Wörterbuchnetz
Lexicon musicum Latinum medii aevi Bibliographische AngabenLogo badw
 
bis absolute (Bd. 1, Sp. 1 bis 15)
Abschnitt zurück Abschnitt vor
Artikelverweis A, a, I. Markierungspunkt in Mensuren II. Tonbezeichnung III. Vortragsbezeichnung IV. als Teil der Vokalreihe zur Inventionshilfe V. Kennbuchstabe für den protus der Dasia-Notation VI. Kennbuchstabe für den ersten Modus VII. Merksilbe zur Bezeichnung des sechsten Tons im Hexachord I. letter that designates a specific point in measurements II. letter that designates a note III. letter that indicates manner of performance IV. as part of the series of vowels used to invent musical compositions V. letter that identifies the protus in dasia notation VI. letter that identifies the first mode VII. syllable that designates the sixth note in the hexachord
I Markierungspunkt in Mensuren letter that designates a specific point in measurements
1 im System A - LL (für den proslambanomenos) in the system A - LL (for the proslambanomenos)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 6 p. 319, 5: Erit igitur A quidem proslambanomenos, O autem mese, et LL nete hyperboleon. Boeth. mus. 4, 11 p. 334 descr. al. (inde Iac. Leod. spec. 5, 29, 3 sqq.) LmL cf. II, 3 col. 2, 30-38.
2 im System: AˢB C DˢE F G HˢI K LˢM N O (für die hypate hypaton) in the system AˢB C DˢE F G HˢI K LˢM N O (for the hypate hypaton)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 14 p. 338, 4: Sit A hypate hypaton (cf. Iac. Leod. spec. 6, 2, 5). Boeth. mus. 4, 14 p. 341, 3.
3 im System: A B CˢD E F GˢH I KˢL M N OˢP (Z) in the system: A B CˢD E F GˢH I KˢL M N OˢP (Z)
[s.VI]
Boeth. mus. 4, 17 p. 347, 20 descr. al. (ex errore ut videtur, cf. Bower, Boethius p. 159 adn. 90) (inde Guido Aug. p. 161 descr. Mus. man. 41, 9. Hier. Mor. 20 p. 155, 14 sqq. Iac. Leod. spec. 6, 14, 1-2. Guill. Pod. 4, 2. Guill. Pod. 5, 7.)
[s.IX]
Scol. ench. 3, 543: dempta nona parte AZ spatii erit BZ tonus, dempta nona parte BZ spatii erit CZ tonus et DZ semitonium. Scol. ench. 3 descr. 5. al. Hucbald. 26 (p. 111a): per tonum, tonum et semitonium, rursus tres tonos continuos et semitonium usque ad octo voces scandatur, et ab ipsa rursus octava incipiendo ordo superior per eosdem similiter metiatur gradus, ad hunc modum: A t B t C s D t E t F t G s H t I t K s L t M t N t O s P. cf. Browne, System.
4 im System: A BˢC D E FˢG H I KˢL M N OˢP Q R S in the system: A BˢC D E FˢG H I KˢL M N OˢP Q R S Mon. Prima corda I 34: Primae IIIIor cordae dicuntur graves A B C D. Item IIIIor dicuntur finales E F G H. Aliae IIIIor dicuntur superiores I K L M, et IIIIor aliae excellentes N O P Q et <super> has sunt duae positae R S. Primae igitur IIIIor notantur per hos caracteres   (ed.: )  .
5 im System: A BˢC D EˢF G Hˢ/(Z, SM)ˢIˢK L MˢN O P (für den proslambanomenos) in the system: A BˢC D EˢF G Hˢ/(Z, SM)ˢIˢK L MˢN O P (for the proslambanomenos)
[s.XI]
Berno mon. 12, 2 descr.: A proslambanomenos, acquisitus. Quaest. mus. 1, 24 p. 66. al. Mon. Prius dividenda 5. Cymb. Omne instr. 3, 7: Et sicut per A inventum est H, ita per B invenies I, pro quo moderni ponunt .
6 im System: AˢB C DˢE F Gˢh (= trite synemmenon) ˢH (= paramese) ˢK L MˢN X O (für die hypate hypaton) in the system: AˢB C DˢE F Gˢh (= trite synemmenon) ˢH (= paramese) ˢK L MˢN X O (for the hypate hypaton)
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 2, 5 sqq. (cf. Boeth. mus. 4, 14 p. 338, 4). Iac. Leod. spec. 6, 3, 18 descr. al. /Bd. 1, Sp. 2/
7 im System: A BˢC D EˢF G HˢIˢRˢK L in the system: A BˢC D EˢF G HˢIˢRˢK L Mon. Mon. compos. p. 73.
8 im System: A B CˢD E FˢSˢG (A, H) in the system: A B CˢD E FˢSˢG (A, H) Mon. Organalis p. 45. Fist. Quicumque cupit 1 p. 114 al. Cymb. Dimidium 18, 5. Cymb. G habeat 20 (?). Cymb. Quicumque vult 19, 7: Dividat ergo ceram A litterae per medium, et det H litterae tantum, quantum est in eius medietate. al. Cymb. Si volueris 1, 5: Deinde accipe duplum A et habebis H, vel ut quibusdam placet, idem A et habebis dyapason integrum. al. Cymb. Sonitum 2, 3. LmL cf. II, 4 col. 2, 39-66.
II Tonbezeichnung letter that designates a note
1 im System: AˢG F E DˢC B A GˢF E D CˢB A (aufsteigend) in the system: AˢG F E DˢC B A GˢF E D CˢB A (ascending)
[s.IX]
Mus. ench. 10 descr. 4. Mus. ench. 11 descr. 1. Mus. ench. 11 descr. 2.
2 im System: A BˢC D EˢF G H (ˢ Q = trite synemmenon) I (= paramese) ˢK L MˢN O P (für den proslambanomenos) in the system: A BˢC D EˢF G H (ˢ Q = trite synemmenon) I (= paramese) ˢK L MˢN O P (for the proslambanomenos)
[s.IX]
Scol. ench. 2, 16: si ab ⋅H⋅ deponatur in ⋅A⋅, vel ab ⋅H⋅ levetur in ⋅P⋅ (inde Compil. Paris. I p. 192). Scol. ench. 2 descr. 1 (v. app. crit.).
[s.XI]
Odor. Sen. p. 152: ⋅A⋅ Proslambanomenos, id est adquisita vel adcantilenata. Odor. Sen. p. 213 sqq. (sim. Adam Fuld. 2, 9 descr.) cf. Browne, System.
3 im System: a bˢc e hˢi m o xˢy cc ddˢff nn ii (für den proslambanomenos) in the system: a bˢc e hˢi m o xˢy cc ddˢff nn ii (for the proslambanomenos)(v. Boeth. mus. 4, 6 p. 319, 5)
[s.IX-X]
Alia mus. p. 181 descr.: ⋅A⋅ proslambanomenos. Alia mus. 137 p. 198: omnes species diapason et superius et inferius inchoari possunt, v. g. prima ab ⋅o⋅ in ⋅a⋅ vel ab ⋅a⋅ in ⋅o⋅; secunda ab ⋅x⋅ in ⋅b⋅ vel a ⋅b⋅ in ⋅x⋅. al. (inde Anon. Bernh. 1, 58 al.) cf. Santosuosso, Notations p. 56 sqq.
4 im System: F GˢA B CˢD E Fˢ G (=trite synemmenon) G (= paramese)ˢA B CˢD E F (für parhypate hypaton und paranete synemmenon) in the system: F GˢA B CˢD E Fˢ G (=trite synemmenon) G (= paramese)ˢA B CˢD E F (for the parhypate hypaton and the paranete synemmenon)
[s.IX-X]
Hucbald. 47 (p. 118) descr. (traditio posterior). Mon. Divide in p. 169. Mon. In primis 12: ⋅A⋅, id est paranete sinemenon. Mon. In primis 15: et fit in diatonico ⋅G⋅ et ⋅A⋅ semitonium. Mon. In primis 26: ⋅A⋅, paripate ypaton. al. Mon. In primo 15. al. (inde Anon. Bernh. 2, 8-21) Mon. Mon. a magada 6. Mon. Mon. per tres p. 301. Mon. Si mon. 10. al. Mon. Si regularis 9: ⋅G⋅, quod semitonio distat ab ⋅A⋅. al. Mon. Totum mon. 5: habes ⋅A⋅ superius. al. Fist. Prima per 6 p. 83. Fist. Rogatus 17 p. 62 sqq. descr. al. Fist. Si numeri p. 78 descr. cf. Notker Labeo, De octo tonis, GS1, 96.
[s.XI]
Frut. brev. 4 p. 43: septem dumtaxat sunt vocum distantiae, videlicet, proslambanomenos, hypate hypaton, parhypate hypaton, lichanos hypaton, hypate meson, parhypate meson, lichanos meson, quae notantur literis his: ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅ vel secundum quorumdam annotationem ⋅F⋅G⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅. Quod si octavam tetigeris, quae est mese et a quibusdam notatur ⋅a⋅, ab aliis autem ⋅f⋅.
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 9, 1: litterae latinae, idest ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅, quibus etiam nos utimur in nostri gammatis compositione, quamvis aliter. Hic enim ipsi proslambanomeno iungitur ⋅F⋅, ipsi hypate hypaton ⋅G⋅, ipsi parhypate hypaton ⋅A⋅. Iac. Leod. spec. 6, 9, 4 descr. al. cf. Georg. Ans. descr. B (p. 128). /Bd. 1, Sp. 3/
5 im System: (FF) Γ A BˢC D EˢF G aˢb ˢc d eˢf g ( ) in the system: (FF) Γ A BˢC D EˢF G aˢb ˢc d eˢf g ( )
a generell general
[s.X-XI]
Ps.-Odo mus. p. 273a: Propterea eaedem litterae, quae sunt a prima in septimam, eaedem fiunt a septima in ultimam, et ipsae litterae, quae fiunt ab octava in undecimam, sequuntur post ultimam, ut sint tres ordines similium litterarum. Primus enim versus maioribus notatur litteris ... Secundus vero versus minoribus litteris et alia figura formatis ... describitur. Tertius vero versus, quia superfluus creditur, Graecarum potius litterarum forma notatur, habens voces quinque ... Primus versus: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Secundus versus: ⋅G⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Tertius versus: ⋅g⋅⋅⋅⋅⋅Λ⋅. (forma litterarum secundum cod. Firenze BN Conv. Soppr. F.III.565). al. Ps.-Odo dial. p. 253b: Figurae autem et voces et litterae per ordinem ita ponuntur: ⋅Γ⋅ I. ⋅A⋅ II. ⋅B⋅ III. ⋅C⋅ IIII. ⋅D⋅ V. ⋅E⋅ VI. ⋅F⋅ VII. ⋅G⋅ VIIII ⋅a⋅ IX.I. ⋅b⋅ IX.II. ⋅⋅ X. ⋅c⋅ XI. ⋅d⋅ XII. ⋅e⋅ XIII. ⋅f⋅ XIIII. ⋅g⋅ XV. ⋅⋅. al.
