Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
acutrapite bis aequabiliter (Bd. 1, Sp. 47 bis 49)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis acutrapite Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI-XII]
Neum. Prima p. 195: Acutrapite .
 
Artikelverweis 
ad Merksilbe aus der Reihe tri - pro - de - nos - te - ad zur Bezeichnung des sechsten Tons im Hexachord syllable that designates the sixth pitch in the hexachord: tri - pro - de - nos - te - ad
[s.XI]
Lib. argum. 9-10 p. 30: „Trinum et unum Pro nobis miseris Deum precemur Nos puris mentibus Te obsecramus Ad preces intende Domine nostras.“ ⋅C⋅ Tri ⋅D⋅ pro ⋅E⋅ de ⋅F⋅ nos ⋅G⋅ te ⋅a⋅ ad. eqs.
[s.XV]
Bart. Ram. 1, 1, 7 p. 19: Alii vero tri, pro, de, nos, te, ad, do, quae significabant modorum sedes (ex errore?). Ioh. Hoth. exc. p. 45: Iterum alii quidem usi sunt tri - pro - de - nos - te - ad, quae omnino sex sunt, semitonium tamen inter duo nomina custoditur. cf. Lange, Solmisation p. 543-7; Smits v. W., Vita p. 101 v. LmL A, LmL A, VII
 
Artikelverweis 
additio v. punctus additionis
 
Artikelverweis 
aderectio (adh-), -onis f. ? Tonbereich (unterteilt in graves - mediae - acutae) ? register (divided into graves - mediae - acutae)
[s.XI]
Ps.-Guido epil. p. 39a: Quos motus nempe diximus fore sex, qui, cum tribus applicantur adherectionibus, in unoquoque modo diversas et ampliores, et in quibusdam districtiores formulas efficiunt, secundum quod unicuique motiones cum adherectionibus adiungere possunt.
 
Artikelverweis 
aditus -us m. 1. Zuleitung 2. Zugang 1. wind-way 2. opening
1 Zuleitung (des Windes aus dem Balg in die Windlade der Orgel) wind-way (for the air from the bellows into the wind-chest of an organ)
[s.XI]
Theophil. 3, 84 p. 149: Conflatorium quoque formabis in argilla procedentibus unique inferius venti aditibus ad similitudinem radicis unius arboris, et in summo in unum foramen convenientibus. Theophil. 3, 84 p. 150: Cum vero conflatorium fuerit fusum et limatum, atque uniuscuiusque follis /Bd. 1, Sp. 48/ fistula suo inductorio coaptata, coniungi et firmiter consolidari debet ad domum organariam inferius, ita ut ventus suos aditus libere inveniat. ibid.: in capite uniuscuiusque follis ante foramen fistulae suae cuprum tenue dependeat, quod spiraminis claudat aditum. Fist. Cuprum pur. 22 p. 57: in ipso angusto aditu faucium.
2 Zugang (für den Wind aus der Windlade zu den Pfeifen der Orgel) opening (for the wind out of the windchest into the pipes of an organ)
[s.XI]
Theophil. 3, 84 p. 149: sub linguis ventorum aditus facies, inducens ipsas linguas singulas in suis locis, atque repones plumbum, et cum malleo in percutiendo coniunges domui, ut nihil spiraminis exeat, nisi per foramina, quibus fistulae imponendae sunt. cf. Theobald, Kunsthandwerk p. 397
 
Artikelverweis 
adonta Bezeichnung für die siebte Kirchentonart term that designates the seventh mode
[s.X]
Odo Aret. I p. 250b: Septima enim differentia tonus adonta et authentus tetrardus. Compil. Casin. 1, 24 descr.: Septimus tonus adonta et autentus tetrardus. cf. Gombosi, Tonartenlehre II p. 25 sqq.
 
