tone production)
[s.XV]
Nicol. Burt. 1, 30, 186: Si enim aliquantulum depresse incipiemus, paulatim fauces calefient et arteriae complebuntur et vox, quae tracta est varie, reducetur in quendam sonum aequabilem atque constantem (inde Bonav. Brix. 28, 8).
adv. aequabiliter gleich (lang), gleichwertig (in Bezug auf den Notenwert) equally (in length), equivalently (with respect to note value)
[s.XIV]
March. comp. 9, 21: Si autem quattuor (sc. semibreves) fuerint uniformiter figurate, tunc secundum Ytalicos equabiliter proferuntur.
 
Artikelverweis 
aequalis -e 1. gleich (hoch) 2. gleichmäßig 3. gleich (lang) 4. gleichwertig 5. gleich (groß) 6. gleich (stark, laut) 1. equal (in pitch) 2. equivalent, uniform 3. equal (in length) 4. equivalent 5. equal (in size) 6. equal (in strength, volume)
1 gleich (hoch) (die Tonhöhe betreffend) equal (with respect to pitch)
[s.I a.Chr.]
Vitruv. 1, 1, 8: sonitus ad artificis aures certos et aequales (sim. Vitruv. 10, 12, 2).
[s.VI]
Boeth. mus. 1, 3 p. 190, 32: soni quoque partim sunt aequales, partim vero sunt inaequalitate distantes (inde Gloss. Boeth. mus. 1, 3, 150-154 cum exemplo. Hier. Mor. 15 p. 75, 5. March. luc. 5, 1, 8. Fr. Gafur. theor. 2, 1)
[s.IX]
Scol. ench. 1, 174: aut equale ponas cum finali sono ... aut quinto loco superius. Comm. br. 328: illi etiam (sc. psalmi), qui ad matutinas deputati sunt, aut aequali elatione omnes imponendi aut certe a primo ad extremum melodia gradatim debet et moderate in altum excrescere. Hucbald. 2 (p. 104a): aequales voces atque uniformiter sibi consimiles. al.
[s.XI]
Comm. ton. 8, 14. Trad. Hermann. II 1: E notat equales ptongos. Compil. Casin. 1, 3 p. 5.
[s.XIII]
Org. Vatic. p. 198: Si duo puncta fuerint equalia et organum incipiat cum cantu, ascendat organum 5 voces. al. Disc. Si cantus equ. 1 p. 244: Si cantus equalis fuerit (sim. Disc. Si cantus asc. 21). Ioh. Garl. plan. p. 163a: dicitur unisonus ab unus, una, unum, et sonus, quasi unus equalis sonus sine ulla variatione vocis. Elias Sal. 21 p. 44b: Nonne ille, qui preconizat vinum, voce aequali et congrua utitur, et si in diversis vocibus emitteret sonum, derideretur a populo et insanus reputaretur? al. Lambertus p. 273b: Imperfectus (sc. ascensus), quando secundus punctus altior est primo, et tertius secundo inferior reciprocando vel equalis. al. Hier. Mor. 15 p. 75, 5. Ioh. Groch. 50. Ps.-Mur. summa 1150: Hermannus Contractus ... pro equali sono vel unisono, quod est idem, e posuit. Engelb. Adm. 2, 30: Unisonae sunt, quae indistincte unum aequalem et continuum reddunt sonum.
[s.XIV]
Ioh. Mur. not. 1, 2, 3. Iac. Leod. spec. 2, 10, 3: si voces aequales facerent consonantiam, illa esset aequisonantia. Iac. Leod. spec. 2, 10, 7: Unisonus autem distinctos requirit sonos, licet sint aequales. Iac. Leod. spec. 4, 15, 1: voces similes vel aequales dicuntur illae, quae sunt sine intervallo prolatae, ut illae, quae ad unisonum pertinent. Iac. Leod. spec. 6, 73, 11: aequales seu repercussae (sc. notulae). al. Ioh. Boen ars 2, 23, 2. Ioh. Boen mus. 1, 74: si non esset nisi unus sonus equalis et non diversificatus in cantu. Compil. Ticin. p. 22. Anon. Carthus. p. 444a: eius (sc. toni mixti) ascensus est equalis ad gradum communem utrique.