[s.XI]
Berno prol. p. 70a (H4 p. 34): [Possidet autem hic modus inter ⋅A⋅ et ⋅a⋅ primam diapason speciem]. al. Guido prol. 70 descr. (sim. Guido reg. 141, ex. 2.). Guido micr. 2, 3: In primis ponitur ⋅Γ⋅ Graecum a modernis adiunctum. Sequuntur septem alphabeti litterae graves ideoque maioribus litteris insignitae hoc modo: ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Post has eaedem septem litterae acutae repetuntur, sed minoribus litteris describuntur, in quibus tamen inter ⋅a⋅ et ⋅⋅ aliam ⋅b⋅ ponimus, quam rotundam facimus, alteram vero quadravimus, ita: ⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Addimus his eisdem litteris, sed variis figuris tetrachordum superacutarum, in quo ⋅b⋅⋅ similiter duplicamus, ita: ⋅⋅⋅⋅⋅⋅. Hae a multis superfluae dicuntur; nos autem maluimus abundare quam deficere. al. Guido reg. 12, ex. 1. Guido ep. p. 46a. al. Hermann. mus. p. 36 (p. 134b). al. Heinr. Aug. 104. al. Willeh. Hirs. 14-15 (c. 13-14). al. Aribo 34 p. 4. al. Comm. Guid. 16 p. 100. al. Lib. argum. 30 p. 21: Litterae autem in monochordo sunt XXI, hoc modo: ⋅Γ⋅A⋅B⋅ ... ⋅⋅ al. Lib. spec. 70 p. 38. al. Anon. Lips. p. 155 al. Org. Montep. 7. al. Org. Mediol. pros. 9. al. Org. Mediol. rhythm. 70. al. Org. Berol. 29. al. Vers. Ars est 55. al. Vers. Quisquis velis 5. al. Ps.-Guido epil. p. 38b. al. Ps.-Guido arithm. p. 56b. al. Theophil. 3, 86 p. 159: Duplicet igitur totam ceram ⋅a⋅ litterae, et sic eam tribuat ⋅A⋅ litterae. al. Frut. brev. 1 p. 32. Frut. brev. 11 p. 87: primum scilicet punctum a gamma sinistrae magdae notato ⋅A⋅ litera, quae erit et proslambanomenos, ultima scilicet chorda totius Boetianae mensurae. al. Frut. ton. p. 113: Huius cantus incipitur sex nervis: ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅. al. Ps.-Osbern. 41: Omnes voces in musica sunt viginti et una. Ex eisdem vocibus sunt quattuordecim regulares et naturales, septem additae et formales. Hae sunt naturales: ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅, hae vero formales: ⋅Γ⋅b⋅⋅⋅⋅⋅⋅. al. Anon. Wolf p. 212. al. Quaest. mus. 1, 19 p. 48: Omnis eius communiter cantus sex inchoatur fidibus ⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅. al. Theog. Mett. p. 184b. al. Ioh. Cott. mus. 5, 2: Vetustissimi litteras XV non plures in monochordo posuere ab ⋅A⋅ videlicet inchoantes et in ⋅⋅ desinentes. Ioh. Cott. mus. 13, 32 descr. al.
[s.XII]
Trad. Guid. 2. al. Udalsc. 6, 52. al. Guido Aug. p. 154a. al. Ton. Gratianop. p. 23. al. Ton. Parkm. p. 108. al. Ton. Cist. p. 266a. al. Anon. Cist. I 29 p. 26. al. Anon. La Fage I 3, 11. al. Theinr. Dov. tab. 3-2. al. Anon. Pannain p. 411. al. Ton. Nivern. 141v p. 120. al. Ton. Vatic. 12, 2 p. 191. al.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 497b. Mus. man. 10, 3: Moderni vero Latinorum peregrinis caracteribus propter simplices erasis, domesticis potius eas litteris tradiderunt, eisdem videlicet quas singulis hebdomadae diebus in kalendario deputaverunt: scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. al. /Bd. 1, Sp. 4/ Metrol. 26 p. 69. al. Ioh. Garl. plan. p. 158a. al. Ton. Franc. p. 149b. al. Ioh. Aegid. 12, 19. al. Amerus 8, 13. al. Elias Sal. 1 p. 18a. al. Anon. Couss. VII p. 382b. al. Lambertus p. 254a. al. Trad. Lamb. 2, 2a, 7. Anon. Emmeram. 5 p. 274, 24. Hier. Mor. 10 p. 45, 17. Hier. Mor. 28 p. 290, 3: secunda chorda (sc. viellae) per se facit ⋅Γ⋅, per applicationem autem indicis faciet ⋅A⋅. al. Anon. Ratisb. 2, 20. al. Petr. Cruc. 1, 13. al. Ps.-Thomas Aqu. I p. 28. al. Ps.-Thomas Aqu. II p. 33. al. Ton. Lips. p. 98. al. Anon. Couss. IV p. 73, 2. al. Interv. Sit -O 17. al. Anon. Paris. III 24. al. Vers. Postquam pro 81. al. Ioh. Groch. 88. al. Ps.-Mur. summa 805. al. Engelb. Adm. 1, 9. Engelb. Adm. 4, 22: in his vocibus et litteris ⋅F⋅G⋅a⋅♮⋅c⋅d⋅e⋅f⋅. al. Walt. Odingt. 5, 1, 15. al.
[s.XIV]
March. luc. 9, 1, 77: prima littera, ⋅A⋅, est prima in manu. al. Phil. Vitr. 6, 11. al. Ps.-Phil. lib. mus. p. 36a. Tab. Basil. Iac. Leod. comp. 2, 4, 5. al. Iac. Leod. spec. 5, 16, 3-8. al. Hugo Spechtsh. 522. al. Ps.-Mur. interv. p. 310a. al. Summ. Guid. 274. al. Ioh. Boen ars 2, 19, 6. al. Ioh. Boen mus. 1, 13. al. Quat. princ. 2, 4 p. 207b. al. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Willelm. 2, 8. al. Goscalc. 1, 1 p. 34, 2. Goscalc. 1, 1 p. 36, 5: ⋅F⋅ in principio cum aliis computata 9 sunt, scilicet ⋅F⋅G⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅, et dicuntur graves. al. Heinr. Eger 2 p. 36. al. Trad. Holl. I p. 164. al. Compil. Ticin. p. 20. al. Anon. Grac. p. 18: In terra namque si ⋅Γ⋅ Gamma, in Luna ⋅A⋅, in Mercurio ⋅B⋅, in Venere ⋅C⋅, in sole ⋅D⋅, in Marte ⋅E⋅, in Iove ⋅F⋅, in Saturno ⋅G⋅ ponitur. LmL (cf. col. 5, 59) Henr. Zel. p. 114b. al. Ps.-Mur. mod. p. 100a. al. Interv. Diatessaron p. 151. Anon. Erford. p. 161. Compil. Lips. p. 130. Anon. Carthus. p. 437a. al. Anon. Seay p. 21. al. Anon. Monac. II 47. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 2 p. 5: secundum numerum planetarum in musica septem sunt literae seu figurae, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. al. Ioh. Cicon. mus. 1, 17 p. 78, 11. al. Iac. Twing. p. 100, 18. al. Prosd. mon. 3, 3. al. Iac. Theat. 34. al. Nicol. Cap. p. 311. al. Gob. Pers. p. 181b. al. Ioh. Floess 57. al. Ugol. Urb. 1, 7, 6: litterae septem, scilicet ⋅A⋅⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. al. Tact. Concordanciarum p. 167, 21. al. Georg. Ans. 3, 8. al. Anon. Philad. 8. al. Arn. Zwoll. p. 26. Arn. Zwoll. add. p. 37. Arn. Zwoll. add. p. 52. al. Ioh. Keck 3 p. 326a. Trad. March. p. 927. Petr. Talh. p. 7 descr. al. Trad. Holl. II 40 p. 6 (p. 418a). al. Vers. Imparitas p. 152 (p. 467b). Vers. Primus habet 25 p. 160 (p. 471a). al. Ton. Trev. p. 161 (p. 471b). Trad. Holl. III 1 p. 16. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 2, 23: notae quadrae, quibus nunc utimur, nihil praeter illas septem repraesentant litteras ⋅A⋅♮⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Ioh. Legr. rit. 2, 3, 5, 2: ab ⋅A⋅ latino primordium (ed.: primordio) habeamus. al. Tact. Sequitur p. 56. Conr. Zab. tract. Ↄ 1-2: hae litterae sive claves a musicis in suum usum assumptae sunt: primae septem litterae communis alphabeti, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Et sunt signanter septem ad similitudinem septem dierum hebdomadae. Conr. Zab. tract. p. 240-241 descr. al. Ioh. Tinct. diff. 1: ⋅A⋅ est clavis locorum ⋅a⋅re et utriusque ⋅a⋅lamire. Ioh. Legr. tac. p. 420 descr. al. Fr. Gafur. extr. 4, 1, 4-5. Fr. Gafur. extr. 4, 11, tit.: De obiectione huius littere ⋅a⋅, quare non preponitur littere Grece. al. Ioh. Tinct. exp. 3, 10. al. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 9: Ex his manifestatur illorum error, qui male ordiuntur - inchoant namque sic: Viginti sunt litterae: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅⋅⋅⋅⋅⋅. al. Ioh. Hoth. exc. p. 35. al. Ioh. Hoth. dial. p. 64 sq. Nicol. Burt. 1, 20, 101. al. Guil. mon. 5 p. 30. al. Bonav. Brix. 7, 2. Bonav. Brix. 8, 35: Conclusum est igitur, quod prima litera ⋅A⋅ est prima in manu. al. Adam Fuld. 2, 4. al. Lad. Zalk. A 29. al. Fr. Gafur. theor. 5, 8. al. Guill. Pod. 5, 7. Guill. Pod. 5, 12. al. Erasm. Hor. p. 83a. Compend. mus. /Bd. 1, Sp. 5/ 18. al. Anon. Couss. I p. 434 descr. Anon. La Fage III p. 243. Szydlov. 2 p. 12. al. Ioh. Velle metr. 84. Contr. Notandum est p. 47. Contr. Quatuor sunt p. 410a. al. Mon. Cum primum 1. al. Mon. Mon. disparat. 1. al. Mon. Qui desideras 2. al. Mon. Si quem p. 176. Fist. Ad fistulas 7 p. 132. al. Fist. Cuprum pur. 33 p. 58.
