Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
abbrevio bis absurditas (Bd. 1, Sp. 14 bis 18)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis abbrevio, -avi, -atum, -are verkürzen abbreviate
1 den Notenwert the rhythmic note value [opp.: elongo, protraho]
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 48, 27: Omnis simplex figura, prout se ostendit sub suo nomine, elongatur vel abbreviatur.
[s.XIV]
March. pom. 3, 53: Protracta ergo tali cauda a latere sinistro per quot spatia, protrahetur per tot tempora, abbreviabitur nota. March. pom. 3, 56: cauda ... apposita eidem (sc. notae) a latere sinistro abbreviabit ipsam per diversa tempora. March. pom. 4, 34: Perficere autem notam est ipsam prolongare, imperficere vero est ipsam abbreviare. Ps.-Theodon. append. 1 p. 51: cum musica mensurata non posset dici aliter mensurata nisi cum aliquis cantus accipitur sub aliqua temporis quantitate ipsum protrahendo seu abreviando districte et mensuraliter secundum voluntatem cantantis.
[s.XV]
Prosd. ital. II p. 64: Modus ergo iste (sc. organicus) erat quod non pronuntiabant omnes figuras cantus plani sub eodem valore sed aliquas elongabant et aliquas abreviabant. Anon. Tegerns. II p. 113: clausule possunt poni ad placitum cum completo tempore et prima nota ad terciam huius clausule debet abbreviari et dividi in duas.
2 die Saite the lenghth of a string
[s.XIII]
Anon. Paris. III 2: Si aliqua linea vel chorda abrevietur in quantitate, acuitur vel elevatur eius sonus (sim. Phil. Vitr. 5, 2).
 
Artikelverweis 
abscisio, -onis f. das ‚Abschneiden‘ (von Notenwerten) (Durchsetzen mit Pausen im Hoquetus) the ‘cutting off’ (of rhythmic values) (interpolation of rests in hocket) [syn.: truncatio]
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. append. 15, 24: Copula duplex est, una, quae est medium inter organum purum et discantum, altera est, quae fit in abscisione sonorum aut sumendo tempus post tempus et tempora post tempora. Et iste modus sumitur flaiolis. Et aliqui vocant oquetum modum istum. Ioh. Groch. 187: Hoquetus est cantus abscisus, ex duobus vel pluribus compositus. Dico autem ex pluribus compositus, quia, licet abscisio vel truncatio sit sufficiens inter duos, possunt tamen esse plures, ut cum truncatione consonantia sit perfecta. Ioh. Groch. 194: Duplum vero est <cantus>, qui <supra> tenorem minutam facit abscisionem et cum eo aliquoties in diapente consonat et aliquando in diapason proportione, ad quod multum iuvat bona discretio decantantis. Ioh. Groch. 199: quadruplum, quod, cum alii cantus descendent vel ascendent ordinatim vel abscisionem facient vel pausabunt, consonantiam resonabit. Ioh. Groch. 202: Sic enim unus iacet super alium ad modum tegularum et cooperturae domus et sic continua abscisio fiet. Volens ultimo duplum componere debet minutam abscisionem supra tenorem facere et ei aliquoties consonare. v. LmL cantus abscisus, LmL hoquetus, truncatio
 