[s.XV]
Iac. Twing. p. 136, 9: non ascendit, sed habet equales notas hoc modo: ⋅c⋅c⋅c⋅c⋅c⋅c⋅. Nicol. Cap. p. 316. al. Prosd. spec. p. 732. al. Ugol. Urb. 5, 7, 15: voces aequales sunt, quae sic /Bd. 1, Sp. 50/ se habent, quod inter eas non est aliquis excessus quoad acuitatem vel gravitatem. al. Georg. Ans. 2, 76. Chr. Sadze p. 265a. Ioh. Legr. rit. 2, 2, 3, 98. al. Ioh. Tinct. diff. 3: Contratenor ... altior autem aut aequalis aut etiam ipso tenore inferior. Fr. Gafur. extr. 7, 1, 6. al. Ioh. Tinct. nat. 1, 14. Bart. Ram. 1, 1, 7 p. 18: sono unisonam et aequalem. al. Ioh. Hoth. contr. I 26: octavam ponere aequalem tenori. Nicol. Burt. 2, append. 2: quando cantus est aequalis quintadecima requirit duodecimam. al. Bonav. Brix. 18, 14-15. Guill. Pod. 5, 25. Compend. mus. 51. Interv. Prima species p. 229. Org. Ambros. p. 6. Contr. Consonantiae p. 409a. Contr. Cum notum p. 61b. Contr. Notandum quod p. 115b. Contr. Volentibus I p. 24a. al.
2 gleichmäßig (die Tongebung betreffend) equivalent, uniform (with respect to tone production)
[s.V]
Mart. Cap. 9, 965: μεσοειδής, quae et dithyrambica nominatur, quae tonos aequales mediosque custodit (?).
[s.XV]
Guill. Pod. 5, 31: alpha enim in inferiori et superiori capite plenam et equalem accipit pronunciationem, tocus vero et uncus in corpore plenam, sed in earum caudis instantaneam recipiunt.
3 gleich (lang) (die Tondauer betreffend) equal (with respect to length)
[s.IX]
Scol. ench. 1, 414: id quod subiungendum est, aut aequali mora respondeat, sive pro competenti causa duplo mora longiore aut duplo breviore (inde Quaest. mus. 1, 22 p. 61).
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. 7, 9: omnis pausatio simplex debet esse aequalis paenultimae modi praecedentis. al. Lambertus p. 272b: nulla semibrevis sola reperitur, quoniam per se sola significare nequit, sed bine et bine, non equales... vel tres et tres equales. Lambertus p. 277a: due recte breves et equales. al. Anon. Emmeram. 1 p. 98, 12: plica supremam vocis semper accipiet portionem, sive sit aequalis priori, sive minor, sive maior. Anon. Emmeram. 1 p. 126, 16: tres priores sunt breves et aequales. al. Hier. Mor. 25 p. 181, 21: Omnis cantus planus et ecclesiasticus notas primo et principaliter aequales habet, unius scilicet temporis modernorum. al. Petr. Pic. 6, 2. Ioh. Balloce 1, 12: Omnes breves sunt aequales (sim. Trad. Franc. I p. 4. Trad. Franc. II 1, 18. Trad. Franc. III 2, 2. Trad. Franc. IV 1, 19. Trad. Franc. V 29). al. Trad. Franc. I p. 6. al. Trad. Franc. II 1, 25. al. Trad. Franc. III 3, 5: Semibrevium quedam sunt equales, quedam inequales. al. Trad. Franc. IV 1, 27. al. Trad. Franc. V 32. al. Mens. Notandum quod 5a, 9: quaelibet nota fit aequalis brevis. al. Anon. Couss. IV p. 63, 2. al. Mens. Notularum p. 83. Ioh. Groch. 170: alicuius partis temporis maioris vel aequalis. Walt. Odingt. 6, 10, 16: quaternariam vero ligaturam aequalem ternariae.