b auf die Stellung im System bezogen with reference to a position in the system: ⋅A⋅ extrema - ⋅a⋅ mediata (media) - ⋅⋅ superior
[s.X-XI]
Ps.-Odo mus. p. 266a: a prima voce, ubi inscribitur ⋅A⋅ usque ad secundam, ubi inscribitur ⋅B⋅, tonus est primus. Ps.-Odo mus. p. 268a: octavum ⋅a⋅, nonum ⋅b⋅ decimum ⋅⋅ undecimum vero ⋅c⋅. al. Ps.-Odo dial. p. 253a: prope ⋅Γ⋅ ⋅A⋅ litteram scribe, et haec dicetur vox prima. Ps.-Odo dial. p. 253b: pro ⋅Γ⋅ scribe ⋅G⋅ pro ⋅A⋅ mediata pone ⋅a⋅. Ps.-Odo dial. p. 254a: a prima nona ⋅b⋅ ad octavam ⋅a⋅ est semitonium; ad decimam ⋅c⋅ tonus. Secunda vero nona ⋅⋅ ad octavam ⋅a⋅ e contrario est tonus, ad decimam vero ⋅c⋅ semitonium praestat. Ps.-Odo dial. p. 254b: a prima voce ⋅A⋅ in quintam ⋅E⋅. al.
[s.XI]
Guido ep. p. 46b: rediens ad primam ⋅A⋅ ab ipsa usque ad finem in medio spatio invenies alteram primam ⋅a⋅. Guido ep. p. 47a: prima vox ⋅A⋅ et quarta ⋅D⋅. al. Hermann. mus. p. 32 (p. 132b): autenticus (sc. proti)... in ⋅a⋅ media „saeculorum amen“ canit. Hermann. mus. p. 35 (p. 133b): in media ⋅a⋅ secundus finitur. Org. Mediol. rhythm. 81. al. Frut. brev. 12 p. 96: Ab ⋅⋅ vero superiori usque ad mediam ⋅a⋅. ibid.: a media ⋅a⋅ usque ad extremam ⋅A⋅. Frut. brev. 12 p. 97: Extende igitur circinum ab ⋅⋅ superiori ad magdam dextram. al. Anon. Wolf p. 222.
[s.XII]
Ton. Gratianop. p. 23. al. Disc. Omnis homo I 3 p. 241. Ton. Nivern. 141v p. 120. Ton. Nivern. 146r p. 125: quintam decimam ⋅⋅. al.
[s.XIII]
Amerus 15, 2: ⋅Γ⋅ Grecum g et est vox prima, ⋅a⋅ secunda, ⋅b⋅ tercia ... ⋅a⋅ nona. Ps.-Thomas Aqu. I p. 24: ⋅a⋅ id est media. Engelb. Adm. 3, 3: littera et voce media ⋅a⋅lamire. Engelb. Adm. 3, 6: in numero et ordine vocum in manu musicali prima littera ⋅Γ⋅ut et secunda ⋅A⋅re et tertia ⋅B⋅mi non habeant descensum. Engelb. Adm. 4, 26: prima ⋅A⋅ concordat cum quarta ⋅D⋅.
[s.XIV]
Iac. Leod. comp. 2, 8, 9. al. Iac. Leod. spec. 2, 62, 13: inter ⋅a⋅ octavam et ⋅♮⋅ nonam. Iac. Leod. spec. 2, 63, 9: ponitur post ⋅a⋅ primam. Iac. Leod. spec. 5, 16, 12: Adhuc distinguunt eas aliqui per litterarum numerum ut, quantum ad litteras latinas, ⋅A⋅, quae est ⋅A⋅re, dicitur prima. al. Anon. Michaelb. I p. 47. Anon. Seay p. 22: prima littera ⋅G⋅ ponitur in linea, secunda ⋅A⋅ ponitur in spatio.
[s.XV]
Georg. Ans. 2, 127: a primo ⋅a⋅ videlicet in sextum tactum, qui est ⋅e⋅. Trad. March. p. 928. Bonav. Brix. 15, 17: ad octavam ⋅A⋅. ibid. al. Fr. Gafur. theor. 5, 7: ad nonam cordam scilicet ⋅a⋅lamire. Guill. Pod. 1, 22: ab ⋅a⋅ prima omnium signorum. Guill. Pod. 5, 10: in ⋅a⋅ secundo signo. al.
c auf das griechische System bezogen (für proslambanomenos - mese - nete hyperboleon) with reference to the Greek system (for proslambanomenos - mese - nete hyperboleon)
[s.IX-X]
Hucbald. 40 (p. 116b): ⋅A⋅ nete yperboleon (additio posterior).
[s.XI]
Berno prol. p. 67b (C4 p. 31): [ab ⋅A⋅ ad ⋅a⋅, id est a proslambanomenos ad mese]. Berno prol. p. 71a (H22 p. 34): [⋅a⋅, quae est nete hyperboleon]. al. Hermann. mus. p. 35 (p. 134a): ⋅a⋅ quod est mese et ... ⋅⋅ id est nete yperboleon. al. Heinr. Aug. 109: D.: Quae voces sunt in vice planetarum? M.: ⋅E⋅ Lunae, ⋅F⋅ Mercurii, ⋅G⋅ Veneris, ⋅a⋅ id est mese Solis, ⋅b⋅ Martis, ⋅c⋅ Iovis, ⋅d⋅ Saturni. LmL (cf. col. 4, 25) Willeh. Hirs. 17 (c. 16), 6: proslambanomenos, quod est ⋅A⋅. ibid.: suprema chorda nete hyperboleon, quae est ⋅⋅. Willeh. Hirs. 21 (c. 20), 22: Protus namque in mese ⋅a⋅ incipit. al. Aribo 2 p. 11: ⋅A⋅ ... quod idem iuxta Boetium est proslambanomenos. Aribo 4 p. 11: ⋅a⋅ ... Idem /Bd. 1, Sp. 6/ est Boetii mese. (inde Quaest. mus. 1, 6 p. 16) Ton. Aug. p. 116a. Ton. Aug. p. 130b. al. Cant. In defect. p. 88. al. Frut. brev. 13 p. 97: Prima ergo chorda, ut a gravibus ascendamus, quae ⋅A⋅ litera titulatur, proslambanomenos vel prosmelodos vocatur, proslambanomenos vero adquisita, prosmelodos autem ad cantum interpretatur eo, quod melo apta videatur. Frut. brev. 13 p. 98: Octava (sc. chorda) mese vocatur, quae et media est et media interpretatur et eadem litera qua et prima, sed minori ⋅a⋅ titulatur. ibid.: Quintadecima (sc. chorda) ⋅⋅ informatur et nete hyperbolaeon, id est ultima excellentium appellatur. al. Frut. ton. p. 113. Frut. ton. p. 128. al. Anon. Wolf p. 197. al. Theog. Mett. p. 188a: ⋅A⋅ grave, scilicet proslambanomenos, id est adquisitus. Ioh. Cott. mus. 13, 11: Prima igitur ⋅A⋅ apud Graecos musicos vocatur proslambanomenos, id est acquisita sive assumpta, quoniam a grammatica, pro qua primum reperta est, ad opus musicae assumpta est. Ioh. Cott. mus. 13, 22: sequitur ⋅a⋅, quae vocatur mese, id est media, scilicet inter ⋅A⋅ capitalem et ⋅⋅ duplicatam; nulla etenim nota apud vetustiores ter repetebatur nisi ista. Ioh. Cott. mus. 13, 31. al.
[s.XIII]
Ps.-Thomas Aqu. I p. 24: ubi autem nos dicimus ⋅a⋅, ibi greci dicunt proslambanomenos. Engelb. Adm. 1, 11: secundum quod dicit Aribo scholasticus in sua musica, tetrachordum primum in manu musicali incipit secundum Boetium ab ⋅A⋅re, id est proslambamenos, hoc est prooemium primae, quia ibi est thesis primi toni.
[s.XIV]
March. luc. 15, 1, 2. Iac. Leod. spec. 5, 14, 5. Iac. Leod. spec. 6, 13, 16. al. Willelm. 3, 6. Heinr. Eger 2 p. 38. Anon. Ellsworth 3 p. 200 sqq. (cf. Boeth. mus. 1, 20). Anon. Ellsworth 4 p. 224, 2.
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 1, 21 p. 98 descr. al. Gob. Pers. p. 183a. Ugol. Urb. 1, 6, 5. al. Ioh. Legr. rit. 1, 3, 3, 8: Sit ergo proslambanomenos ⋅A⋅ primum. Ioh. Legr. rit. 1, 3, 3, 10: Iterum erit ⋅A⋅ mese sed secundum ... sed ⋅A⋅ tertium sit nete hyperboleon. Ioh. Legr. tac. p. 417a. Tab. Catan. p. 142: ⋅A⋅lamire nete <diezeugmenon> (ex errore). al. Fr. Gafur. extr. 8, 1, 5: inveniatur in ⋅a⋅ gravi, videlicet ⋅a⋅ proslambanomenos. al. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 9: Dicunt namque primam acutarum mesen, quae est ⋅h⋅ et littera ⋅a⋅ secunda. Ioh. Hoth. exc. p. 44. Bonav. Brix. 8, 16. Adam Fuld. 2, 9 descr. Adam Fuld. 2, 17. Fr. Gafur. theor. 5, 6: ⋅A⋅ proslambanomenos cordam custodit. al. Guill. Pod. 1, 22. Guill. Pod. 2, 13 descr. al.
d auf das Oktavsystem bezogen with reference to the octave system: ⋅A⋅ gravis (gravior), ⋅A⋅ primum - ⋅a⋅ acuta (acutior), ⋅a⋅ inferior, ⋅a⋅ secundum, ⋅a⋅ levis, medium ⋅A,amediocre - ⋅⋅ superacuta, ⋅a⋅ superior, ⋅⋅ tertium, ⋅⋅ peracuta, ⋅⋅ superardua, ⋅⋅ excellens
[s.X]
Odo Aret. II p. 107b: vox acuta prima, que est ⋅a⋅.
