Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
acquisitus bis acumen (Bd. 1, Sp. 28 bis 30)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis acquisitus -i m. et acquisita -ae f. ‚der (die) Hinzugefügte‘ ‘the added note’
1 Bezeichnung für den proslambanomenos term for the proslambanomenos
[s.V]
Mart. Cap. 9, 931: primus (sc. sonus) dicitur apud Graecos προσλαμβανόμενος, apud Romanos vero, quia eadem voce nos uti summus Iuppiter vetuit, idem dicitur adquisitus. Mart. Cap. 9, 941: Sunt igitur innumerabiles soni, sed specialiter per singulos tropos viginti octo tantum poterunt convenire, quorum nomina superius memoravi. Quorum prior est adquisitus, qui ideo tali nomine nuncupatur, quoniam eorum, quae tetrachorda nominantur, nulli omnino consentit, sed extrinsecus velut adquisitus accedit propter consortium mediae, cui concinere consuevit. Qui adquisitus uno tono a principali principalium separatur. Mart. Cap. 9, 954: ab adquisito, quem προσλαμβανόμενον dicimus. Mart. Cap. 9, 962 - 963.
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 3 p. 309, 22: Proslambanomenos, qui adquisitus dici potest (inde Iac. Leod. spec. 6, 8, 7. Willelm. 3, 7).
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 237. Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 240a: Proslambanomenos, i. adquisitus, nam proslambanomeno dicimus accipio. Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 240b. Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 240c: proslambameno accipio; inde proslambanomenos ad melodiam acceptus vel adquisitus. Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 256. Gloss. Boeth. mus. 1, 22, 12. Gloss. Boeth. mus. 1, 22, 138a, 1. Gloss. Boeth. mus. 1, 22, 138b.
[s.IX]
Gloss. Boeth. mus. II 91. Remig. Aut. 514, 4: ‚adquisitum‘ id est proslambanomenon (sim. Remig. Aut. 513, 11). Hucbald. 43 (p. 117a). Reg. Prum. 14, 6: Proslambanomenos igitur interpretatur adquisitus vel adauctus (inde Anon. Bernh. 2, 23).
[s.X-XI]
Anon. Bernh. 1, 14: Proslambanomenos, quae et adquisita ad mediae consonantiam. Berno mon. 12, 2. Odor. Sen. p. 152: ⋅A⋅ Proslambanomenos, id est adquisita vel adcantilenata. Willeh. Hirs. 21 (c. 20), 16: vocem proslambanomenon ⋅A⋅, id est acquisitam. Frut. brev. 1 p. 31. Frut. brev. 13 p. 97.
[s.XI-XII]
Theog. Mett. p. 188a. Ioh. Cott. mus. 13, 11: Prima igitus ⋅A⋅ apud Graecos /Bd. 1, Sp. 29/ musicos vocatur proslambanomenos, id est acquisita sive assumpta, quoniam a grammatica, pro qua primum reperta est, ad opus musicae assumpta est, vel certe ideo acquisita vocatur, quia vetustissimi musici eam primum non ponebant.
[s.XIII]
Anon. Ratisb. 2, 5. Walt. Odingt. 3, 2, 8: Proslambanomenos, id est additus vel adquisitus.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 5, 4, 39. Iac. Leod. spec. 5, 15, 2.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 45 p. 320, 8. Ioh. Cicon. mus. 2, 50 p. 324, 9. Ioh. Cicon. mus. 2, 50 p. 324, 17: Mese, id est media, quia respondet acquisito et excellentium ultime. Ioh. Cicon. mus. 2, 54 p. 332, 9: primum sistema est ab acquisito ad mesen. Ioh. Cicon. mus. 2, 56 p. 334, 6: ab acquisito usque ad mediam. Gob. Pers. p. 183a. Ioh. Legr. rit. 1, 1, 6, 2 (sim. Nicol. Burt. 1, 17, 96). Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 8. Adam Fuld. 2, 9 descr. Fr. Gafur. theor. 5, 1. Fr. Gafur. pract. 1, 5: principium in ⋅A⋅re, ubi prima et acquisita perfecti quindecim chordarum systematis residet chorda. Erasm. Hor. p. 85a.
2 Bezeichnung für das b rotundum term for the b rotundum
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 5, 14: Rursum vero per acquisitam, id est ⋅b⋅ rotundum, ⋅F⋅ in elevatione tonum habet et iterum tonum et iterum semitonium. v. LmL cantus acquisitus, LmL musica acquisita, tonus acquisitus
 