Artikelverweis 
abscisus v. LmL cantus abscisus
 
Artikelverweis absolutus, -a, -um 1. vollkommen, perfekt 2. selbständig, getrennt 1. perfect 2. independent, seperate
1 vollkommen, perfekt (in Bezug auf die Konsonanz) perfect (with reference to consonance) [syn.: plenus, perfectus]
[s.V]
Mart. Cap. 2, 199: cum diapason symphoniam quicquid emensi erant adverterent consonare perfectione absolutae modulationis (ad loc.: Remig. Aut. 76, 4: ‚absolutae‘ id est plenae modulationis). Mart. Cap. 9, 954: Sunt autem /Bd. 1, Sp. 15/ absoluta et perfecta systemata numero octo: et primum est, quod ab adquisito, quem προσλαμβανόμενον dicimus, ad mediam, quam μέσην diximus (ad loc.: Remig. Aut. 509, 9: ‚absoluta‘ integra et perfecta).
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 55 p. 332, 13: Remigius: Perfecta autem sistemata sunt in diapason, quia nullus tonus dividitur in ea et ideo perfecta et absoluta sunt.
2 selbständig, getrennt independent, separate
a eine Gesangsstimme betreffend with reference to a vocal part
[s.IX]
Scol. ench. 2, 32: Principalem enim vocem absolutam cantionem dico, organalem vero, quae huic subiungitur symphoniae ratione.
b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 48, 30: ratione diversitatis sillabarum secundum aliquos quilibet punctus absolutus dicitur, prout non reducitur ad figuram ligatam.
c als Species der Quarte und Quinte as a species of fourth and fifth
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 46, 3: specierum diatesseron et diapente quaedam dicitur initialis, quaedam terminalis, quaedam propria, quaedam communis, quaedam absoluta, quaedam coniuncta, quaedam disiuncta, quaedam apposita, quaedam commixta, quaedam intensa et quaedam remissa. Ugol. Urb. 1, 46, 8: Absoluta species est, quae alicuius toni propria non est et omni convenire potest.
adv. absolute 1. für sich, unabhängig, getrennt 2. vollkommen, perfekt 1. in and of itself, independently, separately 2. perfectly
1 für sich, unabhängig, getrennt in and of itself, independently, separately
a eine Stimme betreffend with reference to a vocal part
[s.IX]
Mus. ench. 11, 41: quamvis absolute (glossa cod. P: i. e. ut praecentor solus cantet) canendo vel in ordine sonos rimando idem inveniuntur noni ad nonos (inde Inch. Uchub. 362). Inch. Uchub. 406: Attendenda quoque cognata inter se sonorum societas, ut, dum octavis collationibus diapason prodeat, quantum ad dinumerationis seriem, non eorum sint appellationum octavi, sed noni et quamvis absolute cantando vel numerando idem inveniantur noni ad nonos, non octavi ad octavos, in simphonia tamen non modo diapason, sed <et> bisdiapason mutatione mirabili octavi et octavi idem fiunt.. Inch. Uchub. 440: at absolute canendo sicut nec nominis eiusdem sunt octavi ad octavos (sim. Inch. Uchub. 422).
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 7, 3, 9: cum aliquis per se cantat motetum aliquem, triplum vel quadruplum, sine tenore et tunc absolute.
b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 49, 12: Si fuerint tres ligatae supra unam sillabam cum proprietate et perfectione, si brevis longa sequantur vel absolute accipiantur, patet quantitas illarum.
c den Notenwert betreffend with reference to a note value
[s.XIV]
March. pom. 18, 4: non habemus videre de ipsis notis simpliciter et absolute, sed solum in quantum possimus per eas cantare aliquid mensurate. March. pom. 22, 2: habemus igitur ipsum tempus applicare ipsis notis, non simpliciter et absolute, sicut in musica plana, sed secundum rationem mensurae.
d den Schluß eines Stücks betreffend with reference to the end of a composition
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 380, 3: cantus, qui multis verbis et sillabis cum neumis abundans et eius ptongus finalis /Bd. 1, Sp. 16/ absolute desinit, prosaicus est, ut hic. Igitur finales voces cantuum, que (ed.: cantuumque) in modis requiruntur, quatuor sunt, et quinta in prosaicis, que absolute desinit (cf. Ellsworth, Ciconia p. 381).
e die Melodie ohne Text betreffend with reference to a melody without text
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 40, 20: Puncta materialia ... duplici acceptione accipiuntur: uno modo per se et absolute sine sermone adiuncto, alio modo cum sermone adiuncto. Per se et absolute duplici modo intelliguntur: primo modo, prout simplicia puncta sine adiunctione alicuius cum alio, secundo modo, prout ad invicem coniunguntur.
2 vollkommen, perfekt perfectly
a die Konsonanz betreffend with reference to consonance
[s.IX]
Mus. ench. 17, 8: Igitur absolutissime in diapason simphonia maiore prae ceteris perfectione diversae ad invicem voces resonant. Mus. ench. 17, 12: in diatessaron quoniam non per omnem sonorum seriem quartis locis suaviter sibi ptongi concordant, ideo nec absolute ut in ceteris simphoniaca editur cantilena.
b den Notenwert betreffend with reference to a note value
[s.XV]
Georg. Ans. 3, 154. Georg. Ans. 3, 165: Est absolute longa et hec trium mensura decantatur. Georg. Ans. 3, 266: Eam quidem, que unius temporis servat mensuram, brevem absolute nominamus. Georg. Ans. 3, 268: que quidem temporum septem, grandem mediam; eam que octo, grandem maiorem; at ultimam, que novem, absolute maximam vocamus. Georg. Ans. 3, 269: notam, que tertias duas temporis brevis absolute notat: hanc brevem minorem dicimus. Georg. Ans. 3, 274: Brevem siquidem absolute sive mediam. v. modus (perfectus)
 