[s.XI]
Berno prol. p. 67b (C6 p. 31): [prima diapente species in acutam ⋅a⋅ perducatur]. Guido micr. 2, 4: septem alphabeti litterae graves ... ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Post has eaedem septem litterae acutae repetuntur, ... ita: ⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Addimus his ... tetrachordum superacutarum, ... ita: ⋅⋅⋅⋅⋅⋅. Guido micr. 3, 23 app. crit.: ab ⋅⋅ vero superacuta. Guido micr. 5, 3: ab eadem ⋅D⋅ in ⋅a⋅ acutam sit diapente, ab ⋅A⋅ in alteram ⋅a⋅ diapason existit. al. Guido ep. p. 46a: septem dicimus graves, septem vero vocamus acutas. Hermann. mus. p. 66 (p. 149a): ab ⋅A⋅ gravi in ⋅d⋅ acutum. Hermann. mus. p. 35 (p. 133b): Restat ... una vox, id est ⋅⋅ super acuta. al. Quadr. fig. 16. Willeh. Hirs. 6 (c. 5), 11: quae in acuta ⋅a⋅ inchoantur, eaedem in gravi ⋅A⋅ ... naturale habent principium. Willeh. Hirs. 17 (c. 16), 2: septem discrimina bis posita peragit, sicque acutam ⋅⋅. quasi superfluam remanere patitur. al. Comm. Guid. 48 p. 103: ⋅A⋅ gravis idem est cum ⋅a⋅ acuta. Comm. Guid. 57 p. 113: usque ad superacutam ⋅⋅. al. Anon. Lips. p. 156. Anon. Lips. p. 157 ⋅ /Bd. 1, Sp. 7/ a⋅ superacutam. al. Org. Mediol. pros. 9. al. Vers. Ars est 13. al. Vers. Quisquis velis 14. Ps.-Guido epil. p. 38b. Prop. Denique si p. 61. al. Frut. ton. p. 131: acuta ⋅a⋅, quae est mese. Ps.-Osbern. 100. al. Quaest. mus. 1, 19 p. 49: ⋅⋅ superacutum. Theog. Mett. p. 187a. al. Ioh. Cott. mus. 11, 8. Ioh. Cott. mus. 14, 6.
[s.XII]
Trad. Guid. 1: ab ⋅A⋅ gravi ⋅a⋅ invenitur acutum. al. Udalsc. 4, 35. al. Guido Aug. p. 152b: ⋅a⋅ acutum et superacutum. al. Ton. Cist. p. 267b. Anon. Cist. II c. 1151B. al. Anon. La Fage I 7, 26: ⋅a⋅ acutum. Anon. La Fage I 7, 35: ⋅A⋅ grave. Anon. Pannain p. 110. al. Mod. Notandum est 2.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 484a. al. Disc. Quicumque II p. 324b: in ⋅a⋅lamire acuto. Disc. Quicumque II p. 325a: ⋅a⋅lamire superacutum. al. Mus. man. 4, 5. al. Metrol. 33 p. 71: ad has duas litteras ascendit, scilicet ad ⋅a⋅lamire acutam et ad ⋅⋅lamire superacutam. al. Ioh. Garl. plan. p. 158b. al. Disc. pos. vulg. p. 191, 16. Ton. Franc. p. 120a. al. Amerus 5, 13: in ⋅a⋅ acutum et superacutum. Amerus 8, 17: ⋅a⋅ grave. Amerus 11, 1: in ⋅a⋅ acutam. Amerus 22, 5: deponitur ad ⋅a⋅ gravem. Amerus 22, 11: deponitur a fine ad secundum gravem ⋅♮⋅ et aliquando ad primam ⋅a⋅ gravi. al. Lambertus p. 263a. Lambertus p. 265a. Trad. Lamb. 2, 2a, 2. Hier. Mor. 12 p. 53, 14. al. Ps.-Thomas Aqu. II p. 32: ⋅a⋅ grave (ed.: d, ga). ibid.:a⋅ acutum. ibid.:a⋅ superacuta. al. Interv. Sit -O 4. Interv. Sit -O 16: inter ⋅Γ⋅A⋅ gravissima. al. Vers. Postquam pro 106. al. Ioh. Groch. 94: a primo ⋅a⋅ usque ad secundum. al. Ps.-Mur. summa 1539: ascendit in ⋅⋅ (ed.: ⋅a⋅) peracutam. Ps.-Mur. summa 1583: in ⋅⋅ superardua tendit. al. Engelb. Adm. 1, 15: ad ⋅⋅ superiorem, quae est decima quinta. Engelb. Adm. 4, 26: secundum repetitionem diapasonicam differunt, sicut ⋅A⋅ inferior ad ⋅a⋅ superiorem. Walt. Odingt. 5, 1, 18. al.
[s.XIV]
March. luc. 2, 7, 7. al. Phil. Vitr. 6, 6: dividatur ... et habetur primum ⋅A⋅, cuius medietas sit secundum ⋅a⋅ et eius medietatis medietas sit tertium ⋅⋅. al. Iac. Leod. inton. 1, 35: in ⋅a⋅ acuta, id est in ⋅a⋅lamire. Iac. Leod. comp. 2, 5, 24. al. Iac. Leod. spec. 5, 4, 46: ponitur ⋅⋅, quae est ⋅a⋅lamire in spatio, sive ⋅a⋅ superacuta. al. Hugo Spechtsh. 529. Summ. Guid. 58: ⋅A⋅ gravis ⋅a⋅que levis includunt clima secundi. (inde Gob. Pers. p. 189b. Szydlov. 11 p. 44) Summ. Guid. 241: ⋅A⋅C⋅D⋅ primas. al. Quat. princ. 2, 6 p. 208b. al. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Willelm. 2, 8. Goscalc. 1, 4 p. 52, 19. al. Trad. Holl. I p. 163. al. Trad. Pipudi p. 46: ⋅a⋅lamire acutum. Henr. Zel. p. 115a. Ps.-Mur. mod. p. 102a. Cart. plan. 3. al. Anon. Erford. p. 161. Anon. Carthus. p. 446 descr. al. Anon. Seay p. 24. al. Anon. Monac. II 30. al.
[s.XV]
Orig. et eff. 3, 9. Ioh. Olom. 3 p. 9. al. Ioh. Cicon. mus. 1, 19 p. 82, 8. al. Prosd. mon. 3, 10: ad punctum terminantem primam portionem, que est versus primum ⋅A⋅, ponatur secundum ⋅A⋅. al. Iac. Theat. 39. al. Nicol. Cap. p. 311. al. Gob. Pers. p. 189a. al. Prosd. spec. p. 735: ad secundum ⋅A⋅. al. Ugol. Urb. 1, 7, 7: ad acutiorem ⋅A⋅. Ugol. Urb. 1, 7, 9: in graviore ⋅A⋅. Ugol. Urb. 1, 10, 2: secunda ab ⋅A⋅ secundo ad ⋅G⋅ secundum acuta, tertia vero ab ⋅A⋅ tertio ad finem superacuta esse noscitur diffinita. Ugol. Urb. 1, 92, 10: per medium ⋅A⋅. al. Georg. Ans. 3, 50. al. Ps.-Guido corr. p. 52a. al. Anon. Philad. 12. al. Ioh. Keck 3 p. 323b. Ioh. Keck 3 p. 324a: ⋅A⋅ fictum grave, quod cum ⋅Γ⋅ facit semitonium minus. al. Ton. Subl. p. 56, 3: ⋅a⋅ grave. Ton. Subl. p. 55, 1: ⋅a⋅ acutum. Ton. Subl. p. 59, 2: ⋅a⋅ superacutum. al. Trad. March. p. 928. Trad. Holl. II 49 sqq. p. 8 (p. 418b). Trad. Holl. II 97 p. 124 (p. 457b): non in acutis, sed in voce gravi in ⋅a⋅lamire incipientes. (?) al. Vers. Primus habet 26 p. 160 (p. /Bd. 1, Sp. 8/ 471a): ⋅A⋅ medium. al. Ton. Trev. p. 160 (p. 471a). al. Mod. Not. quotiensc. 1 p. 170 (p. 474a): de ⋅a⋅ medio. Trad. Holl. III 3 p. 25 descr. Trad. Holl. III 5 p. 36: a ⋅C⋅ gravi ad ⋅a⋅ accutum minutum. al. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 2, 2: ⋅A⋅ grave, ... ⋅A⋅ acutum, ... ⋅A⋅ superacutum. Ioh. Legr. rit. 2, 1, 2, 16: ab ⋅A⋅ primo sive gravi. ibid.: ab ⋅A⋅ secundo vel acuto in ⋅G⋅ grave sive primum. al. Conr. Zab. tract. AE 1: diapason de primo ⋅a⋅ ad secundum duplex spatium continet respectu diapason inter secundum et tertium ⋅a⋅. al. Ioh. Tinct. diff. 1: ⋅A⋅lamire ... est duplex, acutum et superacutum. Ioh. Legr. tac. p. 417a. Ioh. Legr. tac. p. 418b: ad ⋅A⋅ vero secundum. al. Fr. Gafur. extr. 4, 3, 3. al. Ioh. Tinct. nat. 2, 6: usque ad la ⋅A⋅lamire acuti. Ioh. Tinct. nat. 19, 13: ⋅A⋅lamire superacutum. al. Ioh. Tinct. contr. 1, 4, 5. al. Ioh. Tinct. exp. 2, 11. Ioh. Tinct. exp. 2, 18. Ioh. Tinct. exp. 2, 30: ab ⋅A⋅lamire primo. ibid.: ab ⋅a⋅lamire secundo. Ioh. Tinct. exp. 2, 31: ⋅E⋅lami, ⋅F⋅faut et ⋅G⋅solreut gravia, ⋅A⋅lamire et ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi acuta dicuntur vulgariter bassa, ⋅E⋅lami vero, ⋅F⋅faut et ⋅G⋅solreut acuta, ⋅a⋅lamire et ⋅b⋅fa ⋅♮⋅mi superacuta vocantur alta. al. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 9: Dicunt namque primam acutarum mesen, quae est ⋅h⋅ et littera ⋅a⋅ secunda. ibid.: quemadmodum ⋅a⋅ primum ad ⋅h⋅ vel ad ⋅a⋅ secundum, ita ⋅Γ⋅ ad ⋅G⋅ se habet. Ioh. Hoth. exc. p. 44. Nicol. Burt. 1, 16, 94: mediae ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅. Nicol. Burt. 1, 21, 123: ⋅a⋅ acutum. al. Guil. mon. 9 p. 56: in ⋅A⋅lamire acuto. al. Bonav. Brix. 14, 100: a primo ⋅A⋅. Bonav. Brix. 15, 25: ⋅A⋅ grave. al. Lad. Zalk. A 51: Sequentes vero octo ... dicuntur acutae. Et sunt istae, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅a⋅. Lad. Zalk. A 54 descr. Lad. Zalk. A 66. al. Fr. Gafur. theor. 5, 8. Guill. Pod. 4, 1. al. Fr. Gafur. pract. 1, 7: ab ⋅A⋅re gravi ad ⋅A⋅lamire acutam. Fr. Gafur. pract. 3, 8: in ⋅A⋅lamire superacutam. al. Mich. Keinsp. ton. 38. al. Compend. mus. 59: ⋅a⋅ acutum et secundum. ibid.: ⋅⋅ superacutum et tertium. al. Anon. La Fage III p. 242. al. Szydlov. 2 p. 13 sq. Szydlov. 8 p. 36: ⋅a⋅ accutum minutum. Szydlov. 8 p. 39: ⋅⋅ excellens geminatum. al. Clavic. B-C. Contr. Ad sc. artem p. 69a. Contr. Notandum est p. 47. Mon. Cum primum 1: ⋅a⋅ superius. al. Fist. Ad fistulas 15 p. 132: ⋅a⋅ excellens. al. Fist. Formata prima 1 p. 135. al. Fist. Incipit mensura 7 p. 137. al.