Artikelverweis 
actus v. LmL ictus
 
Artikelverweis actus tonatus ? Schlußformel, Klausel ? concluding figure, clausula
[s.XV]
Adam Fuld. 2, 16: Duobus autem hemitonium in ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi, si necesse erit, concedimus, scilicet proto et trito, aliis vero duobus denegamus: sunt tamen nonnulli, qui id trito regali omnino denegant, praesertim in actibus tonatis, cum hoc trito plagali, id est sexto, totaliter attribuant. ibid.: Cumque omnium tonorum opus sit, finaliter pulcre concludere cantus, quis non intelligat, quartum hemitonio allato bisonum esse, cum leviter incipiat, dureque concludat in actibus tonatis? (cf. Adam Fuld. 2, 11: octo tonatos, id est clausulas)
 
Artikelverweis 
acuammipro Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI-XII]
Neum. Prima p. 195: Acuammipro .
 
Artikelverweis 
acuampi Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI-XII]
Neum. Prima p. 195: Acuampi .
 
Artikelverweis 
acuancavolt Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI-XII]
Neum. Prima p. 195: Acuancavolt .
 
Artikelverweis 
acuasta Neumenbezeichnung unbekannter Bedeutung term of undetermined meaning that designates a neume
[s.XI-XII]
Neum. Prima p. 195: Acuasta .
 
Artikelverweis 
acuitas -atis f. Höhe (die Tonlage betreffend) highness (with reference to pitch) [opp.: gravitas]
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 13, 8: gravitas vel acuitas illius (sc. cantilenae). Gloss. Boeth. mus. 1, 20, 222: ‚acumine‘: acuitate. Gloss. Boeth. mus. 3, 1, 95.
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. append. 1, 2: modus est cognitio soni in acuitate et gravitate. Ioh. Garl. mens. append. 1, 14: Aliqua longa est, que circumflectit se versus acuitatem vel gravitatem; et dicitur recta et obliqua. Hier. Mor. 13 p. /Bd. 1, Sp. 30/ 57, 12: superacutas soni acuitate excellant. Ioh. Groch. 50: Est autem unisonus, cum unus sonus alii continuus aequalis est ei in acuitate vel gravitate. Ioh. Groch. 52. Ioh. Groch. 83. Engelb. Adm. 1, 2. Engelb. Adm. 1, 7: voces in musica multiplicentur numero in gravibus et acutis secundum remissionem et intensionem ipsarum vocum in sua gravitate et acuitate. Engelb. Adm. 2, 1-9 passim. Engelb. Adm. 2, 10: elevatio et depressio ab acuitate in gravitatem. Engelb. Adm. 2, 12-27 passim. Engelb. Adm. 4, 3: secundum Boetium in prologo musicae tarditas et gravitas vocum et modorum cantus animos mitigat et sedat, e contrario velocitas et acuitas incitat et elevat. Engelb. Adm. 4, 6-7. Engelb. Adm. 4, 43.
[s.XV]
Orig. et eff. 20, 3: de gravitate et acuitate (sc. tonorum). Ugol. Urb. 1, 2, 19. Ugol. Urb. 1, 9, 2: Quoniam sonorum gravitas seu vocum inferiorem partem tenet, tamquam honorabilius fundamentum et acuitas superiorem tamquam finem. Ugol. Urb. 5, 1, 17: Sonus intensibilis et remissibilis in acuitate et gravitate proportionabiliter est subiectum musicae (sim. Ugol. Urb. 5, 1, 18-21). Ugol. Urb. 5, 5, 20 - 5, 8, 36 passim. Ugol. Urb. 5, 41, 7: melodiae, quae aliquando sunt durae sive durissimae, aliquando dulces et suaves, aliquando dulcissimae et egregiae. Hoc enim secundum earum acuitatem atque gravitatem fit. Georg. Ans. 1, 79. Georg. Ans. 1, 119: quasi sonitus gravitas ad tarditatem attineat, ad velocitatem quidem acuitas. Georg. Ans. 3, 38. Georg. Ans. 3, 283.
 