Artikelverweis 
absonantia v. LmL assonantia
 
Artikelverweis absonia, -ae f. 1. Dissonanz 2. fehlerhafte Melodieführung 1. dissonance 2. defective voice leading
1 Dissonanz dissonance
[s.IX]
Mus. ench. 18, 32: Sic canendo senties, quomodo non obstante deuteri tritique soni absonia consonanter regione subquarta imponatur vocis organalis levatio, sed rursum eadem absonia inpediente tetrardum sonum non transit positio (cf. Riemann, Musiktheorie p. 40).
[s.XI]
Anon. Prag. 196: Nichil enim consonum vel aequisonum ac per hoc nec symphonum, <si> minus a iam dictis simphoniis in ptongis intercapax intervallorum, sed magis tristemoricum vel tetrastemoricum ac per hoc diaphonum. De quorum absoniis magis passivis quam imitandis magis arbitramur silendum. Vers. Attentus tibi p. 30: absoniam hinc natura fugat.
2 fehlerhafte Melodieführung defective voice leading
[s.IX]
Scol. ench. 1, 19: Δ: Quomodo fit haec absonia in ptongis? M: Si aut ignavius pronuntientur aut acutius, quam oportet. Scol. ench. 1, 97: et haec ex supradictis duobus vitiis prior dissonantia est. Δ: Lucida, ... qualiter huiusmodi sese absonia habeat. Scol. ench. 1, 104: Si enim ascendendo in sursum proxime, post protum sonum metiatur tritus, velut post deuterum, haec una erit absonia. Scol. ench. 1, 106: si descendendo in iusum proxime post tetrardum sonum metiatur deuterus, veluti post tritum, haec altera erit absonia. Scol. ench. 1, 135: Tertia enim fit absonia primae contraria, utpote si in priore latere a deutero veluti a proto alius metiatur deuterus abusivo spacio. Scol. ench. 1, 139. Scol. ench. 1, 139: Vide et quartam absoniae formam in hoc genere, quae est contraria secundae, id est si in /Bd. 1, Sp. 17/ sequenti latere a trito quasi a tetrardo tritus alius metiatur. Scol. ench. 1, 146.
[s.XI]
Berno prol. p. 78a: quo harmonice spatio ipsi authentici cum subiugalibus suis inter se differant, diligenter intendimus, ne qua confusibilis inter seipsos commutatio fiat, quae magis absoniam reddat. Frut. ton. p. 181: si quis modo aliquantulum forte attentior temptet aliqua corrigere, propter usus diuturnitatem ... quasi nugarum inventor absoniae insolentiam videatur ingerere.
 
Artikelverweis 
absono v. LmL assono
 
Artikelverweis absonus, -a, -um 1. fehlerhaft 2. dissonant 3. mißtönend 1. defective 2. dissonant 3. to sound defectively
1 fehlerhaft (die Melodie betreffend) defective (with reference to a melody) [syn.: vitiatus, non suavis]
[s.IV]
Fav. Eul. 26, 4: ut sic diversis temperetur vocibus cantilena, ut ipsa fiat rata diversitas et concentu proficiat quicquid absonum canere videbatur.
[s.VI]
Cassiod. inst. 1, 15, 9: ne articulatae vocis pulchra modulatio peregrinis litteris maculata absona potius et indecora reddatur.
[s.IX]
Scol. ench. 1, 18: Ne quid in eis vitiata naturali qualitate absonum fiat. (inde Berno prol. p. 74a. Anon. Wolf p. 203) Scol. ench. 1, 148: Δ: Absonum certe, nec suave quid resonans. M: Hoc ergo intellecto, qualiter sonus a sono falso metitur.
[s.XI]
Anon. Prag. 277: Quicumque itaque tropus supradictos vel in ascendendo ratae dimensionis supergressus fuerit terminos, absonus non consonus, dissonus iudicabitur non aequisonus, et aures offendet. Ioh. Cott. mus. 18, 4. Ioh. Cott. ton. 26, 5: et haec communio „Ultimo festivitatis die“, cuius inceptio secundum usum minus est absona. Ioh. Cott. ton. 26, 16: Hoc offertorium plurimi male emittunt vitantes eptaphonum (ed.: heptaphonum), qui in fine est, quia eis absonus videtur.
[s.XV]
Conr. Zab. mon. Y 4: diligentius postea vocem suam observet et huiusmodi suum absonum ascensum vel descensum omni quo potest studio praecaveat.
2 dissonant [syn.: non consonus]
[s.X-XI]
Org. Paris. 46: si quartus sub se sonus organum ei (sc. deuteri finali) respondeat, transgresso naturali termino absonum fiet.
[s.XI]
Comm. Guid. 63 p. 137: ut ⋅⋅ quadratum, quod absonum est initiare cantum propter subiectum tritonum. Vers. Attentus tibi p. 30: aequisonisque sub his septem sunt absona signa. Ps.-Guido arithm. p. 55b: Reliqua autem inaequalitatis genera reiiciuntur, quia dum maior numerus minorem non parte sed partibus superat, evenit, ut voces etiam his mensuratae confusae et absonae fiant.
3 mißtönend (als Klangqualität) defective-sounding (as quality of sound)
[s.XV]
Conr. Zab. tract. BM 1: haec veniunt diligenter praecavenda, ne scilicet quisquam per nares sic vocem emittat, ut ipsam per hoc absonam reddat. Conr. Zab. chor. 6, 17: Alia rusticitas est per nares cantare, quod ideo merito cavendum est, quia vocem utique absonam reddit. Fist. Primae ergo 3I p. 85: fistulae ... si acumen excedunt, absonae fiunt, si gravitatem, perflari nequeunt. cf. ThLL 1, 182, 76-78; LGerm 1, 56, 18-21
adv. absone 1. fehlerhaft 2. dissonant 3. mißtönend 1. defective 2. dissonant 3. to sound defectively
1 fehlerhaft defective
[s.XI-XII]
Ioh. Cott. mus. 15, 30: ut in ista antiphona „Petrus autem“. Nam cum cursum proti habeat idque diastemata eius atque systemata aperte demonstrent, nonnulli eam in hypate meson satis absone exire faciunt.
2 dissonant
[s.XV]
Ioh. Keck 2 p. 322b: Venimus igitur ad eas diversi soni species, quas musici vel concordantes, vel ad minus non /Bd. 1, Sp. 18/ tam absone dissonantes reperiunt. Conr. Zab. tract. BO 1: omni modo cavere debet dissonantiam illam, qua ultra debitam rectitudinem vel deorsum plerique declinant vel sursum absone tendunt.
3 mißtönend sounding in a defective manner
[s.XV]
Conr. Zab. tract. BN 1: hoc magnopere cavendum est, ne quis ... uniformiter voce sua uti praesumat semper scilicet pleno spiritu vel arteria plene aperta canendo ... disconveniens est ideo, quia nimis absone et insuaviter sonat in auribus auditorum.
 