[s.XIV]
March. pom. 38, 9: ad invicem in valore, et in natura etiam sunt aequales (sc. semibreves). al. Phil. Vitr. 15, 6: Quando sex ponuntur, omnes erunt aequales minimae. al. Trad. Phil. I 62rD, 37. al. Anon. Paris. I 1, 16. al. Trad. Phil. II 3, 11: duas semiminimas aequales. al. Anon. Paris. II 7, 17. al. Ioh. Mur. not. 2, 13, 7: tempus aequale. al. Ioh. Mur. comp. 3, 7. Rob. Handlo p. 100, 13: Equales vocantur (sc. semibreves), quando tres pro una brevi ponuntur. Rob. Handlo p. 112, 17: Tot igitur modis dicuntur semibreves, scilicet maior et minor vel equalis, minorata et minima (inde Ioh. Hanb. sum. 13 p. 264, 19). al. Iac. Leod. spec. 7, 17, 4. Iac. Leod. spec. 7, 41, 10: longa trium temporum aequalium. al. Anon. Deodat. 5, 2. al. Mens. Primo punctus p. 35. al. Anon. Barcin. I p. 21. al. Anon. London. I 1 p. 40. Ioh. Boen ars 1, 9, 2. al. Quat. princ. 3, 58 p. 251a: in plano cantu omnes notae sive voces naturaliter aequales, sed causa melodiae et coloris, unius vocis aliqua pars auferenda est et alteri concedenda. /Bd. 1, Sp. 51/ al. Ioh. Hanb. sum. 6 p. 214, 5. al. Goscalc. 2, 2 p. 132, 14. Ps.-Theodon. 2 p. 35. al. Ioh. Vetul. 38, 1: valoris duarum minimarum de prolatione maiori et aequalium. al. Guido fr. 2, 8. al. Petr. Cap. 4a, 4. al. Anon. Mediol. 3, 7. Rubr. brev. 2c, 4. Semibr. caud. p. 72. al. Anon. Couss. V p. 200, 6: minor vel equalis nota. al. Mens. Cum de p. 75-76. Anon. Kellner p. 82.
[s.XV]
Thom. Wals. 6, 5. al. Prosd. exp. 88, 13: pausas equales vel minores in valore. Prosd. ital. I p. 230a (II p. 39): in valore trium longarum equalium. al. Ugol. Urb. 3, 4-1, 11: nota non esset altera ante aequalem vel minorem sine alicuius signi demonstratione. al. Georg. Ans. 3, 233. Anon. Monac. 3, 17. Anon. Mell. 3, 5. Ioh. Tinct. pr. 1, 6, 10: ante maiorem notam vel aequalem. al. Fr. Gafur. extr. 10, 4, 26. al. Bart. Ram. 3, 1, 1 p. 80. Guill. Pod. 5, 33. Fr. Gafur. pract. 2, 8. al. Mens. Cum animadv. 45.
4 gleichwertig (die Tonqualität betreffend) equivalent (with respect to tone quality)
[s.XI]
Hermann. mus. p. 21 (p. 127a): relinquitur quintadecima, quae, quia ad mese octava est, aequalis ei et virtute est et caractere (inde Frut. brev. 4 p. 43: aequalis ei est et characteris et soni convenientia). al. Frut. brev. 3 p. 37: si senex gravi voce aliquid praecinat, puerulus autem idipsum acuta et aequali voce seni concinat.
[s.XII]
Theinr. Dov. 1, 1, 5: Aequisoni sunt, qui cum sint diversisoni aequale tum sonant, ut qui diapason semel vel saepius terminant.
[s.XIII-XIV]
Engelb. Adm. 2, 30: Aequisonae sunt, quae ex duplo gravi et acuto unum et aequalem iteratum ad invicem reddunt sonum, ut sunt duae voces diapason. al.
[s.XIV]
Ps.-Phil. lib. mus. p. 38a: cantus potest elevari per octavam et cantare notas equales. Iac. Leod. spec. 1, 26, 10: aequisoni, qui, licet invicem sint inaequales, sic tamen uniuntur in medio, sic concordant secundum auditum, ut quasi aequales videantur, ut diapason et bis diapason.