Artikelverweis 
acuiter adv. hoch (die Tonlage betreffend) high (with reference to pitch)
[s.XIII]
Lambertus p. 257a: Septem subsequentes (sc. claves) acute (sc. dicuntur), quia omnis cantus in eisdem versatur acuiter.
 
Artikelverweis 
acumen -inis n. 1. Höhe 2. Anstieg, Erhöhung 1. highness 2. raising, elevation
1 Höhe (die Tonlage betreffend) highness (with reference to pitch) [opp.: gravitas]
a Definition
[s.V]
Mart. Cap. 9, 932: Constat autem omnis modulatio ex gravitate soni vel acumine. Gravitas dicitur, quae soni quadam remissione mollescit; acumen vero, quod in aciem tenuatam gracilis et erectae modulationis extenditur.
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 2, 3, 13: Gravitas est soni remissio, acumen vero eiusdem intentio.
b Gebrauch usage
[s.III]
Fragm. Cens. 12, 4: quod adstrictiora fila nervorum in acumen excitarentur, gravibus responderent remissa. ibid.: a gravibus in acumen.
[s.IV]
Calc. 40: per accentum ad acuminis postremi sonum pervenitur. August. 1, 1, 1. Macrob. 2, 4, 1: de gravitate et acumine sonorum. al.
[s.V]
Mart. Cap. 9, 940: ab acuminis culmine in grave. al.
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 5 p. 314, 20: cum intentio acumen faciat, remissio gravitatem. Boeth. mus. 4, 5 p. 315, 29: nete hyperboleon dupla in acumine ab ea, quae est mese. al.
[s.IX-XII]
Gloss. Boeth. mus. 1, 2, 108, 1: gravitas in longiori spatio corde consistit, acumen vero in breviore. al. Gloss. Boeth. ar. p. 25, 13.
[s.IX]
Ioh. Scot. annot. 501, 9: quemadmodum unaqueque syllaba suum accentum habet, ita unusquisque sonus notam acuminis vel remissionis (inde Remig. Aut. 501, 8). Ioh. Scot. annot. 515, 8: in medietate constitutos inter gravem et acumen. al. Remig. Aut. 11, 5: Diapason vero est symphonia, quando vox voculam dupla sui quantitate superat sive in extensione acuminis sive in remissione gravitatis (sim. Remig. Aut. 45, 3: in intensione acuminis. inde Reg. Prum. 15, 13. Anon. Bernh. 2, 45). Remig. Aut. 496, 14: ‚Acumen /Bd. 1, Sp. 31/ vero‘ scilicet dicitur, id est altitudo. al. Aurelian. 16, 21: Sexta (sc. varietas) est haec, quae plerumque acumen vocis nec sursum erigit, nec iosum deprimit ... Septima, quae gravitatem vocis nec sursum erigit, nec iosum deprimit. al. Mus. ench. 1, 12: ut non solum acumine differant (sc. ptongi) et gravitate, sed in ipso acumine et gravitate propriam naturalitatis suae habeant qualitatem, quam rursus his singulis ratum ab invicem acuminis et laxionis spacium format (sim. Inch. Uchub. 50). al. Scol. ench. 1, 87: Δ: Tonus quid est? M: Legitimum acuminis vel gravitatis spacium inter sonum ac sonum veluti inter cordam et cordam. al. Inch. Uchub. 60: donec vel ascendendo in nimium acumen extenuantur, vel descendendo usque in silentium deficiant. al. Hucbald. 6 (p. 105a). al. Alia mus. 89 p. 150: Sequuntur gradales antiphonae, quarum prima est „Resurrexi“. Cuius est initium lichanos hypaton, medium et finis hypate meson, acuminis summitas mese. al. Reg. Prum. 5, 18. al.