Artikelverweis 
aedificatio -onis f. Aufbau, Gefüge (der Stimmen in einem mehrstimmigen Gesangsstück) structure, configuration (of voices in a polyphonic vocal composition)
[s.XIII]
Anon. Emmeram. 1 p. 150, 34: per eum (sc. modum) longitudo vel brevitas sub recta proportionis habitudine non traditur observanda, nisi secundum quod cantans in aedificatione armonica suae voci melius viderit expedire. Sub qua siquidem aedificatione ista (sc. figura quaternaria figurata per oppositum) maxime inter figuras alias saepius habet locum.
 
Artikelverweis 
aeolius (iolius) -i m. das Äolische, die äolische Transpositionsskala (im griechischen System der τόνοι) Aeolian, the aeolian transposition (in the Greek system of τόνοι)
[s.V]
Mart. Cap. 9, 935: Tropi vero sunt quindecim, sed principales quinque, quibus bini cohaerent: id est Lydius, ... secundus Iastius, .... item Aeolius cum Hypoaeolio et Hyperaeolio; quartus Phrygius ... quintus Dorius (inde Fr. Gafur. theor. 5, 8: Tertium Iolium, cui coherent Hypoeolius et Hypereolius).
[s.VI]
Cassiod. var. 2, 40, 4: Dorius ... Phrygius ... Aeolius animi tempestates tranquillat somnumque iam placatis attribuit. ... Iastius ... Lydius ... (inde Fr. Gafur. theor. 5, 8). Cassiod. inst. 2, 5, 8: Toni vero sunt quindecim: hypodorius, hypoiastius, hypophrygius, hypoaeolius, hypolydius, dorius, iastius, phrygius, aeolius, lydius, hyperdorius, hyperiastius, hyperphrygius, hyperaeolius, hyperlydius (inde Walt. Odingt. 3, 9, 9: Quindecim dicunt esse modos ...). ibid.: Aeolius phrygium hemitonio, iastium tono, dorium tono semis, hypolydium duobus tonis, hypoaeolium duobus semis tonis ... praecedens. ibid. al. (inde Aurelian. 6, 37 sqq.)
[s.IX]
Ioh. Scot. annot. 498,2: Lydius dicitur, quia Lydii eo utuntur. Yastius, quia eo Eones utuntur. Eolius, quia Eoles (inde Remig. Aut. 498, 3).
[s.X]
Odo Aret. I p. 249b: Tertia igitur differentia tonus Aeolius semitonius, et authentus deuterus (sim. Compil. Casin. 1, 24 descr. ex errore, ut videtur; cf. Gombosi, Tonartenlehre II p. 26).
[s.XIV]
Anon. Ellsworth 4 p. 222, 2: Ambrosius, penthacordum considerans, 5 tonos compilavit; ab Ignacio dorium, frigium, et lidium communicans, eolium et iastium composuit (sequitur descriptio; cf. Ellsworth, Manuscript p. 221 adnot.).
[s.XV]
Fr. Gafur. theor. 1, 1: Nam Terpander ipse primus cytharedicas regulas ac modulos tum Boetium et Eolium, tum Trocheum et Acutum, tum Cepionem et Terpandrium appellavit /Bd. 1, Sp. 49/ (cf. Plutarchus, De musica 4 (1132 D)).
 
Artikelverweis 
aequabilis -e gleichmäßig (die Tongebung betreffend) consistent, even (with respect to tone production)
[s.XV]
Nicol. Burt. 1, 30, 186: Si enim aliquantulum depresse incipiemus, paulatim fauces calefient et arteriae complebuntur et vox, quae tracta est varie, reducetur in quendam sonum aequabilem atque constantem (inde Bonav. Brix. 28, 8).
adv. aequabiliter gleich (lang), gleichwertig (in Bezug auf den Notenwert) equally (in length), equivalently (with respect to note value)
[s.XIV]
March. comp. 9, 21: Si autem quattuor (sc. semibreves) fuerint uniformiter figurate, tunc secundum Ytalicos equabiliter proferuntur.