[s.XV]
Fr. Gafur. theor. 5, 4: extremae diapason voces aequales sint et similes. Bonav. Brix. 13, 3: Et nota, quod mutatio non potest fieri nisi sint duae vel tres voces aequales in unico sono et in unico signo.
5 gleich (groß) (den Intervallumfang betreffend) equal (in size) (with respect to intervals)
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 3, 1, 212: toni partes non sunt equales. al.
[s.XI]
Oliva p. 293: duo semitonia non aequalia.
[s.XIII]
Mus. man. 18, 6-7. Lambertus p. 257a.
[s.XIV]
Ioh. Mur. spec. 1, 248: duplex diatessaron sit aequalis quinque tonis. Iac. Leod. cons. 42. Iac. Leod. spec. 1, 29, 20: Quod enim tonus in duo semitonia aequalia sit indivisibilis. Iac. Leod. spec. 2, 63, 15: inter ⋅♮⋅ nonam secundam et ⋅c⋅ decimam est semitonium ... Illud autem est aequale illi, quod includitur inter ⋅a⋅ octavam et ⋅b⋅ nonam primam. Iac. Leod. spec. 2, 80, 2: Tonus enim omnis tono aequalis est. al. Ioh. Boen ars 2, 17, 29. Ioh. Boen mus. 4, 72: ex consonantiis equalibus. Ioh. Boen mus. 4, 117: duarum tertiarum equalium. Quat. princ. 2, 12 p. 212a. al. Goscalc. 1, 9 p. 100, 1.
[s.XV]
Prosd. spec. p. 738: omnes toni inter se sunt equales et similiter omnes diathessaron et omnes diapente et omnes diapason. al. Ugol. Urb. 5, 30, 9: omnes diphtoni, semidiphtoni, tritoni, diatesseron, diapente, diapason, ceteraeque sonorum musicales coniunctiones inter se sunt aequales, sunt enim eadem tonorum et semitoniorum quantitate coniunctae et per consequens ex eisdem proportionibus connexae. al. Ioh. Keck 2 p. 322b. Trad. Holl. III 5 p. 34. Fr. Gafur. extr. 12, 13, 10. Bart. Ram. 3, 2, 4 p. 100.
6 gleich (stark, laut) (die Tongebung betreffend) equal (in strength, volume) (with respect to tone production)
[s.XI]
Comm. Guid. 22 p. 149: Tremula est similiter vox repercussa sicut morula, sed illud interest, quia in morula voces /Bd. 1, Sp. 52/ eaedem aequali impulsu vocis proferuntur, in tremula vero eaedem nunc maiori, nunc minori impulsu vocis efferuntur quasi tremendo. v. semitonium aequale, tonus aequalis
adv. aequaliter gleich (hoch, schnell, lang, stark, laut, -zeitig) equally (in pitch, in tempo, in length, in volume), at the same time
1 gleich (hoch) equally (in pitch)
[s.I a.Chr.]
Vitruv. 10, 12, 2: traiecti ... extenduntur, donec aequaliter sonent.
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 5, 11, 3: duplum aequaliter sonat suo subduplo. Gloss. Boeth. ar. p. 30, 18: „Sonus“ est „in musica“ vox aequaliter porrecta, quod minimum est in musica. Et cum iunguntur soni acutus et gravis, faciunt tonum.
[s.IX]
Remig. Aut. 495, 4: sonus vero in una chorda fit, estque vox aliqua uniformiter vel aequaliter procedens. al. Aurelian. 10, 33 p. 140: et que superior (sc. divisio) equaliter sustinet, haec parumper inflectit. Notk. Balb. p. 69: E ut equaliter sonetur, eloquitur (inde Frut. brev. 14 p. 103. Anon. Wolf p. 205. Quaest. mus. 1, 23 p. 63. Compil. Lips. p. 132. cf. Hesbert, Equaliter; Smits v. W., Muziekgeschiedenis 2, p. 498 sqq.; Floros, Neumenkunde 2, p. 139). Hucbald. 21 (p. 110a): Iam vero inter ‚-re‘ et ‚Is-‘ et ‚-he-‘ et ‚-li-‘ et ‚quo‘ et ‚do-‘ semitonii atque toni est intervallum. Caetera aequaliter et in directum dicuntur.