[s.X]
Interv. Quid sit tonus 2: vel in intensione acuminis vel in remissione gravitatis. al. Odo Aret. II p. 101b. Ton. Lugd. pr. 71: Et primus (sc. modus) quidem superatur a secundo in acumine tono. al. Anon. Bernh. 1, 13. al. Ps.-Odo dial. p. 262a.
[s.XI]
Comm. ton. I ep. 2, 10: nemo subiectorum (i. e. plagalium) nequit ad primitivi (i. e. autentici) sui acumina scandere (sim. Comm. ton. II ep. 2, 10). Comm. ton. 8, 7: acumine et remissione. al. Berno prol. p. 64a. al. Berno ton. p. 79b: secunda neuma distet diapente a prima in acumine. al. Guido micr. 13, 1. Guido micr. 15, 32: cum alias (sc. neumas) ab eadem voce incipient, alias a dissimili secundum laxationis et acuminis varias qualitates (inde Anon. Pannain p. 114: secundum gravaminis et acuminis varias qualitates). al. Guido reg. 4: tonantis vocis si laudent acumina (inde Compil. Lips. p. 133. Ioh. Legr. rit. 2, 2, 1, 8. Fr. Gafur. theor. 1, 5). Hermann. mus. p. 38 (p. 135b): per acumen se extollere. al. Aribo 66 p. 7: pueri tenellae vocis inmoderato acumine cantilenas edunt (inde Quaest. mus. 1, 3 p. 14. Iac. Leod. spec. 6, 19, 2). al. Comm. Guid. 89 p. 139: non posset concordare acumini authenti et gravitati plagis. al. Ton. Aug. p. 102b: cum incipiant a deposita „-men“ sillaba aut tono in gravitate aut tono in acumine. al. Vocab. mus. p. 406: plectro percussa, item in ascensu vel descensu, in gravitate vel acumine. Anon. Prag. 215: quantum in acumine intendatur, vel, quantum in remissione gravetur. al. Vers. Consona quo p. 174: in acumine vocis. al. Vers. Ars humanas p. 112a. Ps.-Guido epil. p. 37b. al. Ps.-Guido arithm. p. 56b. al. Anon. Gerbert 16. Frut. brev. 1 p. 31. al. Frut. ton. p. 167. Ps.-Osbern. 31. Quaest. mus. 1, 11 p. 23. al. Theog. Mett. p. 183b: gravitate et acumine, sicut se habet puerilis vox ad virilem. Ioh. Cott. mus. 5, 17.
[s.XII]
Guido Aug. p. 160a. al. Anon. Cist. I 28 p. 37. Anon. La Fage I 3, 2. Theinr. Dov. 1, 1, 2. Anon. Pannain p. 107. Ton. Vatic. 12, 9 p. 224. Vers. Est planetarum 16.
[s.XIII]
Metrol. 12 p. 79. Ioh. Garl. plan. p. 173b. Ioh. Aegid. 11, 25: Unde, quando vox aliam superat intensione acuminis sive (ed.: sine) remissione gravaminis bis, diapason (cf. LmL col. 30, 62). al. Hier. Mor. 13 p. 56, 14. al. Vers. Postquam pro 41. Engelb. Adm. 3, 12: remittitur et intenditur in sonis gravitas et acumen. al. Walt. Odingt. 3, 9, 7. al.
[s.XIV]