e auf das Tetrachordsystem bezogen with reference to the tetrachord system: ⋅A⋅ grave - ⋅a⋅ acuta, ⋅a⋅ affinalis - ⋅a⋅ superacuta
[s.XI]
Hermann. mus. p. 27 (p. 130a): Prima diatesseron species constat ex prima gravi et ex prima finali, ⋅A⋅D⋅. Hermann. mus. p. 31 (p. 131b): Erit igitur prima (sc. species diapason)Aa⋅, ex prima gravi et ex prima superiori. al. Willeh. Hirs. 7 (c. 6), 4: Prima ergo gravium est ⋅A⋅. Willeh. Hirs. 7 (c. 6), 6: prima superiorum est ⋅a⋅. Willeh. Hirs. 10 (c. 9), 10: prima species diapason a prima gravium ⋅A⋅ et a prima superiorum ⋅a⋅ continetur. al. Aribo 11 p. 2: prima gravium, id est ⋅A⋅ ... prima superiorum, id est ⋅a⋅. Aribo 25 p. 13: inter ⋅D⋅ finalem, et ⋅a⋅ superiorem. Aribo 33 p. 39: scribatur gravis ⋅A⋅. al. Frut. brev. 7 p. 53: a prima gravium ⋅A⋅ et a prima superiorum ⋅a⋅. al. Ps.-Osbern. 48. al. Anon. Wolf p. 218. Anon. Wolf p. 222: si quis in hac parte Ptolomaei sententiam approbando velit accipere, ut quarto subiugali, idest octavo tono, quem ipse apposuit, octavam speciem diapason a prima superiori, idest ⋅a⋅, ad ultimam excellentem ⋅⋅ attribuat (cf. Boeth. mus. 4, 17 p. 348, 2-3). al. Quaest. mus. 2, 25 p. 93: ab ⋅A⋅ gravi ad ⋅d⋅ excellentem. ibid.: prima superiorum. Ioh. Cott. mus. 13, 16.
[s.XII]
Anon. Pannain p. 409. al.
[s.XIII]
Anon. Ratisb. 8, 1, 1: primus tonus quatuor habet usitata principia, scilicet ⋅c⋅, ⋅d⋅ et ⋅g⋅ finales et ⋅a⋅ acutam. al. Engelb. Adm. 4, 24: inter ⋅A⋅re primam in gravibus, et ⋅⋅lamire ultimam excellentium. /Bd. 1, Sp. 9/ al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 26, 1. Iac. Leod. spec. 6, 26, 5: secunda (sc. species) ex ⋅e⋅ secunda excellentium et ⋅⋅ prima superacutarum. al. Quat. princ. 3, 22 p. 230a. al. Interv. Diatessaron p. 151. Anon. Carthus. p. 447 descr.
[s.XV]
Ioh. Floess 57 descr. Ioh. Floess 64: ⋅A⋅ grave. Ioh. Floess 128: ⋅a⋅ acuta affinalis. Ioh. Floess 194: ⋅⋅ geminata superacuta (cf. Cahn, Floess p. 25). al. Trad. Holl. II 58 p. 9 (p. 419a): ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅, quae dici possunt afinales. Trad. Holl. II 59 p. 9 (p. 419a): ⋅e⋅f⋅g⋅⋅ dicuntur acutae. Man. Guid. p. 149 (p. 467) descr.: Affinales vel acutae communiter: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅. Rarius superacutae: ⋅e⋅f⋅g⋅⋅. Trad. Holl. III 3 p. 26 descr. Conr. Zab. tract. p. 240-241 descr.: graves: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅; finales: ⋅D⋅E⋅F⋅G⋅; acutae (hic incipiunt organistae geminare litteras): ⋅a⋅b⋅⋅c⋅d⋅; superacutae: ⋅⋅⋅⋅⋅; excellentes: ⋅⋅⋅<⋅⋅><⋅⋅>⋅e⋅. al. Lad. Zalk. A 52: ⋅Γ⋅A⋅B⋅C⋅ dicuntur graves. Lad. Zalk. A 54 descr.: ⋅a⋅bh⋅c⋅d⋅ affinales vel acutae - ⋅e⋅f⋅g⋅⋅ acutae vel superacutae. Mich. Keinsp. 3, 29 descr. Szydlov. 2 p. 14: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅, et dicuntur affinales, quasi confinales, id est situate circa finales, et ut in eis frequenter quilibet cantus transpositus debet terminari. Szydlov. 9 p. 39: terminantur in ⋅a⋅ accuto seu affinali, quod idem est.
f auf das Solmisationssystem bezogen with reference to the system of solmisation: ⋅A⋅re - ⋅a⋅lamire, ⋅a⋅lamire inferior, ⋅A⋅lamire bassum, ⋅a⋅lamire acutum - ⋅⋅lamire, ⋅a⋅lamire superior (superius, supremum), ⋅A⋅lamire altum, ⋅a⋅lamire superacutum
[s.XI-XII]
Ps.-Osbern. 49 descr. (additio posterior?). Ps.-Osbern. 57 descr. (additio posterior?). Trad. Guid. 1 descr.: ⋅A⋅re ... ⋅a⋅lamire ... ⋅⋅lare (additio posterior?). Mut. Γma ut 2: ⋅A⋅re. ⋅A⋅ clavis est, re est dictio. Re ascendendo et descendendo naturaliter. Mut. Γma ut 9: ⋅A⋅lamire. ⋅a⋅ clavis est, lamire tres dictiones sunt.
[s.XIII]
Anon. Lovan. p. 493a. al. Disc. Quicumque II 324b. al. Metrol. 31 p. 70. al. Ioh. Garl. plan. p. 159a: ⋅A⋅re in spatio habet unam clavem et unam vocem; ⋅A⋅ est clavis et re est vox. al. Ioh. Aegid. 5, 2. al. Amerus 5, 22: ⋅A⋅re unam notam, nullam mutacionem. al. Elias Sal. 7 p. 22 descr. al. Lambertus p. 254b. al. Trad. Lamb. 2, 4, 3. Hier. Mor. 10 p. 47, 10. al. Ps.-Thomas Aqu. II p. 37. Ioh. Groch. 85: undeviginti dictiones ex septem litteris et sex vocibus compositas invenerunt, quas gammaut, ⋅a⋅re, bemi <etc.> vocaverunt. al. Ps.-Mur. summa 713: ⋅A⋅re, et est ⋅A⋅ nomen clavis et re nota que debetur eidem. Ps.-Mur. summa 1166: notificabant enim per colores: ⋅c⋅solfaut per citrinum, ⋅a⋅lamire per viridem, ⋅f⋅faut per rubeum ostendentes. al. Engelb. Adm. 1, 9. Engelb. Adm. 1, 13: ⋅⋅lamire superiorem. Engelb. Adm. 1, 15: ⋅⋅lamire supremum, quae est decima quinta. ibid.: ad ⋅⋅lamire superius. Engelb. Adm. 2, 1: inter ⋅A⋅lamire superius et inferius. Engelb. Adm. 2, 29: in ⋅A⋅lamire inferiorem. al.
[s.XIV]
March. luc. 8, 2, 4. al. Phil. Vitr. 10, 5. Trad. Phil. I 61vG, 19. Iac. Leod. inton. 5, 4. al. Iac. Leod. spec. 2, 14, 27: septem ... claves quae, in compositione gammatis vel monochordi nostri, vocantur: ⋅A⋅re, ⋅B⋅mi, ⋅C⋅faut, ⋅D⋅solre, ⋅E⋅lami, ⋅F⋅faut, ⋅G⋅solreut. Iac. Leod. spec. 6, 19, 5. al. Hugo Spechtsh. 32: Gammaut ac ⋅A⋅re ⋅B⋅mi pollex sociare / vult. al. Summ. Guid. 217. al. Ioh. Boen ars 2, 19, 2. al. Ioh. Boen mus. 1, 30. al. Quat. princ. 3, 2 p. 219b. al. Anon. Michaelb. I p. 44. al. Goscalc. 1, 1 p. 34, 10. Goscalc. 1, 1 p. 38, 9: Secunda (sc. deductio i. e. hexachordi) incipit in ⋅C⋅faut et finit in ⋅A⋅lamire basso ... Quinta incipit in ⋅C⋅solfaut et finit in ⋅A⋅lamire alto. al. Heinr. Eger 2 p. 38. Heinr. Eger 5 p. 60: ⋅a⋅lamire supremum. al. Trad. Holl. I p. 165. al. Compil. Ticin. p. 21. Trad. Pipudi p. 46: ⋅a⋅lamire acutum. Anon. Ellsworth 4 p. 224, 16. al. Interv. Tonus div. /Bd. 1, Sp. 10/ p. 244, 2: si in ⋅A⋅lamire ponatur b, erit ibi fa, et in ⋅G⋅solreut erit mi, et sic erit ibi semitonus. Ps.-Mur. mod. p. 100a. al. Cart. plan. 5. Anon. Erford. p. 161. Compil. Lips. p. 130. al. Anon. Carthus. p. 437a. al. Anon. La Fage II p. 425. Anon. Seay p. 22. al. Anon. Monac. II 3. al.