[s.X-XI]
Ton. Lugd. 6, 3: incipiunt aequaliter a parhypate meson.
[s.XI]
Berno prol. p. 71b (H32 p. 35): [Antiquitus enim authenti cum plagis etsi non equaliter intendebantur, indifferenter tamen omnes in quartam vel quintam chordam remittebantur. Ton. Aug. p. 111b. al.
[s.XIII]
Elias Sal. 31 p. 63a. Ps.-Mur. summa 516: cantus multiformiter procedit, nunc equaliter, nunc ascendens, nunc vero descendens. Ps.-Mur. summa 536: Pressus dicitur a premendo, et minor continet duas notas, maior vero tres, et semper debet equaliter et cito proferri.
[s.XIV]
Phil. Andr. p. 116a: Si stant equaliter, post octavam quintam tenebis. al. Anon. Monac. II 96: numquam duae quintae possunt fieri pariter, nec ascendendo, nec descendendo, nec aequaliter. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 7 p. 31: unisonus est modus, per quem vox nec intenditur sed aequaliter iteratur. Ioh. Tinct. nat. 30, 2: aequaliter ascendere descendereque. al. Contr. Consonantiae p. 409b: Omnis cantus aut movetur equaliter, aut deorsum, aut sursum. al.
2 gleich (schnell), gleichmäßig equally (in tempo), equivalently
[s.IX-X]
Cant. Observandum 1: Observandum est, ut aequaliter cantetur rata scilicet correptionis mensura et distinctiones membrorum vel cesorum in eo observentur.
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 87, 14: aequaliter pro posse et velociter descendunt (sim. Walt. Odingt. 6, 12, 10: Et est cantandum (sc. organum purum) leniter et subtiliter, descensus vero cito et aequaliter). Walt. Odingt. 6, 18, 2: qui distincte canant et aequaliter secundum commensurationem temporum.
3 gleich (lang) equally (in length)
[s.XIII]
Inst. patr. 7: Punctum equaliter teneant omnes. Metrol. 79 p. 88: Licet enim longas et breves nominemus, non sic tenentur in plana musica sicut et in organo, sed omnes notae praeter pausationes aequaliter cantentur (inde Ioh. Hanb. tract. p. 362, 32).
[s.XIV]
March. pom. 43, 1: Si enim duae semibreves accipiuntur pro tempore imperfecto, tunc ... aequaliter proferuntur. al. March. comp. 5, 12: omnes uniformiter figurate vocantur minime et equaliter proferuntur. al. Iac. Leod. spec. 7, 17, 15: illi quidem, cum sex vel novem pro perfecto ponebant tempore, sic aequaliter ipsas pronuntiabant. Quat. princ. 3, 55 p. 250a: Quamlibet etiam notam aequaliter pronuntiet sive sit longum sive breve, ut motus omnium vocum uniformis fiat. Quat. princ. /Bd. 1, Sp. 53/ 3, 58 p. 251a: Nam planus cantus modulari debet aequaliter, in modo et in mensura. Quat. princ. 4, 2, 9 p. 277a: Si enim tres (sc. minimae) aequaliter pronuntiantur, semibrevi de maiori prolatione aequipollent. Ps.-Theodon. 2a p. 41: duas semibreves imperfectas aequaliter prolatas. al. Guido fr. 9, 20. al. Semibr. caud. p. 74.
[s.XV]
Conr. Zab. tract. BK 3: Mediatio vero artis per omnia debet in singulis versibus rite et aequaliter observari. al. Fr. Gafur. extr. 12, 16, 60. al.
4 gleich (in Bezug auf die Tonqualität) equally (with respect to the character of a pitch)
[s.XIV]
Phil. Vitr. 5, 2: et sciendum, quod omnis medietas chordae aequaliter sonat suo toto.
5 gleich (stark, laut) equally (in volume, loud)
[s.XV]
Conr. Zab. tract. BN 1: ne quis in gravibus et in acutis et superacutis aut excellentibus similiter sive aequaliter et conformiter aut uniformiter voce sua uti praesumat semper scilicet pleno spiritu vel arteria plene aperta canendo.