March. luc. 11, 1, 2. al. Iac. Leod. comp. 2, 4, 42: capitellorum vel digitorum appositionem longando vel curtando secundum acumen, grave vel medium. al. Iac. Leod. spec. 5, 14, 15: chordae ceteris excellentiores sunt in acumine. al. Petr. Palm. p. 508. Ps.-Mur. interv. p. 310a. al. Summ. Guid. 13. al. Ioh. Boen mus. 4, 4. Quat. princ. 3, 55 p. 250a: in tali temperatura incipere debet (sc. inceptor), ut ipso cum choro, aut maiore parte chori, acumen et gravitatem attingere /Bd. 1, Sp. 32/ possent. Nam si cantum tam alte incipiat, ut acumen attingere non valet, aut tam grave, ut voces cantum cesserent, a circumstantibus deridetur. Quat. princ. 4, 2, 44 p. 295b: Sunt itaque nonnulli cantores in aliquibus mundi partibus, qui musicae naturam pervertunt, facientes de acumine fundum. al. Trad. Holl. I p. 164. Anon. Carthus. p. 436b.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 1, 38 p. 162, 20. al. Gob. Pers. p. 182a. al. Ugol. Urb. 1, 25, 6: in acuminum sedibus vel gravitatum. Ugol. Urb. 5, 5, 17: soni seu voces eiusdem acuminis et intensionis. Ugol. Urb. 5, 9, 38: sonus remissioris acuminis. al. Georg. Ans. 2, 55: bisdiapason ad acumen personat. al. Trad. Holl. III 7 p. 48. Ioh. Legr. rit. 1, 3, 10, 9. al. Conr. Zab. tract. GG 7. Paul. Paulir. 7, 2, 1 p. 60: secundum coequacionem elevacionis et depressionis, acuminis et gravitatis ad utrumque. Fr. Gafur. extr. 4, 5, 3: ubi est consonantia, ibi gravitas et acumen esse videtur. al. Ioh. Tinct. nat. 1, 8. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 7: omnes aliorum tetrachordorum chordas acumine sublimitateque superant. al. Ioh. Hoth. exc. p. 30: sonorum differentias secundum gravem atque acumen. al. Nicol. Burt. 1, 7, 51: campanas et organa facientes acumen soni, quod est ex cupro, temperant et gravant admiscentes stannum proportionatum. al. Ioh. Tinct. inv. p. 37: ex vocibus humanis gravitate et acumine disparibus. Adam Fuld. 2, 7. Fr. Gafur. theor. 2, 1: Principes enim sonorum notae acumen et gravitas sunt. Fr. Gafur. theor. 2, 3: acumini gravitatique nulla propria ac certa stabilisque sedes constituta sit. al. Guill. Pod. 1, 10: armoniam ex gravitatis et acuminis temperamento confectam. al. Fr. Gafur. pract. 1, 3: tam ex gravi in acutum quam ex acumine in gravitatem. al. Compend. mus. 40. al. Ioh. Velle metr. 20. Mon. Totum mon. 9: fac unum passum a fine (sc. monochordi), id est ab acumine. Fist. Cuprum pur. 17a p. 57. Fist. Fac tibi 11 p. 115. Fist. Primae ergo 3I p. 85: aut minimae fistulae aptum acumen aut maximae vocum excedunt gravitatem; si acumen excedunt, absonae fiunt. Fist. Rogatus 47 p. 71.
2 Anstieg, Erhöhung (die Tonlage betreffend) raising, elevation (of pitch) [syn.: elevatio, arsis, opp.: laxatio]
[s.XI]
Mot. Musica est p. 168: Hoc est quod dicit (sc. Guido cf. LmL col. 31, 27) varie sunt qualitates laxationis, idest thesis vel depositionis itemque acuminis vel elevationis, idest arsis. Comm. Guid. 86 p. 163: Quod nunc dicit (sc. Guido cf. LmL col. 31, 27) laxationem et acumen, hoc vocavit superius arsim et thesim. Mot. Omnis cantus p. 186: mixte secundum laxationis et acuminis, hoc est augmenti et detrimenti modorum varias qualitates, id est secundum qualitatem elevationis et depositionis.