[s.XV]
Ioh. Olom. 6 p. 18. al. Iac. Twing. p. 100, 19. al. Iac. Theat. 5. Nicol. Cap. p. 315. al. Nicol. Cos. p. 12. al. Gob. Pers. p. 181b. al. Ioh. Floess 1. al. Ugol. Urb. 1, 8, 2. Ugol. Urb. 2, 34, 53-57. al. Phil. Cas. contr. 35 descr. al. Tact. Concordanciarum p. 169, 6: ⋅f⋅faut habet terciam depressam, semitonium ante ⋅a⋅lamire, elevatam vero ⋅a⋅lamire. al. Anon. Philad. 22. al. Arn. Zwoll. p. 11. al. Petr. Talh. p. 7 descr. al. Trad. Holl. II 31 p. 5 (p. 417b). al. Man. Guid. p. 150 (p. 466). al. Trad. Holl. III 1 p. 18. al. Ioh. Legr. rit. 2, 3, 5, 25: ⋅A⋅ grave re. al. Conr. Zab. tract. KK 7. al. Ioh. Tinct. diff. 1: ⋅A⋅lamire est locus cuius clavis est ⋅a⋅: et in qua tres voces, scilicet la mi et re canuntur. Et ipsum est duplex, acutum et superacutum. ibid.:A⋅lamire acutum est linea, cuius clavis est ⋅a⋅ et in qua tres voces scilicet la mi et re cantantur. La per naturam ex loco ⋅c⋅faut, mi per ⋅b⋅ molle ex loco ⋅f⋅faut gravi et re per ⋅b⋅ durum ex loco ⋅g⋅solreut gravi. ibid.:A⋅lamire superacutum est spacium ... ibid.:A⋅re est spacium ... Ioh. Tinct. diff. 1: ab ⋅a⋅lamire inferiori ... usque ad ⋅a⋅lamire superius. al. Tab. Catan. p. 142. al. Fr. Gafur. extr. 4, 2, 2. al. Ioh. Tinct. nat. 2, 6. al. Ioh. Tinct. contr. 1, 4, 5. al. Ioh. Tinct. exp. 2, 4. Ioh. Tinct. exp. 2, 11. Ioh. Tinct. exp. 2, 18. Ioh. Tinct. exp. 2, 30: ab ⋅A⋅lamire primo. ibid.: ab ⋅a⋅lamire secundo. al. Bart. Ram. 1, 1, 4 p. 11: ex ⋅a⋅ littera et re syllaba fit, quod dicitur ⋅a⋅re. al. Nicol. Burt. 1, 18, 98. Guil. mon. 5 p. 31. al. Diff. mus. 44. Bonav. Brix. 7, 4. al. Adam Fuld. 2, 5. al. Lad. Zalk. A 31. al. Fr. Gafur. theor. 5, 6. al. Guill. Pod. 2, 13 descr. Guill. Pod. 5, 12. al. Fr. Gafur. pract. 1, 5: sortiturque principium in ⋅A⋅re, ubi prima et acquisita perfecti quindecim chordarum systematis residet chorda. al. Mich. Keinsp. 3, 29 descr. al. Erasm. Hor. p. 74b. al. Compend. mus. 88: ⋅A⋅re prima corda Graecorum. al. Anon. Couss. I p. 447b. Szydlov. 2 p. 15. Szydlov. 8 p. 36 in primo ⋅a⋅lamire. al. Clavic. A-C. Contr. Ad sc. artem p. 69a. Contr. Sex s. spec. I p. 306b. al. Fist. Si quis 4 p. 140. al.
g auf die Schreibweise bezogen with reference to the character of script: ⋅A⋅ capitale, ⋅A⋅ magnum, ⋅A⋅ grossum,Amaximum - ⋅a⋅ minutum, ⋅a⋅ parvum, ⋅a⋅ minor, ⋅a⋅ modicum, ⋅a⋅ planum - ⋅⋅ duplex (duplicatum, duplicata, duplum), ⋅⋅ geminatum (geminata, geminum)
[s.XI-XII]
Theog. Mett. p. 187a: ⋅⋅ duplex. al. Ioh. Cott. mus. 5, 6: quod ab ⋅A⋅ capitali incipiendum est. Ioh. Cott. mus. 5, 10: ⋅Γ⋅ in figura a ⋅G⋅ differt capitali, sic ⋅A⋅ capitale ab ⋅a⋅ minuto ... item ⋅a⋅ minutum ab ⋅⋅ duplicato. al.
[s.XIII]
Hier. Mor. 23 p. 170, 4: ab ⋅F⋅ gravi in ⋅⋅ duplicatum. al. Anon. Ratisb. 2, 2: litterae, quae capitales scribi debent: ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅E⋅F⋅G⋅. Consequenter vero ponuntur eaedem litterae, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅, quae minutae vocantur. Anon. Ratisb. 2, 8: tres addere, quae geminatae vocantur, scilicet ⋅⋅⋅⋅. Interv. Sit -O 4: ⋅a⋅ parvum vel acutum. ibid.: ⋅Γ⋅A⋅ magna vel gravia. al. Anon. Paris. III 65: ⋅A⋅ magnum. Anon. Paris. III 63: inter ⋅G⋅ magnum et ⋅a⋅ parvum ... inter ⋅g⋅ parvum et ⋅a⋅ ultimum. al.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 61, 9: ⋅A⋅ capitale (sc. distinguitur) ab ⋅a⋅ minuto; ⋅a⋅ minutum ab ⋅⋅ geminato. Hugo Spechtsh. 182: ⋅a⋅ dat quintaque parvum / sextaque ⋅d⋅ parvum, septena dat ⋅a⋅ tibi duplum. Hugo Spechtsh. 523: ⋅a⋅ modicum primus, ⋅A⋅ grossum datque secundus (cf. Hugo Spechtsh. 187). al. Summ. Guid. 44: ⋅a⋅ duplicata. Summ. Guid. 244: ⋅a⋅que minor. Anon. Michaelb. I p. 47. Trad. Holl. I p. 167: in ⋅⋅ /Bd. 1, Sp. 11/ gemino. Trad. Holl. I p. 168. al. Compil. Lips. p. 135. Anon. Carthus. p. 446b.
[s.XV]
Gob. Pers. p. 182a: ⋅A⋅ capitale caput primi (sc. alphabeti), ⋅a⋅ planumque secundi, / ⋅⋅ duplicatum tertii principium perhibetur. Gob. Pers. p. 193a: ⋅F⋅ prior ⋅a⋅que minor. al. Ioh. Floess 43: finitur in ⋅⋅ duplicato superacuto. Ioh. Floess 194: ⋅⋅ geminata superacuta. Trad. Holl. II 54 p. 9 (p. 419a). al. Vers. Primus habet 26 p. 160 (p. 471a): ⋅A⋅ grossum. Trad. Holl. III 3 p. 24: ⋅⋅ duplicata. Trad. Holl. III 3 p. 25: ⋅⋅ quoque dupla. Trad. Holl. III 5 p. 38: ⋅A⋅ grave, ⋅a⋅ minutum et ⋅⋅ geminum. al. Conr. Zab. tract. CC 3-5. al. Lad. Zalk. A 54 descr. Mich. Keinsp. 4, 22. Erasm. Hor. p. 91a: In omni tabulatura instrumentali ponuntur litterae simplices secundum schalam solmisationis Latinorum, ut ⋅Γ⋅G⋅ vel ⋅G⋅ cum punctis ante. Dehinc ⋅A⋅ grossum, vel ⋅a⋅ parvum cum puncto ante. Dehinc simplices ⋅c⋅d⋅e⋅f⋅g⋅b⋅a⋅ et dehinc ⋅c⋅ cum titello ⋅dehgb⋅ usque ad ⋅cc⋅. Dehinc ⋅dd⋅ et ⋅ee⋅. Erasm. Hor. p. 91b descr. cf. Kroyer, Heritius p. 119 sq. Szydlov. 8 p. 36: ⋅a⋅ accutum minutum. Szydlov. 8 p. 39: ⋅⋅ excellens geminatum. al.
h auf die Funktion im Tonartensystem bezogen with reference to function in the system of modes: initialis (littera) ⋅A⋅ - mediatrix (littera) ⋅a⋅, conversionalis (littera) ⋅a⋅, finalis littera ⋅a⋅, ⋅a⋅ affinalis
[s.XIII]
Mus. man. 41, 19 descr. Mus. man. 41, 36: Habes iterum in secunda linea (sc. descriptionis) primum tonum iuxta mediatricem ⋅D⋅ et secundum iuxta initialem ⋅A⋅. Habes item in tertia linea secundum tonum iuxta mediatricem <⋅a⋅> (om. ed.) et tertium iuxta initialem ⋅E⋅. Mus. man. 43, 2: litterae finales sunt ⋅D⋅ et ⋅a⋅. al.
[s.XV]
Trad. Holl. II 58 p. 9 (p. 419a): sequuntur quattuor, scilicet ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅, quae dici possunt afinales. Man. Guid. p. 149 (p. 467) descr.: Affinales vel acutae communiter: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅. Lad. Zalk. A 52: ⋅a⋅b⋅c⋅d⋅, quae dici possunt affinales. ibid.: ⋅e⋅f⋅g⋅a⋅ dicuntur acutae. Lad. Zalk. A 54 descr.: ⋅a⋅bh⋅c⋅d⋅ affinales vel acutae - ⋅e⋅f⋅g⋅⋅ acutae vel superacutae. Lad. Zalk. B 46: ⋅f⋅ finale, ⋅a⋅ et ⋅c⋅ affinales. al. Szydlov. 9 p. 39: terminantur in ⋅a⋅ accuto seu affinali, quod idem est.
i im Skalenausschnitt von (H) C - (c) bei Tasteninstrumenten und Glocken) in the segment of scale from (H) C - (c) on keyboard instruments and bells
[s.XI-XII]
Quaest. mus. 1, 26 p. 69: formam sexti proponas cimbali, id est ⋅a⋅.