6 gleichzeitig (beim Zusammensingen) at the same time (when singing together)
[s.XIII]
Inst. patr. 25: Si duo simul cantent, sillabas et pausam ad punctum equaliter incipiant et finiant.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 3, 3, 4: aut aequaliter incipis (sc. in poliphonia), aut minime, et si aequaliter, in duplo incipere manifestum est oportere aut in triplo aut in quadruplo aut sesqualtero.
 
Artikelverweis 
aequalitas -atis f. 1. Gleichheit 2. Gleichklang 3. Gleichmäßigkeit 1. equality 2. equality of sound 3. uniformity
1 Gleichheit equality
a der Tonhöhe of pitch
[s.VI]
Boeth. mus. 2, 20 p. 253, 16: ex aequalitate (sc. motuum) quidem nascitur sonorum aequalitas (inde Fr. Gafur. theor. 4, 8).
[s.IX-X]
Hucbald. 4 (p. 104b): Et in huiusmodi quidem locis, ubi tot sillabae continuatim sub una voce iunguntur, nulla eminentiori aut pressiori intercedente, quasi linea in directum deducta, facile aequalitas potest adverti. Hucbald. 28 (p. 111b): aequalitas soni.
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 21, 47: per intervallorum designationes, quod neumandi genus Hermannus Contractus reperisse dicitur; fit autem hoc modo: E vocum aequalitatem designat, S semitonium notat (inde Iac. Leod. spec. 6, 72, 20).
[s.XIII]
Ioh. Garl. plan. p. 161b. Hier. Mor. 17 p. 110, 2. Ps.-Mur. summa 14: ab equalitate sonorum vel secundum arsin et thesin.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 4, 35, 2: Perfectissima igitur concordia de vocibus vel sonis dicitur unisonus (ed.: unisonis), quia illi maxime invicem uniuntur propter ipsorum veram aequalitatem, quia unus alio gravior non est vel altior. al.
[s.XV]
Prosd. spec. p. 732. Ugol. Urb. 1, 16, 11. Ugol. Urb. 1, 120, 20: in versus principio nulla est cum graduali vocum aequalitas. al. Fr. Gafur. extr. 5, 8, 4. al. Bart. Ram. 1, 2, 8 p. 49. Guill. Pod. 5, 23.
b der Tondauer of duration
[s.IX-X]
Comm. br. 289: ante omnia sollicitius observandum, ut aequalitate diligenti cantilena promatur, qua utique si careat, praecipuo suo privatur iure et legitima perfectione fraudatur. Sine hac quippe chorus concentu confunditur dissono nec cum aliis concorditer quilibet cantare potest. Comm. br. 354: Quae canendi aequitas rithmus Grece, Latine dicitur numerus, quo certe omne melos more metri diligenter mensurandum sit. Hanc magistri scolarum studiose inculcare discentibus debent et ab initio infantes eadem aequalitatis sive numerositatis disciplina informare et inter cantandum aliqua pedum manuumve vel qualibet alia percussione numerorum /Bd. 1, Sp. 54/ instruere.
[s.XIII]
Lambertus p. 274a: Harum (sc. ligaturarum) potestas et natura equalitas appellatur, quoniam utraque recta brevis dicitur, et equali tempore mensuratur. al. Anon. Emmeram. 1 p. 104, 2: quidam in suis artibus maiorem longam perfectam solummodo vocaverunt eo, quod a perfectione trinae aequalitatis nomen habere sumpsit. al. Trad. Franc. III 3, 13.