Artikelverweis 
absurditas, -atis f. Mißton, Mißklang wrong note [opp.: concinnitas]
[s.IV]
August. 4, 16, 33. August. 6, 2, 3: non enim aliter aut eorum mulceretur concinnitate, aut absurditate offenderetur (inde Fr. Gafur. theor. 2, 2). August. 6, 9, 24: quod fit in delectatione convenientiae, et offensione absurditatis talium motionum sive affectionum.
[s.IX]
Aurelian. 19, 78: ut in hac ant. „Dixit pater familias“, quamvis illud ‚pa-‘ natura brevis sit, tamen nisi celsiori incoetur accentu, absurditatem parit.
[s.XI]
Berno prol. K5 p. 36: [ex ipsa tonorum proprietate absurditas].
[s.XII]
Anon. Cist. I 11 p. 23: Cantum quem Cisterciensis ordinis ecclesiae cantare consueverant, licet gravis et multiplex obfuscet absurditas, diu tamen canentium commendavit auctoritas.
[s.XV]
Conr. Zab. tract. PP 10: Hic tritonus rarus est nec in uno simplici cantu reperitur. Et licet in antiquis cantibus nonnumquam inveniatur, a modernis tamen propter asperitatem et absurditatem eius respuitur, quia melodiam perturbat.

 

abbrevio
 1 den Notenwert the rhythmic note value [opp.: elongo, protraho]
 2 die Saite the lenghth of a string
 
absolutus
 1 vollkommen, perfekt (in Bezug auf die Konsonanz) perfect (with reference to consonance) [syn.: plenus, perfectus]
 2 selbständig, getrennt independent, separate
 a eine Gesangsstimme betreffend with reference to a vocal part
 b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
 c als Species der Quarte und Quinte as a species of fourth and fifth
 
absolute
 1 für sich, unabhängig, getrennt in and of itself, independently, separately
 a eine Stimme betreffend with reference to a vocal part
 b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
 c den Notenwert betreffend with reference to a note value
 d den Schluß eines Stücks betreffend with reference to the end of a composition
 e die Melodie ohne Text betreffend with reference to a melody without text
 2 vollkommen, perfekt perfectly
 a die Konsonanz betreffend with reference to consonance
 b den Notenwert betreffend with reference to a note value
 
absonia
 1 Dissonanz dissonance
 2 fehlerhafte Melodieführung defective voice leading
 
absonus
 1 fehlerhaft (die Melodie betreffend) defective (with reference to a melody) [syn.: vitiatus, non suavis]
 2 dissonant [syn.: non consonus]
 3 mißtönend (als Klangqualität) defective-sounding (as quality of sound)
 
absone
 1 fehlerhaft defective
 2 dissonant
 3 mißtönend sounding in a defective manner