[s.XIV]
Ars org. p. 100. al.
[s.XV]
Clavic. A-D. Mon. Mon. tuum 5. al. Organistr. In primis 4 sq. Fist. In mensuris 1 p. 132. al. Fist. Incipit mensura 40 p. 139. al. Fist. Si quis 4 p. 140. al. Cymb. Arbitror 5, 9. Cymb. De repond. 6, 4. Cymb. Pone primam 10. Cymb. Si vis 7, 6.
6 im System: A BˢC D EˢF G HˢI K L (H-L = tetrach. synemm.) MˢN O P (M-P = tetrach. diezeugm.)ˢQ R S (für den proslambanomenos) in the system: A BˢC D EˢF G HˢI K L (H-L = tetrach. synemm.) MˢN O P (M-P = tetrach. diezeugm.)ˢQ R S (for the proslambanomenos)
[s.XI]
Berno mon. 4, 2: Prima igitur (sc. chorda), quae ⋅A⋅ titulatur, proslambanomenos dicitur. Berno mon. 10, 1: Primus magister ascendit ad ⋅P⋅ et descendit ad ⋅A⋅; eius vero discipulus intenditur ad ⋅H⋅ et remittitur ad idem ⋅A⋅. al.
7 im System: A BˢC D EˢF G H IˢK L M (= trite synemmenon) N (= nete synemmenon)ˢO P Q in the system: A BˢC D EˢF G H IˢK L M (= trite synemmenon) N (= nete synemmenon)ˢO P Q
[s.XI]
Compil. Casin. 1, 24 descr.: ⋅A⋅ - corda buc - simphonia chamse - metrum proslambanosmenos - vox articulata.
8 im System: A B CˢD E F GˢH I KˢL M N OˢP in the system: A B CˢD E F GˢH I KˢL M N OˢP /Bd. 1, Sp. 12/
[s.XI]
Anon. Prag. 42: Diatesseron ... Ex IIIIor enim constat ptongis, veluti ⋅A⋅B⋅C⋅D⋅. Anon. Prag. 176: Nam in diapente, quae constat tribus tonis et semitonio, facilior est organalis cum principali <progressus>, veluti si sumat initium principalis ab ⋅E⋅, organalis quoque ab ⋅A⋅, videbis concorditer organalem cum principali procedere habentem aeque tertio loco semitonium, primo, IIo, IIIIo, Vo tonum, veluti ⋅A⋅t⋅B⋅t⋅C⋅s⋅D⋅t⋅E⋅t⋅F⋅t⋅G⋅s⋅H⋅t⋅I⋅t⋅K⋅. al. LmL cf. I, 3 col. 1, 32-46.
9 im System: Γ aˢyˢbˢc dˢsˢeˢfˢrˢg hˢiˢkˢl m nˢo p in the system: Γ aˢyˢbˢc dˢsˢeˢfˢrˢg hˢiˢkˢl m nˢo p
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2. Theinr. Dov. 3, 6, 13.
10 im System: aˢbˢˢc dˢeˢEˢfˢFˢg aˢbˢˢc d eˢf g a in the system: aˢbˢˢc dˢeˢEˢfˢFˢg aˢbˢˢc d eˢf g a
[s.XII]
Theinr. Dov. tab. 3-2. Theinr. Dov. 3, 6, 18. Theinr. Dov. 3, 6, 20.
11 im System: Γ A BˢC D EˢF G H IˢK L (I-M = tetrach. synemm.) MˢN O P (M-P = tetrach. diezeugm.) QˢR S in the system: Γ A BˢC D EˢF G H IˢK L (I-M = tetrach. synemm.) MˢN O P (M-P = tetrach. diezeugm.) QˢR S
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 3, 4, 28: At ⋅H⋅ similiter duplicata creat ⋅A⋅, quae est omnium gravissima. Sed postea a modernis praeponitur una chorda, chorda proslambanomenos, ut sonet cum ⋅C⋅ (ed.: ⋅G⋅) diatessaron. al. Walt. Odingt. 3, 4, 32 descr. Walt. Odingt. 5, 4, 45 descr.
12 im System: Γ A - a - a (Graeca littera) in the system: Γ A - a - a (Graeca littera)
[s.XV]
Iac. Theat. 1: Nam a ⋅Γ⋅ usque ad ⋅D⋅ computa gravissimas et a ⋅D⋅ ad ⋅a⋅ acutum graves volo teneas, ab eadem ⋅a⋅ acutas nominabis licteras usque venies ad ⋅d⋅, tunc dic acutissimas usque numerus te ducat ad ⋅a⋅ Grecam licteram; nam Grecarum licterarum, que in fine remanent, omnes nuncupaveris excellentissimas.
13 im System: a bˢc d eˢf g hˢiˢ♮ˢk l mˢn o p (q) in the system: a bˢc d eˢf g hˢiˢ♮ˢk l mˢn o p (q)
[s.XV]
Bart. Ram. 1, 1, 2 p. 5 descr. Bart. Ram. 1, 2, 5 p. 36 descr. Bart. Ram. 1, 1, 3 p. 6: inter ⋅a⋅ et ⋅b⋅ intercapedinem tonum vocari. Bart. Ram. 3, 2, 4 p. 101: cum tenor descendit ad ⋅a⋅ per ⋅b⋅, discantus habeat sextam maiorem in illa tendens ad diapason ⋅h⋅. al. (inde Ioh. Hoth. exc. p. 21. al.)
III Vortragsbezeichnung (littera significativa, „Romanusbuchstabe“) letter that indicates manner of performance (littera significativa, Romanian letter)
[s.IX-X]
Notk. Balb. p. 69: A ut altius elevetur admonet (cf. p. 34: A prima alfabeti littera cantorem admonet, ut cantus altius elevetur.) (inde Frut. brev. 14 p. 102. Anon. Wolf p. 205. Quaest. mus. 1, 23 p. 63. Compil. Lips. p. 132) Trad. Notk. p. 36: A monet alta peti.
[s.XI-XII]
Anon. Wolf p. 205: in cantionum libris tam nocturnis quam diurnis inveniuntur notulae ex alphabeto neumis appositae, quae idipsum significent, verbi gratia a c g l m s t. Quaest. mus. 1, 23 p. 63: Sed et ex suprascriptis omnibus has tantum in nostris antiphonariis frequentari repperimus: a c e h i m s t.
IV als Teil der Vokalreihe a e i o u zur musikalischen Inventionshilfe (a = Γ, e = A, i = B, o = C, u = D, a = E usw.) as part of the series of vowels a e i o u used to invent musical composition (a = Γ, e = A, i = B, o = C, u = D, a = E etc.)
[s.XI]
Guido micr. 17, 25: ⋅Γ⋅A⋅B⋅ ... ⋅f⋅g⋅⋅ ubi cum duobus ubique subsonis in quibus quinque habeantur vocales. Aribo 63-67 p. 70. Comm. Guid. 59 p. 169: ita cum vocalibus conveniente et omni syllaba in sermone et omni sono in cantu, quidquid dicimus syllabis, cantare possumus in neumis. Comm. Guid. 89 p. 171. Lib. spec. 58 p. 53 sqq.: De uno subsono Guidonis. Lib. spec. 67 p. 54 sqq.: De quinque supersonis. /Bd. 1, Sp. 13/ Ioh. Cott. mus. 20, 8. Ioh. Cott. mus. 20, 12: Cum enim ego in praemisso cantu parhypate meson o i attribuerim, tu ibidem e i vel a o vel a u vel quidquid tale volueris, locare poteris, dummodo persistas in ordine, quem inceperis. al.
[s.XIII-XIV]
Walt. Odingt. 5, 6, 5. Quat. princ. 3, 7 p. 221b.
V Kennbuchstabe für den protus der Dasia-Notation letter that identifies the protus in dasia notation
[s.XI]
Hermann. mus. p. 24 (p. 128b): cum A cecineris, in octavo loco secundum ipsum (sc. Enchiriadis musicae auctorem) D, id est tetrardus respondeat, cum B, id est deuterum dixeris in octavo A, id est protus occurrat. Hermann. mus. p. 56 descr. (p. 144b-145a).
VI Kennbuchstabe für den ersten Modus letter that identifies the first mode
1 in einer erweiterten Vokalreihe („Tonarbuchstabe“ cf. Omlin, Tonarbuchstaben) in an extended series of vowels (a = I, e = II, i = III, o = IV, u = V, η = VI, y = VII, ω = VIII)
[s.XI]
Frut. ton. p. 114 al. Ioh. Cott. mus. 11, 28: apud quosdam phtongi id est toni vocalibus, tonorum autem differentiae, quas quidam abusive diffinitiones vocant, consonantibus signantur hoc modo. Primum tonum a notat, secundum e, tertium i, quartum o, quintum u, sextum H grecum, septimum y, octavum ω.
[s.XII]
Anon. Pannain p. 108.
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 82, 5. Compil. Lips. p. 132.
2 in der Reihe A B C D E F G H in the series A B C D E F G H
[s.XIV]
Heinr. Eger 5 p. 49: A movet ingenuus, vagus et curiose morosus, / B gravis et raucus, taedet exspectans, quod amat, flens.
VII Merksilbe zur Bezeichnung des sechsten Tons im Hexachord syllable that designates the sixth note in the hexachord
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 6, 62, 2: Sunt igitur sex voces quibus utuntur in cantu, quae ab aliquibus syllabae nominantur, quia syllabis et non solis litteris exprimuntur. Hae quidem diversae sunt apud diversos, sicut quidam dicunt, et ego puto me Parisius a quodam audivisse sex vocum haec nomina: pro, to, do, no, ni, a (fort. ex errore pro: tri, pro, de, nos, te, ad. cf. Lange, Solmisation p. 545). v. LmL ad cf. LGerm 1, 1, 21-25
 
Artikelverweis 
aannesv. LmL anne
 
Artikelverweis abbreviamentum, -i n. Wellatur, Wellenbrett (bei der Orgel) roller board (for an organ)
[s.XV]
Arn. Zwoll. p. 30: et modus abbreviamenti est bene subtilis, et dupliciter fit. Primum abbreviamentum est infra cistam, taliter quod ultima clavis querit ultimam fistulam principalem, et si cum hoc queratur eius subdupla, reducuntur caville, que sunt annexe clavibus inferioribus occultis, ita quod perpendiculariter substent clavibus superioribus, et tunc per compressionem clavium superiorum 2 principalium comprimuntur claves inferiores, et ille inferiores habent filum ferreum annexum, transiens per claves principales usque ad concavum ciste, et ibi est simile abbreviamentum reducens usque ad subduplas; et ista abbreviamenta in grosso depingentur postea (cf. Le Cerf/Labande, Zwolle tab. XIII).