[s.XIV]
Rob. Handlo p. 92, 2: de equalitate brevium et de brevi altera. al. Iac. Leod. spec. 7, 29, 8: Sed dicunt moderni, quod finaliter in cantibus ex imperfectis omnia reducuntur ad aequalitatem. Ioh. Vetul. 52, 1. al. Tract. figur. 10 p. 98, 5
[s.XV]
Ugol. Urb. 3, 6-7, 22: quinque integra et una tertia, quae ad aequalitatem vel integritatem illarum sex pro quibus octo ponuntur nullatenus attingere videntur. al. Ioh. Tinct. diff. 3: Contrapunctus diminutus est, dum plures notae contra unam per proportionem aequalitatis aut inaequalitatis ponuntur (sim. Ioh. Tinct. contr. 2, 19, 5). Ioh. Tinct. pr. 3, 6, 4. al. Ioh. Tinct. contr. 2, 19, 4. Fr. Gafur. pract. 4, 3. al.
c des Tonabstands of distance between notes
[s.XI]
Compil. Casin. 2, 41 p. 400: videte, quomodo dividatur neumarum chordium et quomodo pergunt per aequalitatem, quoniam omnes neumae aequaliter pergunt, sed tamen melodia cantuum ponunt.
2 Gleichklang equality of sound
a der Oktave of the octave
[s.X]
Inch. Uchub. 314: quodcumque melos per octavas regiones ... canitur, novae quodammodo vocis rata consonat aequalitate.
[s.XI]
Hermann. mus. p. 28 (p. 130a): tam vocis quam literae aequalitas soli diapason ... reservatur. Hermann. mus. p. 56 (p. 144b): eadem signa in nona potius quam in octava regione veniant, sicque quod nimis absurdum est caracteres tantum, non voces aequalitatem habeant.
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 159, 24. Ioh. Legr. rit. 1, 2, 2, 22: Nec est alia causa, cur non ita dulciter hae duae concordent consonantiae (sc. diapente et diatessaron), nisi quod ab aequalitate diapason tanto remotae sunt. Ioh. Legr. rit. 1, 2, 11, 14: diapason ... in unitate quidem ... ac in aequalitate constituta (inde Nicol. Burt. 1, 22, 127). al. Fr. Gafur. theor. 5, 4. Guill. Pod. 5, 6.
b der Konsonanz of consonance
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 26, 2: in eo (sc. tritono) nulla (ed.: nullo) vocum concordia, nulla suavis mixtio nec uniformis, nulla dulcis aequalitas, nulla vocum amicabilis proportio (inde Fr. Gafur. extr. 7, 8, 1). Ugol. Urb. 1, 35, 13: Magna est igitur consonantiae vis, quae distantium sonorum difformitatem ad uniformitatem aequalitatemque coaptat tam suavem. Fr. Gafur. extr. 7, 1, 7: si voces discrepant a concordia et equalitate soni, tunc fiunt inconsone ac aspere auribus. Sed si voces concordes sint nihil discrepantes, tunc est consonantia.
3 Gleichmäßigkeit (der Tongebung) uniformity (of tone production)
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 48, 5: Latini quidem ... hunc difficillimum impossibilemque transitum ab infra ad supra ad humanae vocis possibilem aequalitatem aequarunt.
 
Artikelverweis 
aequiconsonantia v. LmL aequisonantia
 
Artikelverweis aequiformis -e ‚gleichförmig‘, von gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, of equal duration, not measured
[s.XV]
Orig. et eff. 5, tit.: Inventores artis musicae aequiformis et mensurabilis. Orig. et eff. 5 (L), 4: in ambabus (sc. columnis) scripsit (sc. Tubal) artem musicalem aequiformem, id est planum cantum (sim. Orig. et eff. 5 (O), 3). Orig. et eff. 5 (L), 11: sanctus Augustinus et sanctus /Bd. 1, Sp. 55/ Gregorius, qui cantum aequiformem in universali ecclesia primitus instituerunt. Orig. et eff. 7, tit.: Nomina notarum et pedum cantus aequiformis, scilicet plani. Orig. et eff. 10, 1: musica aequiformis, id est planus cantus. Orig. et eff. 20, tit..
adv. aequiformiter ‚gleichförmig‘, mit gleicher Tondauer, nicht mensuriert ‘of equal form’, in equal durations, in an unmeasured manner
[s.XV]
Orig. et eff. 10, 1: Omnis musica aequiformis, id est planus cantus, debet aequiformiter decantari, ita quod longa et brevis idem tempus contineant.