 
Artikelverweis 
abbreviatio, -onis f. Verkürzung (der Saite) shortening (of a string)
[s.XIII-XIV]
Ioh. Groch. 86: in superficie monochordi ... concordantias acuendo et gravando chordam per elongationem et abbreviationem probaverunt. Ioh. Groch. 136: Inter quae instrumenta cum chordis principatum obtinent, cuiusmodi /Bd. 1, Sp. 14/ sunt psalterium, cithara, lyra, quitarra sarracenica et viella. In eis enim <est> subtilior et melior soni discretio propter abbreviationem et elongationem chordarum.
 
Artikelverweis 
abbrevio, -avi, -atum, -are verkürzen abbreviate
1 den Notenwert the rhythmic note value [opp.: elongo, protraho]
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 48, 27: Omnis simplex figura, prout se ostendit sub suo nomine, elongatur vel abbreviatur.
[s.XIV]
March. pom. 3, 53: Protracta ergo tali cauda a latere sinistro per quot spatia, protrahetur per tot tempora, abbreviabitur nota. March. pom. 3, 56: cauda ... apposita eidem (sc. notae) a latere sinistro abbreviabit ipsam per diversa tempora. March. pom. 4, 34: Perficere autem notam est ipsam prolongare, imperficere vero est ipsam abbreviare. Ps.-Theodon. append. 1 p. 51: cum musica mensurata non posset dici aliter mensurata nisi cum aliquis cantus accipitur sub aliqua temporis quantitate ipsum protrahendo seu abreviando districte et mensuraliter secundum voluntatem cantantis.
[s.XV]
Prosd. ital. II p. 64: Modus ergo iste (sc. organicus) erat quod non pronuntiabant omnes figuras cantus plani sub eodem valore sed aliquas elongabant et aliquas abreviabant. Anon. Tegerns. II p. 113: clausule possunt poni ad placitum cum completo tempore et prima nota ad terciam huius clausule debet abbreviari et dividi in duas.
2 die Saite the lenghth of a string
[s.XIII]
Anon. Paris. III 2: Si aliqua linea vel chorda abrevietur in quantitate, acuitur vel elevatur eius sonus (sim. Phil. Vitr. 5, 2).
 
Artikelverweis 
abscisio, -onis f. das ‚Abschneiden‘ (von Notenwerten) (Durchsetzen mit Pausen im Hoquetus) the ‘cutting off’ (of rhythmic values) (interpolation of rests in hocket) [syn.: truncatio]
[s.XIII]
Ioh. Garl. mens. append. 15, 24: Copula duplex est, una, quae est medium inter organum purum et discantum, altera est, quae fit in abscisione sonorum aut sumendo tempus post tempus et tempora post tempora. Et iste modus sumitur flaiolis. Et aliqui vocant oquetum modum istum. Ioh. Groch. 187: Hoquetus est cantus abscisus, ex duobus vel pluribus compositus. Dico autem ex pluribus compositus, quia, licet abscisio vel truncatio sit sufficiens inter duos, possunt tamen esse plures, ut cum truncatione consonantia sit perfecta. Ioh. Groch. 194: Duplum vero est <cantus>, qui <supra> tenorem minutam facit abscisionem et cum eo aliquoties in diapente consonat et aliquando in diapason proportione, ad quod multum iuvat bona discretio decantantis. Ioh. Groch. 199: quadruplum, quod, cum alii cantus descendent vel ascendent ordinatim vel abscisionem facient vel pausabunt, consonantiam resonabit. Ioh. Groch. 202: Sic enim unus iacet super alium ad modum tegularum et cooperturae domus et sic continua abscisio fiet. Volens ultimo duplum componere debet minutam abscisionem supra tenorem facere et ei aliquoties consonare. v. LmL cantus abscisus, LmL hoquetus, truncatio
 
Artikelverweis 
abscisusv. LmL cantus abscisus
 
Artikelverweis absolutus, -a, -um 1. vollkommen, perfekt 2. selbständig, getrennt 1. perfect 2. independent, seperate
1 vollkommen, perfekt (in Bezug auf die Konsonanz) perfect (with reference to consonance) [syn.: plenus, perfectus]
[s.V]
Mart. Cap. 2, 199: cum diapason symphoniam quicquid emensi erant adverterent consonare perfectione absolutae modulationis (ad loc.: Remig. Aut. 76, 4: ‚absolutae‘ id est plenae modulationis). Mart. Cap. 9, 954: Sunt autem /Bd. 1, Sp. 15/ absoluta et perfecta systemata numero octo: et primum est, quod ab adquisito, quem προσλαμβανόμενον dicimus, ad mediam, quam μέσην diximus (ad loc.: Remig. Aut. 509, 9: ‚absoluta‘ integra et perfecta).
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 2, 55 p. 332, 13: Remigius: Perfecta autem sistemata sunt in diapason, quia nullus tonus dividitur in ea et ideo perfecta et absoluta sunt.
2 selbständig, getrennt independent, separate
a eine Gesangsstimme betreffend with reference to a vocal part
[s.IX]
Scol. ench. 2, 32: Principalem enim vocem absolutam cantionem dico, organalem vero, quae huic subiungitur symphoniae ratione.
b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 48, 30: ratione diversitatis sillabarum secundum aliquos quilibet punctus absolutus dicitur, prout non reducitur ad figuram ligatam.
c als Species der Quarte und Quinte as a species of fourth and fifth
[s.XV]
Ugol. Urb. 1, 46, 3: specierum diatesseron et diapente quaedam dicitur initialis, quaedam terminalis, quaedam propria, quaedam communis, quaedam absoluta, quaedam coniuncta, quaedam disiuncta, quaedam apposita, quaedam commixta, quaedam intensa et quaedam remissa. Ugol. Urb. 1, 46, 8: Absoluta species est, quae alicuius toni propria non est et omni convenire potest.
adv. absolute 1. für sich, unabhängig, getrennt 2. vollkommen, perfekt 1. in and of itself, independently, separately 2. perfectly
1 für sich, unabhängig, getrennt in and of itself, independently, separately
a eine Stimme betreffend with reference to a vocal part
[s.IX]
Mus. ench. 11, 41: quamvis absolute (glossa cod. P: i. e. ut praecentor solus cantet) canendo vel in ordine sonos rimando idem inveniuntur noni ad nonos (inde Inch. Uchub. 362). Inch. Uchub. 406: Attendenda quoque cognata inter se sonorum societas, ut, dum octavis collationibus diapason prodeat, quantum ad dinumerationis seriem, non eorum sint appellationum octavi, sed noni et quamvis absolute cantando vel numerando idem inveniantur noni ad nonos, non octavi ad octavos, in simphonia tamen non modo diapason, sed <et> bisdiapason mutatione mirabili octavi et octavi idem fiunt.. Inch. Uchub. 440: at absolute canendo sicut nec nominis eiusdem sunt octavi ad octavos (sim. Inch. Uchub. 422).
[s.XIV]
Iac. Leod. spec. 7, 3, 9: cum aliquis per se cantat motetum aliquem, triplum vel quadruplum, sine tenore et tunc absolute.
b die Notenzeichen betreffend with reference to a notational symbol
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 49, 12: Si fuerint tres ligatae supra unam sillabam cum proprietate et perfectione, si brevis longa sequantur vel absolute accipiantur, patet quantitas illarum.
c den Notenwert betreffend with reference to a note value
[s.XIV]
March. pom. 18, 4: non habemus videre de ipsis notis simpliciter et absolute, sed solum in quantum possimus per eas cantare aliquid mensurate. March. pom. 22, 2: habemus igitur ipsum tempus applicare ipsis notis, non simpliciter et absolute, sicut in musica plana, sed secundum rationem mensurae.
d den Schluß eines Stücks betreffend with reference to the end of a composition
[s.XV]
Ioh. Cicon. mus. 4, 13 p. 380, 3: cantus, qui multis verbis et sillabis cum neumis abundans et eius ptongus finalis /Bd. 1, Sp. 16/ absolute desinit, prosaicus est, ut hic. Igitur finales voces cantuum, que (ed.: cantuumque) in modis requiruntur, quatuor sunt, et quinta in prosaicis, que absolute desinit (cf. Ellsworth, Ciconia p. 381).
e die Melodie ohne Text betreffend with reference to a melody without text
[s.XIII]
Anon. Couss. IV p. 40, 20: Puncta materialia ... duplici acceptione accipiuntur: uno modo per se et absolute sine sermone adiuncto, alio modo cum sermone adiuncto. Per se et absolute duplici modo intelliguntur: primo modo, prout simplicia puncta sine adiunctione alicuius cum alio, secundo modo, prout ad invicem coniunguntur.
2 vollkommen, perfekt perfectly
a die Konsonanz betreffend with reference to consonance
[s.IX]
Mus. ench. 17, 8: Igitur absolutissime in diapason simphonia maiore prae ceteris perfectione diversae ad invicem voces resonant. Mus. ench. 17, 12: in diatessaron quoniam non per omnem sonorum seriem quartis locis suaviter sibi ptongi concordant, ideo nec absolute ut in ceteris simphoniaca editur cantilena.
b den Notenwert betreffend with reference to a note value
[s.XV]
Georg. Ans. 3, 154. Georg. Ans. 3, 165: Est absolute longa et hec trium mensura decantatur. Georg. Ans. 3, 266: Eam quidem, que unius temporis servat mensuram, brevem absolute nominamus. Georg. Ans. 3, 268: que quidem temporum septem, grandem mediam; eam que octo, grandem maiorem; at ultimam, que novem, absolute maximam vocamus. Georg. Ans. 3, 269: notam, que tertias duas temporis brevis absolute notat: hanc brevem minorem dicimus. Georg. Ans. 3, 274: Brevem siquidem absolute sive mediam. v. modus (perfectus)